Het succes van een participatief proces hangt niet alleen af van de diversiteit van de mensen die erbij betrokken zijn, maar ook van de manier waarop het is gestructureerd om de deelname van iedereen aan te moedigen. Een rigide kader of ongeschikte tijdschema's kunnen de inclusie beperken, terwijl gevarieerde methoden en aangepaste uitdrukkingscontexten de betrokkenheid van diverse doelgroepen bevorderen. Dit eerste deel van onze gids biedt aanbevelingen om het verloop van de consultaties aan te passen, zodat rekening wordt gehouden met de verschillende behoeften, beschikbaarheden en gevoeligheden van de deelnemers, terwijl de verscheidenheid aan vormen van expressie en intelligentie wordt gewaardeerd.

1. Hoe de deelname vergemakkelijken? 

Een toegankelijke deelname voor iedereen verzekeren houdt in dat er opties worden aangeboden die passen bij de verschillende realiteiten van het publiek, rekening houdend met hun professionele, familiale en mobiliteitsbeperkingen. Bepaalde tijdstippen zijn beter geschikt voor verschillende situaties: ouders met jonge kinderen zijn 's avonds minder beschikbaar, terwijl fulltimers overdag minder beschikbaar zijn. Het aanbieden van verschillende tijdstippen (dag, avond, weekend) kan helpen om een breder publiek te bereiken. Waar mogelijk, overweeg plaatsen die goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer, bied oplossingen zoals pendeldiensten of carpoolen voor meer afgelegen locaties en denk aan online alternatieven voor degenen die zich niet kunnen verplaatsen.

2. Is de setting geschikt om zich gemakkelijk uit te drukken? 

Niet iedereen heeft dezelfde vaardigheden of voelt zich even comfortabel om zich uit te drukken en deel te nemen aan het participatieproces. Fysieke bijeenkomsten – de meest gangbare optie – kunnen worden aangevuld met andere mogelijkheden: op afstand via digitale middelen (zie hoofdstuk "Digitaal"), schriftelijk of via een invulformulier, door persoonlijke contacten (gewoon met z'n tweeën, face-to-face), enzovoort. 

3. Zijn de uitdrukkingsvormen, intelligentie en soorten hulpmiddelen gevarieerd en aangepast? 

Niet iedereen heeft dezelfde vaardigheid of zelfvertrouwen om zijn of haar mening te geven, zich te positioneren of zich uit te drukken. Voor sommige mensen kan dit een aanzienlijke belemmering zijn voor hun deelname. Onder de methoden die aangemoedigd moeten worden, is het delen van persoonlijke ervaringen bijvoorbeeld een manier om alle deelnemers te legitimeren en te waarderen. Hoewel de meest voorkomende manieren om deel te nemen nog steeds mondelinge en schriftelijke uitdrukkingen zijn, zijn er veel andere methoden die het lichaam, de geest en creativiteit aanspreken. Deze methoden stellen meer mensen in staat deel te nemen aan het proces door andere vaardigheden te waarderen. Er kunnen veel verschillende tools worden bedacht: fototalen, tekeningen, maquettes, collages, bewegende debatten, rollenspellen, improvisaties, geluiden en bewegingen, enz. 

4. Is een voorafgaand moment van "vertrouwen opbouwen" tussen gelijken nodig?

Omdat dominante groepen soms onderdrukkend of discriminerend kunnen zijn (zelfs zonder de intentie om dat te doen), kan het organiseren van een "veilige" ruimte voor een groep die zichzelf als onderdrukt of gediscrimineerd beschouwt, bijvoorbeeld in een gescheiden setting, helpen om verbinding te creëren en een gevoel van veiligheid te bieden. Dit versterkt het zelfvertrouwen, wat nodig is om zich publiekelijk uit te drukken. Dit kan toekomstige uitwisselingen vergemakkelijken, vooral wanneer de groep later gemengd is, maar dan op basis van een keuze. 

