Fungi - Dikarya - Basidiomycota - Agaricomycotina - Agaricomycetes - Phallomycetidae - Geastrales - Geastraceae - Geastrum - Geastrum striatum
DC., Flore française 2: 267 (1805)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie*
De Baretaardster (Geastrum striatum) is een buikzwam uit de familie Geastraceae. Hij is zeldzaam in Nederland. De soort is voornamelijk in de duinen te vinden. Het vruchtlichaam heeft een doorsnede van 3 tot 6 cm (geopend). Bij rijpheid springt de buitenlaag (exoperidium) open en de slippen buigen zich stervormig. De binnenlaag (endoperidium) met de sporenmassa wordt dan in het midden zichtbaar. Uit een opening op de top van dat bolletje komen de sporen naar buiten. Bij deze soort is het bolletje gesteeld en er is een duidelijke kraag tussen bol en steeltje. De zes tot twaalf slippen krullen om onder het vruchtlichaam en lichten dit van de grond. Columella goed ontwikkeld, reikt zelfs tot aan de bovenkant van het vruchtlichaam. Bolvormige sporen zijn 4,3 tot 6 μm groot. Op het oppervlak bedekt met wratten (ongeveer 13 in aantal). De hyfen zijn tot 6,5 μm dik.
*Dit artikel maakt gebruik van materiaal uit het Wikipedia-artikel "Baretaardster", uitgebracht onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen License 3.0. Er is misschien inhoud weggelaten uit het origineel maar er is geen inhoud gewijzigd of toegevoegd.
Geastrum striatum - DeCandolle - Flore française ou description succincte de toutes les plantes qui croissent naturellement en France 2: 267 (1805)
Geaster striatus - DeCandolle - Flore française 2: 267 (1805)
Geastrum striatum f. striatum - DeCandolle - Flore française 2: 267 (1805)
Geastrum striatum var. striatum - DeCandolle - Flore française 2: 267 (1805)
Geastrum bryantii - Berkeley - Outlines of British Fungology: 300 (1860)
Geastrum bryantii subsp. bryantii - Berkeley - Outlines of British Fungology: 300 (1860)
Geastrum bryantii var. bryantii - Berkeley - Outlines of British Fungology: 300 (1860)
Geaster bryantii - Berkeley - Journal of the Linnean Society. Botany 14: 78 (1875)
Geastrum orientale - Hazslinszky - Grevillea 6: 108, tab. 98, fig. 15 (1877)
Geastrum orientalis - Hazslinszky - Grevillea 6: 108, tab. 98, fig. 15 (1877)
Geaster orientalis - Hazslinszky - Grevillea 6: 108, tab. 98, fig. 15 (1877)
Geastrum bryantii var. minor - Massee - British Fungus-Flora 1: 36 (1892)
Geaster bryantii var. minor - Massee - British Fungus-Flora 1: 36 (1892)
Geastrum striatum f. rufidum - V.J. Staněk - Flora CSR - Gasteromycetes: 461, 787 (1958)
De Baretaardster is een kleine tot middelgrote aardster met een zeer donker, vaak baretvormig ingedeukt, duidelijk gesteeld bolletje met een geplooid-gevoorde mondzone. Het bolletje heeft een zeer karakteristieke, scherpe, hangende, kraagvormige apophyse die pas zichtbaar wordt bij ingedroogde exemplaren. De 6 tot 11 slippen hebben vastgegroeide aarde aan de onderzijde. Ongeopende vruchtlichamen groeien meestal geheel ondergronds en zijn bolvormig tot afgeplat bolvormig, soms uivormig, 15-30 mm breed en met vastgegroeide aarde.
Jonge exemplaren van de Baretaardster zijn te verwarren met de Grote aardster (G. pectinatum) die eveneens een vlezige cilinder rond de steel heeft en een geplooide mondzone. De Grote aardster is meestal veel groter. Na indrogen zijn beide soorten aan de vorm van de apophyse echter zeer eenvoudig uit elkaar te houden.
