Kesalahan ejaan berlaku apabila penulis tidak mematuhi Pedoman Umum Ejaan Bahasa Melayu (PUEBM) yang disahkan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP, 2016). Kesalahan ini termasuk penyingkatan huruf, penggunaan huruf tidak tepat, atau penulisan kata pinjaman yang tidak mengikut pedoman.

KESALAHAN KESELARASAN HURUF VOKAL

Poster digital yang memaparkan frasa “Citarasa Hotel Harga Warong” jelas menunjukkan berlakunya kesalahan ejaan pada perkataan “warong”. Ejaan yang betul bagi perkataan tersebut ialah “warung” mengikut sistem ejaan baku bahasa Melayu. Kesalahan ini tergolong dalam kategori kesalahan ejaan dari aspek keselarasan huruf vokal, iaitu kesilapan yang berlaku apabila huruf vokal dalam satu perkataan tidak diseragamkan mengikut pola ejaan bahasa Melayu yang betul.

Menurut Sulaiman Masri et al. (2006), keselarasan huruf vokal merupakan prinsip penting dalam sistem ejaan bahasa Melayu yang menentukan keharmonian bunyi dan bentuk sesuatu perkataan. Terdapat lapan pola keselarasan vokal yang perlu dipatuhi dalam pembentukan perkataan Melayu dan penyimpangan daripada pola tersebut dianggap sebagai kesalahan ejaan. Dalam perkataan “warong”, huruf vokal “o” telah menggantikan huruf “u” yang sepatutnya digunakan, menyebabkan ejaan ini tidak mematuhi prinsip keselarasan huruf vokal yang betul. Oleh itu, ejaan yang tepat ialah “warung” dengan pola vokal seragam “a–u” yang mematuhi sistem ejaan Rumi bahasa Melayu.

Selain itu, kesalahan ejaan ini juga berpunca daripada pengaruh bahasa pasar dan dialek tempatan, yang sering digunakan dalam komunikasi harian serta di media sosial. Fenomena ini sejajar dengan pandangan Nik Safiah Karim et al. (2015) dalam Tatabahasa Dewan yang menegaskan bahawa pengaruh bahasa pasar boleh menyebabkan penyimpangan dalam bentuk ejaan dan struktur bahasa yang digunakan oleh masyarakat. Dari sudut pemikiran kritikal, pelajar perlu dapat mengenal pasti bahawa unsur bahasa tidak baku seperti ini boleh melemahkan fungsi bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dan bahasa rasmi negara.

Kesalahan ejaan seperti “warong” membawa implikasi terhadap kualiti dan martabat bahasa Melayu. Dalam konteks kursus BMMB1074: Isu dan Cabaran Bahasa Melayu, kesalahan ini menggambarkan salah satu cabaran utama dalam memelihara keutuhan bahasa Melayu dalam era digital dan media sosial. Penggunaan ejaan yang salah dalam bahan iklan atau media boleh menimbulkan kekeliruan ejaan dan merendahkan tahap kecekapan bahasa dalam komunikasi rasmi.

Dari sudut pendidikan bahasa, penguasaan ejaan yang betul seperti yang ditekankan oleh Zaharani Ahmad (2022) merupakan asas kepada kemahiran menulis dan bertutur secara gramatis. Oleh itu, pelajar dan pengguna bahasa perlu sentiasa peka terhadap prinsip ejaan dan berupaya menilai bentuk bahasa dengan kritikal agar tidak mengabaikan norma baku. Dalam konteks ini, pemikiran kritikal amat penting untuk membolehkan pengguna bahasa menilai dan membezakan antara bentuk ejaan yang sahih dan yang terpesong akibat pengaruh bahasa asing atau bahasa tidak formal.

Kesimpulannya, kesalahan ejaan “warong” bukan sahaja menunjukkan ketidakpatuhan terhadap sistem ejaan baku, tetapi juga menonjolkan cabaran sebenar dalam mengekalkan kualiti penggunaan bahasa Melayu di era digital. Justeru, semua pihak termasuk pelajar, pendidik, dan pengamal media perlu berperanan dalam memastikan penggunaan bahasa Melayu yang tepat, baku dan beretika sejajar dengan aspirasi pendidikan negara yang menekankan identiti nasional yang unggul serta beretika seperti yang ditekankan dalam kerangka Pendidikan Madani

KESALAHAN EJAAN PINJAMAN BAHASA ARAB

Poster digital tersebut menunjukkan berlakunya kesalahan ejaan pada perkataan “Ramadhan” yang sepatutnya dieja sebagai “Ramadan”. Kesalahan ini termasuk dalam kategori kesalahan sistem ejaan, khususnya dari aspek penyesuaian ejaan kata pinjaman daripada bahasa Arab. Dalam konteks ini, kesalahan berlaku kerana penulis masih mengekalkan huruf “h” dalam ejaan “Ramadhan” sedangkan menurut pedoman rasmi ejaan bahasa Melayu, huruf tersebut tidak digunakan.