5. Is specifieke ondersteuning mogelijk? 

Om tegemoet te komen aan specifieke obstakels zoals taalbarrières, sociale fobieën of de vrees om met onbekenden samen te zijn, is het essentieel om aangepaste begeleidingsoplossingen aan te bieden. Deelnemers toestaan een vertrouwenspersoon mee te nemen die kan vertalen of de inhoud kan herformuleren, is een goede eerste stap. Voor optimale duidelijkheid kan het echter nodig zijn om professionele tolken of gebarentolken (zoals VGT) in te schakelen, vooral voor niet-Nederlandstaligen of mensen die specifieke communicatiemiddelen gebruiken. Deze ondersteuning — of het nu gaat om tolken, vertrouwenspersonen of gespecialiseerde begeleiders — zorgt voor kwalitatieve communicatie en moedigt actieve deelname aan, zonder extra last voor de deelnemers zelf. 

6. Hebben de begeleiders diverse profielen? 

Wanneer het team dat verantwoordelijk is voor het proces divers is in termen van leeftijd, cultuur, etnische afkomst, seksuele geaardheid, religieuze overtuigingen en het inschakelen van personen met een handicap, wordt inclusie daadwerkelijk weerspiegeld. Dit geeft deelnemers het gevoel dat ze beter vertegenwoordigd en erkend worden, omdat hun diversiteit gewaardeerd wordt. Dit bevordert een gevoel van vertrouwen en betrokkenheid binnen de groep, waardoor een inclusieve en veilige omgeving ontstaat. 

7. Weerspiegelen de interventies en getuigenissen de diversiteit van de deelnemers? 

Net zoals bij de begeleiders, helpt de diversiteit van de sprekers en de keuze van getuigenissen om de verscheidenheid aan ervaringen en achtergronden van het publiek beter weer te geven. Door verschillende profielen te integreren, wordt ervoor gezorgd dat elke deelnemer zich herkent in de gedeelde voorbeelden, wat bijdraagt aan een gevoel van erkenning en inclusie.

De inrichting van de locaties en de toegankelijkheid zijn cruciaal om te garanderen dat participatieve processen werkelijk openstaan voor iedereen. Een slecht ingerichte of moeilijk toegankelijke locatie kan hele groepen uitsluiten. Zoals eerder genoemd omvat de groep personen met beperkte mobiliteit (PBM) een breed scala aan mensen. Rekening houden met hun behoeften betekent dat de toegankelijkheid op een brede manier moet worden benaderd: goed begaanbare paden, aangepaste hellingen, rustruimtes en duidelijke informatie. Het is ook essentieel om te letten op de veiligheid en het comfort van andere doelgroepen, zoals genderdiverse personen, mensen met een beperking en gezinnen met kinderen. Door elk aspect van de inrichting met deze diversiteit in gedachten te bekijken, bevorderen we een eerlijkere deelname, waarin iedereen zich welkom en gehoord kan voelen. Deze handleiding bespreekt de belangrijkste aspecten waarmee rekening moet worden gehouden om ervoor te zorgen dat de gekozen locaties echt inclusieve deelname mogelijk maken.

Is de locatie bereikbaar met het openbaar vervoer?

Een locatie moet goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer om toegankelijk te zijn voor alle doelgroepen, vooral voor mensen zonder eigen voertuig. De transportkosten kunnen een belemmering vormen: het aanbieden van steun zoals vervoersbonnen, een vergoeding van de reiskosten, of het organiseren van carpooling kan deze drempel verlagen. Daarnaast vereenvoudigen duidelijke informatie (zoals de dichtstbijzijnde haltes en bewegwijzering) de toegang voor iedereen. Voor meer afgelegen of minder goed bereikbare locaties kunnen oplossingen zoals pendelbussen, carpooling of zelfs collectieve begeleiding om naar de locatie te reizen de toegankelijkheid verbeteren. 

Is de locatie toegankelijk voor personen met beperkte mobiliteit (PBM)?

Toegangshellingen, brede, onbelemmerde paden en antislipmateriaal zijn basismaatregelen, maar het is ook cruciaal om te zorgen voor aangepaste sanitaire voorzieningen, rustruimtes en automatische deuren. Het doel is om alle mogelijke obstakels weg te nemen die iemand zouden kunnen verhinderen om volledig deel te nemen. Een inclusieve locatie houdt rekening met de behoeften van iedereen, zodat men zich vrij kan bewegen, comfortabel kan zitten en zonder fysieke beperkingen aan discussies kan deelnemen. 

