การจัดการความรู้ คือเครื่องมือเพื่อการบรรลุเป้าหมายอย่างน้อย 4 ประการไปพร้อม ๆ กัน ได้แก่ (1) การบรรลุเป้าหมายของงาน (2) การบรรลุเป้าหมายด้านการพัฒนาคน (3) การบรรลุเป้าหมายด้านการพัฒนาองค์กรไปเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (4) การบรรลุเป้หมายของการเป็นชุมชน หมู่คณะ ที่มีความเอื้ออาทรระหว่างกันในที่ทำงาน — นพ.วิจารย์ พาณิช 

ประเภทขององค์ความรู้

1. ความรู้ที่ฝังอยู่ในคน (tacit knowledge)

2. ความรู้ที่ชัดแจ้ง (explicit knowledge)

ความรู้ที่ฝังอยู่ในคน (tacit knowledge)

เป็นความรู้ที่ได้จากประสบการณ์ พรสวรรค์ หรือสัญชาติญาณของแต่ละบุคคลในการทำความเข้าใจในสิ่งต่าง ๆ เป็นความรู้ที่ไม่สามารถถ่ายทอดออกมาเป็นคำพูดหรือลายลักษณ์อักษรได้โดยง่าย เช่น ทักษะในการทำงาน งานฝีมือ หรือการคิดเชิงวิเคราะห์ บางครั้ง จึงถูกเรียกว่าเป็นความรู้แบบนามธรรม

ความรู้ที่ชัดแจ้ง (explicit knowledge)

เป็นความรู้ที่สามารถรวบรวม ถ่ายทอดได้ โดยผ่านวิธีต่าง ๆ เช่น การบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร ทฤษฎี คู่มือต่าง ๆ และบางครั้งถูกเรียกว่าเป็นความรู้แบบรูปธรรม

ขั้นตอน 6 ประการที่ควรดำเนินการ

1. กำหนดความรู้หลักที่จำเป็นหรือสำคัญต่องานและองค์กร

2. เสาะหาความรู้ที่ต้องการ

3. ปรับปรุง ดัดแปลง หรือสร้างความรู้ให้เหมาะต่อการใช้งานของตน

4. ประยุกต์ใช้ความรู้กับงานของตน

5. นำประสบการณ์จากการทำงานและการประยุกต์ใช้ความรู้แล้วมาแลกเปลี่ยน เรียนรู้ และสกัด “ขุมความรู้” ออกมาบันทึกไว้

6. จดบันทึก “ขุมความรู้” และ “แก่นความรู้” สำหรับไว้ใช้งานและปรับปรุงเป็นชุดความรู้ที่ครบถ้วน ลุ่มลึก และเชื่อมโยง ให้เหมาะกับการใช้งานมากขึ้น

เครื่องมือต่าง ๆ ในการจัดการความรู้

• การศึกษาดูงาน (Study tour)

• การทบทวนหลังปฏิบัติการหรือการถอดบทเรียน (AAR)

• การเรียนรู้ร่วมกันหลังงานสำเร็จ (Retrospect)

• เรื่องเล่าเร้าพลัง (Springboard Storytelling)

• การค้นหาสิ่งดีรอบตัว หรือสุนทรียสาธก

• เวทีเสวนา หรือสุนทรียสนทนา (Dialogue)

• เพื่อนช่วยเพื่อน (Peer Assist)

• การเรียนรู้โดยการปฏิบัติ (Action Learning)

• มาตรฐานเปรียบเทียบ (Benchmarking)

• การสอนงาน (Coaching)

• การเป็นพี่เลี้ยง (Mentoring)

• ฟอรัม ถาม – ตอบ (Forum)

• บทเรียนจากความผิดพลาด (Lesson Learning)

• เวทีกลุ่มเฉพาะ (Focus Group)

• การจัดเก็บความรู้ใน Web board, Intranet

• R2R, การนำเสนอผลงานวิชาการในที่ประชุมวิชาการ

• คู่มือการปฏิบัติงาน (Standard Operation Procedure: SOP)

• การเล่าเรื่องพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็น (Coffee meeting)