Sebagai contoh, huruf 'dhod' dalam Bahasa Arab akan ditukarkan kepada huruf 'd' apabila ejaan tersebut dalam bahasa Melayu. Perubahan huruf tersebut dilakukan adalah untuk kesesuaian dalam sistem ejaan bahasa Melayu.

Menurut Nik Safiah Karim et al. (2008) dalam Tatabahasa Dewan, sistem ejaan Rumi Bahasa Melayu menekankan konsistensi bunyi dan huruf, justeru ejaan yang menyerupai bahasa Arab tidak sesuai digunakan dalam konteks penulisan Melayu. Oleh itu, bentuk ejaan yang diterima ialah “Ramadan”, selaras dengan prinsip ejaan fonemik yang ditetapkan oleh DBP.

Manakala menurut Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) melalui dokumen rasmi Pedoman Umum Ejaan Bahasa Melayu (PUEBM) edisi 2016, ejaan yang betul bagi perkataan tersebut ialah “Ramadan” tanpa huruf “h”.

Dalam pedoman tersebut, DBP menjelaskan bahawa perkataan pinjaman hendaklah dieja mengikut sistem ejaan Rumi Bahasa Melayu, bukan berdasarkan tulisan asal bahasa sumber. Hal ini bermakna, apabila perkataan daripada bahasa Arab diserap ke dalam bahasa Melayu, ejaannya perlu disesuaikan dengan sistem ejaan Rumi agar selaras dengan prinsip pembakuan bahasa.Oleh itu, beberapa perkataan yang sering disalah eja perlu dieja dengan bentuk yang betul.

Contoh:

Ramadhan → Ramadan
Zohor → Zuhur
Thahir → Tahir

isu ini menunjukkan cabaran utama dalam memastikan proses penyerapan kata pinjaman berlaku dengan seimbang antara pemeliharaan makna asal dan penyesuaian terhadap sistem bahasa Melayu. Pelajar perlu memahami bahawa setiap bahasa yang menerima kata pinjaman mesti menyesuaikan bentuk ejaan dan sebutan agar sesuai dengan sistem linguistiknya.

Poster digital tersebut menunjukkan berlakunya kesalahan ejaan pada perkataan “mee”, yang berpunca daripada pengaruh ejaan pinjaman bahasa Cina, khususnya dialek Hokkien. Dalam bahasa Melayu baku, perkataan tersebut seharusnya dieja sebagai “mi”. Menurut Pedoman Umum Ejaan Bahasa Melayu (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2016), semua kata pinjaman yang telah diserap ke dalam bahasa Melayu hendaklah disesuaikan ejaannya dengan sistem ejaan Rumi bahasa Melayu, bukan mengikut tulisan atau sebutan asal bahasa sumber. Oleh itu, bentuk ejaan yang betul ialah mi, bukannya mee.

Kata mee merupakan bentuk yang diambil daripada dialek Hokkien, iaitu mien, yang merujuk kepada sejenis makanan daripada tepung gandum. Fenomena ini menunjukkan bahawa pengaruh budaya dan bahasa Cina telah meninggalkan kesan terhadap perkembangan kosa kata dalam bahasa Melayu. Hal ini bertepatan dengan pandangan Choi Kim Yok dan Chong Siew Ling (2008) yang menjelaskan bahawa sebahagian kecil kosa kata dalam bahasa Melayu berasal daripada dialek Hokkien dan Kantonis. Walau bagaimanapun, apabila sesuatu perkataan pinjaman diterima sebagai sebahagian daripada bahasa Melayu, ejaannya perlu diselaraskan agar serasi dengan sistem fonologi dan ortografi bahasa Melayu.

Pemikiran kritikal dapat diterapkan dengan menyoal: Mengapa masyarakat masih menulis “mee” sedangkan “mi” ialah bentuk yang betul? Jawapan kepada persoalan ini ialah sikap pengguna yang lebih mementingkan gaya dan sebutan harian berbanding ketepatan linguistik. Kesedaran terhadap prinsip keseragaman ejaan amat penting kerana mampu membina identiti bahasa Melayu yang mantap. Menurut Nik Safiah Karim et al. (2015) dalam Tatabahasa Dewan, penyerapan kata pinjaman mestilah mengikuti sistem morfologi dan fonologi bahasa penerima bagi mengekalkan keaslian serta keutuhan sistem ejaan.