Is de locatie gastvrij en veilig voor alle doelgroepen? 

Een veilige en gastvrije locatie kiezen is essentieel om deelname te stimuleren. De ruimtes moeten toegankelijk zijn en beschikken over aangepaste faciliteiten (zoals genderneutrale toiletten en rustruimtes). Het aanbieden van kinderopvang of aangepaste maaltijden kan logistieke drempels wegnemen, vooral voor ouders. Veiligheidsgevoel is ook belangrijk, vooral voor vrouwen en genderminderheden. Door genderneutrale toiletten te installeren, goed verlichte ruimtes te creëren en afgelegen locaties te vermijden, wordt het gevoel van veiligheid en comfort versterkt. Hoewel deze aspecten vaak als bijkomstig worden beschouwd, hebben ze een directe invloed op de mogelijkheid van mensen om zich vrij en vol vertrouwen uit te drukken. 

Is de ruimte zo ingericht dat iedereen zich op zijn gemak voelt? 

Comfort is een vaak over het hoofd gezien maar cruciaal element in het aanmoedigen van inclusiviteit. Mensen met een handicap moeten zich gemakkelijk kunnen verplaatsen, toegang hebben tot ergonomische zitplaatsen en rustruimtes kunnen vinden wanneer dat nodig is. Voorzieningen zoals steunbeugels in de toiletten, draaicirkels voor rolstoelen en hellingen met een geschikte hellingshoek kunnen hun ervaring aanzienlijk verbeteren. Ook voor mensen met gehoorproblemen zijn een goede akoestiek, passende verlichting en visuele communicatiesystemen belangrijk om de gesprekken goed te volgen en actief deel te nemen. Het inrichten van een "safe space" of een rustige ruimte kan tegemoetkomen aan de behoeften van kwetsbare doelgroepen die zich overweldigd kunnen voelen in drukke of rumoerige omgevingen. 

Zijn de toiletten ter plaatse inclusief? 

Toiletten worden vaak gezien als ruimtes waar sociale controle plaatsvindt, wat stress, angst en uitsluiting kan veroorzaken. Het aanbieden van genderneutrale en toegankelijke toiletten is essentieel om aan de behoeften van diverse groepen te voldoen: mensen met een handicap (brede deuren), transgender- en non-binaire personen (veiligheid), en ouders (verschoonruimtes). Door toegang en veiligheid voor iedereen in deze ruimtes te garanderen, verminderen we onzichtbare drempels die de deelname belemmeren. Dit helpt bij het creëren van een omgeving waarin iedereen zich welkom en gerespecteerd voelt, ongeacht gender, capaciteiten of gezinssituatie.

Taal en communicatie spelen een cruciale rol bij het bevorderen van inclusie in participatieve processen. Wanneer interacties geen rekening houden met de verschillende linguïstische en cognitieve capaciteiten van deelnemers, bestaat het risico dat een aanzienlijk deel van de bevolking wordt uitgesloten. Dit kan onder meer gaan om doven en slechthorenden, slechtzienden, niet-Nederlandstaligen, of mensen in een situatie van laaggeletterdheid. Onvoldoende afgestemd taalgebruik kan ook obstakels vormen voor mensen met dyslexie, gebruikers van schermlezers, of anderen met specifieke behoeften. 

Daarnaast is effectieve informatieverspreiding essentieel om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen toegang hebben tot de informatie. De manier waarop informatie wordt verspreid kan van grote invloed zijn op participatie: sommige doelgroepen, die niet graag institutionele kanalen raadplegen, kunnen informatie beter ontvangen via gemeenschapscentra, fysieke media of initiatieven aan de basis. 

Deze gids biedt concrete aanbevelingen om de communicatiemethoden te diversifiëren, geschikte vertalingen te voorzien, de taal te vereenvoudigen zonder afbreuk te doen aan inclusiviteit, en verschillende ondersteuningsmaterialen aan te bieden, zoals audio of pictogrammen. Door de verspreiding van informatie te optimaliseren en de taal aan te passen, beogen deze aanbevelingen ervoor te zorgen dat iedereen, ongeacht hun taalvaardigheid of leesvermogen, toegang heeft tot de informatie en volledig kan deelnemen.

