Embedded Files
Τι είναι αυτό που το λένε...
Από την αρχαιότητα έως σήμερα έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες για να καθοριστεί τι είναι αυτό που συνιστά «μία καλή ζωή». Ο Αρίστιππος ο Κυρηναίος, Έλληνας φιλόσοφος του 4ου αιώνα π.Χ. και μαθητής του Σωκράτη, δίδασκε ότι η ευτυχία βρίσκεται στην ηδονή και ότι σκοπός της ζωής είναι η επίτευξη της μέγιστης δυνατής απόλαυσης. Παρομοίως, ο Επίκουρος συνέδεε την ευτυχία με τη βίωση θετικών συναισθημάτων και την αφθονία απολαύσεων. Οι ιδέες αυτές διαμόρφωσαν ένα φιλοσοφικό ρεύμα περί ευτυχίας με κεντρικό άξονα την ικανοποίηση.
Ο Αριστοτέλης, από την άλλη, πίστευε ότι η ηδονιστική θεώρηση της ευτυχίας καθιστά τους ανθρώπους έρμαια των παθών τους. Θεωρούσε ότι πραγματική ευτυχία μπορούν να βιώσουν οι άνθρωποι που πραγματώνουν την αληθινή τους φύση, καθοδηγούμενοι από την αρετή, καθώς αυτή είναι που οδηγεί τον άνθρωπο στην ευδαιμονία. Το ίδιο πίστευαν ο Σωκράτης και ο Πλάτωνας, θεωρώντας ότι η ενάρετη ζωή είναι που επιτρέπει τη βίωση της αυθεντικής ευτυχίας.
Πάνω σε αυτές τις ιδέες οικοδομήθηκε η φιλοσοφική θεώρηση που πολύ αργότερα ονομάστηκε ευδαιμονισμός, σύμφωνα με την οποία το ευ ζην δεν έγκειται ούτε περιορίζεται στην ευχαρίστηση, αλλά συνδέεται με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων κάθε ανθρώπου, ή με άλλα λόγια, την αυτοπραγμάτωσή του.
Ο Maslow (1958) εισήγαγε την έννοια της πυραμίδας των αναγκών, σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι χρειάζεται να ικανοποιήσουν πέντε βασικές ανάγκες για να καταφέρουν να αξιοποιήσουν το δυναμικό τους στο μέγιστο δυνατό (αυτοπραγμάτωση). Οι ανάγκες αυτές ξεκινούν από τις απολύτως βασικές, όπως είναι η τροφή και ο ύπνος. Έπειτα ακολουθούν διαδοχικά η ανάγκη για ασφάλεια, η ανάγκη του ανήκειν, η ανάγκη για αυτοεκτίμηση και τέλος η ανάγκη για αυτοπραγμάτωση. Σύμφωνα με τον Maslow, σε κάθε άνθρωπο υπάρχουν ψυχολογικές ανάγκες, όπως για παράδειγμα η επιθυμία για αυτονομία, η επιθυμία για καταξίωση, η αίσθηση ότι είναι σεβαστός από άλλους κι ότι μπορεί να συμβάλει στην ευημερία τους, η εκπλήρωση των οποίων οδηγεί στην προαγωγή της ευημερίας.
Ο Rogers (1963) παρουσίασε την ιδέα του πλήρως λειτουργικού ατόμου (fully functioning person), εννοώντας τον άνθρωπο που αναγνωρίζει και δέχεται ολόκληρο το εύρος των συναισθηματικών του αντιδράσεων ως δικό του. Οι λειτουργικοί άνθρωποι εμπιστεύονται την κρίση τους, όχι γιατί είναι αλάνθαστη, αλλά γιατί μπορούν να κάνουν επιλογές που τους εκφράζουν και τους ευχαριστούν. Μπορούν να αποδεχθούν τις συνέπειες των επιλογών τους και να ζήσουν μία γεμάτη, ικανοποιητική ζωή.
Κατά το τέλος του 20ου αιώνα, άρχισε να σημειώνεται σταδιακή αύξηση του ενδιαφέροντος της ψυχολογίας στην ανάδειξη των παραγόντων εκείνων που σχετίζονταν με την προσωπική και κοινωνική πρόοδο, καθώς και την ψυχολογική ευημερία. Έννοιες όπως θετική και αρνητική συναισθηματικότητα (positive and negative affect), ικανοποίηση από τη ζωή (life satisfaction), αυτοαποδοχή (self-acceptance), αυτοπραγμάτωση (self-realization), άνθηση (flourishing) και ολοκλήρωση (fulfilment) άρχισαν να χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο.
Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν υπάρχει ένας και μοναδικός τρόπος για να ορίσει κανείς την έννοια της ευτυχίας.
«Νιώθω ευτυχία» μπορεί για έναν άνθρωπο να σημαίνει ότι έχει ένα σπίτι να μείνει, ένα πιάτο φαΐ και μια δουλειά. Για κάποιον άλλον, ευτυχία μπορεί να είναι το να δημιουργεί σχέσεις με νόημα. Μπορεί να σημαίνει ότι αυτή την περίοδο της ζωής του, ένας άνθρωπος βιώνει περισσότερα θετικά παρά αρνητικά συναισθήματα. Για έναν άλλον, ευτυχία μπορεί να είναι η κατάκτηση του να αποδέχεται τον εαυτό του, του να αισθάνεται ικανοποίηση από τις επιλογές του.
Report abuse