Pembetulan:

➡️ Salah: Mee Celup Ala-Ala Thai di Johor Bahru

➡️ Betul: Mi Celup Ala-Ala Thai di Johor Bahru

Kesalahan ejaan seperti ini menunjukkan bahawa walaupun kelihatan remeh, kesalahan ini telah membawa implikasi besar terhadap pembakuan dan standardisasi bahasa Melayu. Maka, pendekatan pemikiran kritikal perlu digunakan untuk menilai sama ada bentuk ejaan yang digunakan menyumbang kepada kejelasan dan ketepatan makna atau sebaliknya mengelirukan pembaca.

Kesalahan ejaan yang dikenal pasti dalam petikan tersebut ialah penggunaan bentuk “di benarkan” yang sepatutnya dieja sebagai “dibenarkan.” Kesalahan ini tergolong dalam kategori pemisahan awalan dengan kata dasar, iaitu kesalahan morfologi yang sering berlaku dalam penulisan tidak formal di media sosial.

Menurut Pedoman Umum Ejaan Bahasa Melayu (PUEBM) terbitan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP, 2016), imbuhan awalan “di-” yang berfungsi membentuk kata kerja pasif hendaklah ditulis bersambung dengan kata dasarnya. Contohnya termasuk “diberi,” “ditulis,” dan “dibenarkan.” Namun, jika “di” berfungsi sebagai kata sendi nama yang menunjukkan tempat, barulah ditulis terpisah seperti dalam ayat “di sekolah,” “di rumah,” dan “di kampung.”

Dalam kes ini, penulis memisahkan awalan “di” daripada kata dasar “benarkan,” menjadikan ejaan tersebut salah dari segi peraturan ejaan baku. Kesalahan ini berkemungkinan berpunca daripada pengaruh bahasa lisan yang sering menganggap “di” sebagai kata yang berdiri sendiri. Dalam penulisan rasmi dan akademik, bentuk seperti ini perlu dielakkan kerana menjejaskan ketepatan struktur bahasa serta tidak mematuhi norma tatabahasa standard. Oleh itu, ejaan yang betul ialah “dibenarkan” kerana awalan “di-” digunakan untuk membentuk kata kerja pasif. Kesalahan ini menunjukkan kepentingan kefahaman terhadap peraturan morfologi bahasa Melayu dalam memastikan ketepatan ejaan dan kejelasan makna dalam komunikasi bertulis.

Kesalahan ejaan yang kedua dikenal pasti ialah penggunaan perkataan “maap” yang sepatutnya dieja sebagai “maaf.” Kesalahan ini tergolong dalam kategori kesalahan fonetik, iaitu penulisan yang dipengaruhi oleh sebutan tidak baku dalam pertuturan seharian. Fenomena ini sering berlaku dalam bahasa media sosial kerana pengguna cenderung menulis berdasarkan bunyi percakapan dan bukan berpandukan sistem ejaan baku bahasa Melayu.

Menurut Tatabahasa Dewan (Nik Safiah Karim et al., 2016), sistem ejaan bahasa Melayu menekankan hubungan tetap antara bunyi dan lambang huruf, di mana setiap huruf mempunyai nilai fonem yang tersendiri. Dalam konteks ini, perkataan “maaf” mengandungi huruf f yang mewakili bunyi geseran bibir-gigi /f/. Walau bagaimanapun, dalam sebutan tidak rasmi, terutama dalam dialek Melayu pasar, bunyi /f/ sering digantikan dengan bunyi /p/, menyebabkan wujud bentuk tidak baku seperti “maap.”

Peraturan rasmi dalam Pedoman Umum Ejaan Bahasa Melayu (PUEBM) (DBP, 2016) menegaskan bahawa setiap perkataan hendaklah dieja mengikut bentuk baku bahasa Melayu, bukan berdasarkan variasi sebutan dialek atau gaya pertuturan. Oleh itu, bentuk “maap” dianggap salah dan tidak sesuai digunakan dalam penulisan rasmi, termasuk dalam konteks akademik, laporan, atau dokumen rasmi.

Kesalahan seperti ini, walaupun kecil, boleh menjejaskan kredibiliti penulis kerana menunjukkan kelemahan dalam penguasaan ejaan standard bahasa Melayu. Maka, ejaan yang betul ialah “maaf”, iaitu bentuk kata yang diiktiraf dalam Kamus Dewan Edisi Keempat.

Kesalahan ejaan seterusnya ialah penggunaan perkataan “boleb” yang sepatutnya dieja sebagai “boleh.” Kesalahan ini tergolong dalam kategori kesalahan huruf konsonan, iaitu kesilapan menggantikan huruf konsonan dalam satu perkataan dengan huruf lain yang mempunyai bunyi hampir sama. Dalam konteks ini, huruf “b” digunakan menggantikan huruf “h”, sedangkan kedua-duanya membawa nilai fonem yang berbeza.

