Michel Bauwens, transitiedenker en hoofdonderzoeker & Yurek Onzia, projectmanager, tel. 0495 20 09 24, e-mail yurekonzia1@gmail.com
Gentse burgercollectieven hertekenen de stad
2. Echte deeleconomie of een slim marketingverhaal
3. Gent als laboratorium voor commons
Het Commons Transitie Plan voor Gent beschrijft hoe een stad zich kan verhouden tot commons: gedeelde materiële en immateriële goederen die gedragen, beheerd en beschermd worden door gemeenschappen, vaak in de vorm van burgercollectieven. Commons onderscheiden zich fundamenteel van zowel marktlogica als klassieke overheidssturing, maar staan er tegelijk niet los van. Ze ontwikkelen zich in wisselwerking met overheid en markt, zonder daarin op te gaan.
Vertrekkend vanuit deze definitie onderzoekt het traject hoe een stad als Gent haar beleid kan herdenken om de groei en duurzaamheid van commons mogelijk te maken. De centrale vraag is hoe een lokale overheid kan reageren op bestaande en nieuwe commonspraktijken, en welke verwachtingen Gentse commoners daarbij hebben van de stad. Dit resulteert in een synthetisch transitieplan dat mogelijke publieke interventies in kaart brengt.
Het plan verkent expliciet een verschuiving van een top-down bestuursmodel, gebaseerd op controle en hiërarchie, naar een benadering waarin de stad optreedt als partnerstad. In die rol faciliteert, ondersteunt en, waar nodig, reguleert de overheid commonsinitiatieven, in plaats van ze uitsluitend te sturen of over te nemen. Het onderzoek draagt zo bij aan het denken over nieuwe institutionele vormen en een vernieuwde politieke relatie tussen burgers en lokale overheid, met het oog op een structurele verankering van commons in het stedelijk beleid van Gent.
https://persruimte.stad.gent/155064-een-commons-transitie-plan-voor-gent/
____________________________________________________
Een helder pleidooi voor een rechtvaardig en veerkrachtig landbouwsysteem dat breekt met het idee dat de natuur een machine is. Over de nood aan een voedselrevolutie. ____________________________________________________
De voedingsindustrie heeft veel weg van de tabaksindustrie. Zeventig procent van het eten in de supermarkt is ‘ultrabewerkt’: eerst raken mensen eraan verslaafd, daarna worden ze er ziek van. Voor big agro is voeding koopwaar. Ook de boeren, in de greep van schaalvergroting en multinationals, kunnen ervan meespreken. Daar komt nog de klimaatontwrichting bovenop. Steeds vaker
mislukken oogsten. Boeren en burgers moeten weer bondgenoten worden. Alleen zo raken we uit het moeras. Dit boek toont aan dat
het kan en dat het cruciaal voor klimaat én gezondheid is. Centraal staat de agro-ecologie met zijn ‘spiraaldenken’. Zorg voor mens, boer en natuur vormt er de basis van. En het herstel van relaties: tussen boer en consument, tussen voeding en natuur, tussen voeding en lichaam. Een helder pleidooi voor een rechtvaardig en veerkrachtig landbouwsysteem dat breekt met het idee dat de natuur een machine is. Over het afbreken van dijken, energieverslindende supermarkten versus korte ketens, inheemse landbouw, kortom, over de nood aan een voedselrevolutie.
Dirk Holemans is coördinator van Oikos, de denktank voor sociaalecologische verandering. Bij EPO publiceerde en copubliceerde hij verschillende boeken, waaronder Vrijheid & zekerheid (2016) en Omgroei (2023).
Al meer dan twee eeuwen wordt grond geprivatiseerd, verkaveld en vermarkt. Door ondoordacht ruimtegebruik en de fixatie op ieder zijn eigen lapje grond of woonst, hebben we onze open ruimte bijna helemaal opgegeten en werd goed wonen ondertussen voor velen onbetaalbaar.
Hoog tijd dus voor een andere aanpak. Die vind je in de Oikos-publicatie ‘Op grond van samenwerking’, dat focust op praktijkvoorbeelden waarin mensen gezamenlijk optreden als de publieke overheid én de markt tekortschieten. Deze initiatieven tonen alternatieven voor de klassieke vermarkting. Tegelijk botsen ze op het ‘absolute’, wettelijk verankerde recht op eigendom, of op nieuwe privatisering. Bij deze voorbeelden van gedeeld eigenaarschap of gebruiksrecht beland je bij de commons: culturele en natuurlijke hulpbronnen gebruikt en beheerd door burgers. Op grond van samenwerking bundelt bijdragen van diverse Vlaamse experten inzake commons, en vertrekt vanuit het INDIGO-project.
Dit boek richt zich tot een brede groep van praktijkmensen die op zoek zijn naar nieuwe, meer solidaire manieren om met grond en wonen om te gaan. In die zijn er in overvloed: denk aan in ere herstelde trage wegen, die fungeren als veilige en mooie verbindingen voor de zwakke weggebruiker; aan wooncoöperaties waar je als aandeelhouder zorgeloos kan wonen met een levenslang woonrecht; aan stichtingen als De Landgenoten die kostbare landbouwgrond uit de markt halen en die tegen een eerlijke prijs ter beschikking stellen van bioboeren?
“Trouwens, wist je dat commons terug gaan op eeuwenoude gebruiken, zeker in Vlaanderen. Het Mechelse Vrijbroekpark is daar trouwens een straf voorbeeld van. Zonder het gezamenlijk gebruiksrecht van een aantal bewoners, was het nu zeker verkaveld.” Dirk Holemans.
Dirk Holemans (red.), Pieter Van den Broeck (red.), Annette Kuhk (red.), Michel Bauwens, Jef Peeters, Bernard Hubeau, Lieven De Cauter, Pavlos Delladetsimas, Guy Vloebergh, Constanza Parra, Frank Moulaert, Nele Verdonck, Marie Mistiaen, Geert Depauw, Nele Aernouts, Michaël de Potter de ten Broeck, Steven Clays, Sofia Saavedra Bruno, Hans Leinfelder, Jose Luis Vivero-Pol, C.M. Deh-Tor, Annelies Beyens, Kaat Segers, Nico Moons, Griet Celen en Dries Elst.
EPO, 2018 (ISBN 978-94-6267-150-8)