Leo Jalink, 2019 CC-BY-SA 3.0
(bron: NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen, (zie onder links)De Baretaardster (Geastrum striatum) wordt vooral in bossen en struwelen op droge, humusarme tot matig humusrijke, matig voedselrijke zandige bodems, zoals kalkrijk tot kalkarm duinzand, rivierduinen, zandige tuinen, kerkhoven en parken en zandlichamen van wegen waargenomen. In de duinen is de soort vooral te vinden in meidoornbosjes met een dunne, snel verterende strooisellaag. Vlier en Kardinaalsmuts zijn andere veel voorkomende begeleidende soorten. In het binnenland staat de soort vooral in door de mens aangelegde habitats en ook op rivierduinen, vooral onder Es en Iep.
De Baretaardster komt het meest voor in de kustduinen van zowel Renodunaal als Waddendistrict en wordt daarnaast ook verspreid door Nederland regelmatig gevonden. In Europa blijkt de soort vooral in de gematigde klimaatzones voor te komen: hij is niet bekend van de mediterrane zone en schaars in de continentale zones. De Baretaardster komt noordelijk voor tot de 63e breedtegraad (Schotland, Zuid-Noorwegen, Midden-Zweden, Zuid-Finland, Estland).
Leo Jalink, 2019 CC-BY-SA 3.0
(bron: NMV Verspreidingsatlas Paddenstoelen, (zie onder links)Hansen L. & H. Knudsen (1997) - Nordic Macromycetes, Vol. 3: 342
Jalink, Leo M (1995) - De aardsterren van Nederland en België. Coolia 38 Supplement
Kelderman, P.H. (1996) - Aardsterren en Gesteelde stuifzwammen in Limburg. Natuurhistorisch maandblad 86(10): 235-249
Læssøe, T.; J.H. Petersen; T.G. Frøslev & J.Heilmann-Clausen (2024) – Key to star-shaped gastromycetes (Astraeus, Geastrum and Myriostoma). Keys to the fungi of temperate Europe
NMV (?) - Veldgids zeereep: Aardsterren (Geastrum en Myriostoma) online
Wertwijn, J.W. (?) - Determinatietabel aardster-achtigen voor natuurgidsen. Natuur in en om Diemen
Arnolds, Chrispijn & Enzlin (2014) - Hoofdstuk 20a: Parken, begraafplaatsen, boomgaarden, erven en tuinen. Ecologische Atlas Paddenstoelen Drenthe 2: 425 (met illustratie)
Dam & Kuyper (2016) - Veldgids paddenstoelen II: 163 (met foto)
Eeden, F.W. van (1877) - Geaster striatus - Gestreepte Aardster. Flora Batava 15: 1144
Fricke, S. & H-H. Handke (1961) -Untersuchungen zur 0ffnungsweise der Geastraceen-Fruchtkörper. Zeitschrift für Pilzkunde 27: 113-122
Gubitz C, h. (2012) - Eine mykofloristische Bestandsaufnahme in den Gewächshäusern des Ökologisch-Botanischen Gartens der Universität Bayreuth - Teil 2. Zeitschrift für Mykologie 78: 9-52
Jeppson, M., Nilsson, R.H. & Larsson, E. (2013) - European earthstars in Geastraceae (Geastrales, Phallomycetidae) – a systematic approach using morphology and molecular sequence data. Systematics and Biodiversity 11(4): 437-465
Jülich (1984) - Nichtblätterpize, Gallertpilze und Bauchpilze: 476
Kelderman, P.H. - Hoe is het anno 2010 met de aardsterren in Limburg gesteld. Natuurhistorisch maandblad 2010 99-10 blz. 217-225
Knijnsberg, L. (2013) - Aardsterren in de duinen van Kennemerland. tussen Duin & Dijk - Natuur in Noord-Holland 12(3): 12-15
Kujawa, A. & Ł. Grewling (2018) - Nowe stanowisko Gwiazdoza prążkowanego Geastrum striatum DC w Wielkopllsce - New locality of Geastrum striatum dC. in wielkopolska. Przegląd Przyrodniczy XXIX 1: 106-111
Læssøe & Petersen (2019) - Fungi Temperate Europe 2: 1252 (foto)
Tanchaud, P. (2024) - Geastrum striatum De Cand. MycoCharentes
Vuyck, L. (1915) - Geaster bryantii - Bryants Aardster. Flora Batava 24: 1919
Geastrum striatum op internet:
MushroomExpert
The Ultimate Mushroom Guide
Pilzbuch Pilzwelten
Guía de Setas y Hongos de Navarra
Fungipedia