Menurut Pedoman Umum Ejaan Bahasa Melayu (PUEBM) (DBP, 2016), setiap huruf dalam sistem ejaan Rumi mewakili bunyi yang tertentu, dan perubahan huruf akan mengubah makna serta bentuk kata. Dalam perkataan “boleh”, huruf “h” melambangkan bunyi geseran halkum /h/, manakala “b” mewakili bunyi letupan bibir /b/. Maka, apabila berlaku pertukaran huruf ini seperti dalam ejaan “boleb”, perkataan tersebut bukan sahaja salah dari segi ejaan, malah kehilangan makna yang sah dalam sistem bahasa Melayu.

Menurut Tatabahasa Dewan (Nik Safiah Karim et al., 2016), kesalahan seperti ini sering berpunca daripada kecuaian penulis atau pengaruh fonologi lisan, khususnya dalam komunikasi digital seperti media sosial. Pengguna mungkin menaip perkataan secara pantas tanpa menyemak semula ejaan menyebabkan huruf terakhir tersilap. Walau bagaimanapun, dalam konteks penulisan rasmi, bentuk sebegini tidak boleh diterima kerana tidak menepati prinsip pembakuan ejaan bahasa Melayu.

Oleh itu, bentuk ejaan yang betul ialah “boleh.” Penulisan yang mematuhi sistem ejaan baku bukan sahaja memastikan kejelasan makna, tetapi juga menunjukkan tahap profesionalisme dan penghormatan terhadap bahasa kebangsaan.

Kesalahan ejaan seterusnya ialah penggunaan singkatan “GB” yang sepatutnya ditulis penuh sebagai “guru besar.” Kesalahan ini termasuk dalam kategori kesalahan sistem ejaan, iaitu kesilapan yang berlaku apabila penulis menggunakan bentuk singkatan tidak baku dalam penulisan umum.

Menurut Pedoman Umum Ejaan Bahasa Melayu (PUEBM) yang diterbitkan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP, 2016), penggunaan singkatan dalam bahasa Melayu hendaklah mematuhi peraturan tertentu. Singkatan yang dibenarkan biasanya digunakan untuk nama institusi, organisasi, atau istilah rasmi yang telah diterima umum, contohnya DBP (Dewan Bahasa dan Pustaka), KPM (Kementerian Pendidikan Malaysia) atau UKM (Universiti Kebangsaan Malaysia). Walau bagaimanapun, bagi perkataan biasa seperti “guru besar”, bentuk singkatan tidak digalakkan dalam konteks penulisan rasmi atau umum kerana boleh menimbulkan kekeliruan makna.

Dalam kes ini, penggunaan “GB” tidak termasuk dalam senarai singkatan rasmi DBP dan tidak diiktiraf dalam mana-mana pedoman ejaan bahasa Melayu. Oleh itu, penggunaannya dianggap menyalahi prinsip pembakuan ejaan kerana perkataan hendaklah dieja penuh kecuali jika telah ditetapkan sebagai singkatan rasmi.

Menurut Tatabahasa Dewan (Nik Safiah Karim et al., 2016), salah satu ciri bahasa baku ialah kejelasan bentuk ejaan dan makna. Penggunaan singkatan tidak baku seperti “GB” boleh menjejaskan kefahaman pembaca, terutama dalam konteks komunikasi rasmi seperti poster pendidikan atau pengumuman sekolah.

Oleh itu, bentuk yang betul dan diterima dalam sistem ejaan baku ialah “guru besar”, bukannya “GB.” Penulisan yang mematuhi bentuk ejaan penuh bukan sahaja menepati kaedah PUEBM, malah mencerminkan penggunaan bahasa Melayu yang betul dan profesional.

Kesalahan ejaan kata majmuk

Kesalahan yang terdapat dalam penggunaan perkataan “temubual” ialah kesalahan ejaan, khususnya dari aspek morfologi, iaitu pembentukan kata yang tidak menepati kaedah ejaan Rumi bahasa Melayu. Dalam bahasa Melayu baku, ejaan yang betul ialah “temu bual”, bukan “temubual”. Menurut Dewan Bahasa dan Pustaka (2015) dalam Kamus Dewan Edisi Keempat, perkataan ini terdiri daripada dua kata dasar, iaitu “temu” yang bermaksud berjumpa dan “bual” yang bermaksud berbicara atau berbual. Kedua-dua perkataan ini tidak boleh digabungkan menjadi satu kerana bukan kata terbitan dan belum mantap sebagai kata majmuk. Oleh itu, bentuk ejaan “temubual” adalah tidak gramatis dan perlu diperbetulkan kepada “temu bual”. Kesalahan seperti ini sering berlaku dalam media sosial dan penulisan tidak formal kerana pengaruh sebutan harian yang tidak mengikut ejaan baku.

Page updated

Report abuse