Ρητορική διάταξη (dispositio) της Προς Γαλάτας

Η προσεκτική ανάγνωση της επιστολής οδηγεί με σχετική σιγουριά σε μια αδρομερή διάταξη (dispositio), η οποία περιλαμβάνει τα παρακάτω μέρη: 1. μια επιστολική εισαγωγή, όπου ο Παύλος δίνει βασικά επιστολικά στοιχεία και χαιρετίζει την Εκκλησία των Γαλατών (Praescriptio – Salutatio, 1,1-1, 5), ένα προοίμιο στο οποίο αναφέρεται ο βασικός σκοπός της επιστολής ή αλλιώς η αφορμή της συγγραφής της (Exordium, 1,6-1,10), τη στήριξη αυτής της θέσης με την προσαγωγή επιχειρημάτων στο κύριο (και μεγαλύτερο) μέρος της επιστολής (Argumentatio - Probatio – Confirmatio, 1,11-6,10) και τέλος ένα συμπερασματικό επίλογο που περιλαμβάνει και το κλείσιμο της επιστολής (Peroratio – Conclusio – Postscriptio, 6,11-6,18).

Η δυσκολία να γίνει αναλυτικότερος χωρισμός φαίνεται πιο πιεστική στο τρίτο και μεγαλύτερο μέρος, την αποδεικτική διαδικασία, προκύπτει όμως και από το γεγονός ότι έχουμε μπροστά μας μια επιστολή και όχι ένα ρητορικό λόγο. Μια ακόμη δυσκολία είναι η ένταξη της επιστολής σε κάποιο από τα είδη των ρητορικών λόγων, καθώς μπορούμε να αναγνωρίσουμε σ’ αυτήν στοιχεία τόσο δικανικά (genus judicale), όταν ο Παύλος υπερασπίζεται το αποστολικό αξίωμά του, όσο και συμβουλευτικά – παραινετικά (genus deliberativum), όταν συμβουλεύει τους Γαλάτες να βιώνουν την εν Χριστώ ελευθερία μακριά από την αμαρτία, αλλά και επιδεικτικά (genus demonstrativum), κυρίως στη διδασκαλία του για την προτεραιότητα της πίστης έναντι του νόμου και την εν Χριστώ απελευθέρωση.

Η αναλυτικότερη διάταξη που προτείνεται παρακάτω προέκυψε με τη συνδρομή όσης βιβλιογραφίας ήταν δυνατό να χρησιμοποιηθεί στο στενό σχετικά χρονικό πλαίσιο και ήταν πολύτιμη κυρίως στη διευκρίνιση της ορολογίας της αρχαίας ρητορικής καθώς και της λεπτομερέστερης διάταξης του τμήματος της Argumentatio. Σ’ αυτό το τμήμα μπορούμε να αναγνωρίσουμε με σχετική σιγουριά μια Narratio (1,11-2,21), μια Propositio (2,15-2,21), και μια Exhortatio (5,13-6,10).

Συνοπτικά η διάταξη της επιστολής ακολουθεί το παρακάτω σχήμα:

Ι. Praescriptio - Salutatio (1,1-1, 5)

ΙΙ. Exordium (1,6-1,10)

ΙΙΙ. Argumentatio (Probatio - Confirmatio) (1,11-6,10)

Α. Narratio (1,11-2,21): argumentum primum

B. Propositio (2,15-2,21)

C. Probatio: Argumentum secundum (3,1-4,31)

D. Argumentum tertium (5,1-6,10) [Exhortatio (5,13-6,10)]

IV. (Peroratio – Conclusio - Postscriptio) (6,11-6,18)

Η ρητορική διάταξη ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: άλλες ρητορικές διατάξεις