Heeft u voorzieningen voor vertaling, gebarentaal of spraakondersteuning geïmplementeerd? 

Om mensen te betrekken die slechthorend of visueel gehandicapt zijn of begripsproblemen hebben, is het essentieel om faciliteiten te voorzien zoals gebarentaal, realtime vertolking of technische hulpmiddelen (bijv. schermlezers, audio-ondertiteling). Dit zorgt ervoor dat iedereen de gesprekken kan volgen en actief kan deelnemen, ongeacht de gebruikte communicatiemethode. Als de behoefte vaak voorkomt, kan het inschakelen van een professionele tolk of gebarentaalvertaler de toegankelijkheid van het proces verbeteren. 

Is de gebruikte taal inclusief, begrijpelijk en aangepast aan de specifieke behoeften van het publiek? 

Een inclusieve en begrijpelijke taal is noodzakelijk om de diversiteit van het publiek te respecteren, te vertegenwoordigen en in te schakelen, zonder concessies te doen aan de leesbaarheid, vooral voor mensen met leesproblemen (zoals dyslexie, gebruikers van spraakassistenten, mensen met analfabetisme). Het vinden van deze balans is essentieel om een vlotte toegang tot informatie te garanderen. Voor bepaalde doelgroepen kan het prioriteren van een persoonlijke benadering de communicatie toegankelijker maken, het directe dialoog vergemakkelijken en misverstanden verminderen wanneer er specifieke behoeften zijn. 

Worden de behoeften van laaggeletterde personen in aanmerking genomen?

Mensen die als laaggeletterd worden aangeduid, missen vaak basis lees- en schrijfvaardigheden; het uitsluitend aanbieden van geschreven teksten kan hen dus buitensluiten. Het is belangrijk om te overwegen orale (audio), visuele (diagrammen, pictogrammen) of begeleidende ondersteuning door een bemiddelaar te bieden om de inhoud uit te leggen. De keuze van ondersteunend materiaal moet rekening houden met hun specifieke behoeften om begrip te vergemakkelijken.

Is de verstrekte informatie toegankelijk? 

Om ervoor te zorgen dat iedereen zich op zijn gemak voelt en inbegrepen is, moet de informatie intellectueel toegankelijk zijn, met duidelijke taal, zonder jargon of te informele termen. Intellectuele toegankelijkheid betekent dat de inhoud begrijpelijk is voor iedereen, rekening houdend met kennisniveaus en culturele referenties. Culturele bemiddelaars spelen een cruciale rol bij het aanpassen van de inhoud zodat deze begrijpelijk wordt. Het is belangrijk om het begrip van de groep te controleren en vragen aan te moedigen om een inclusieve omgeving te bevorderen. 

Gebruikt u een makkelijk leesbare versie? 

Makkelijk te lezen methoden zorgen ervoor dat documenten toegankelijk zijn voor mensen met cognitieve of leesproblemen. Het gebruik van korte zinnen, het vermijden van technisch jargon en het toevoegen van illustraties zijn concrete oplossingen om de tekst begrijpelijker te maken. Het aanbieden van een makkelijk te lezen versie van elk belangrijk document maakt het mogelijk voor iedereen om zelfstandig informatie te verkrijgen en actief deel te nemen. 

Wat zijn de beste plaatsen en methoden om uitnodigingen te verspreiden en alle doelgroepen te bereiken?

Om deelname aan te moedigen is het essentieel om uitnodigingen te verspreiden op plaatsen waar de doelgroepen komen. Aanwezigheid op het terrein, via stands, mobiele kantoren of andere faciliteiten in de openbare ruimte, maakt het mogelijk om mensen te ontmoeten die niet vaak op institutionele plekken komen. De installatie van tenten en duidelijke bewegwijzering, of de aanwezigheid van teams die getraind zijn om te luisteren, vergemakkelijkt de eerste contacten en moedigt een laagdrempelige discussie aan.  Ruimtes zoals gemeenschapscentra, bibliotheken en symbolische plaatsen dicht bij de gemeenschappen versterken de inclusiviteit en zichtbaarheid van het participatieproces. Om ervoor te zorgen dat de boodschap de doelgroep bereikt, moeten de verspreidingskanalen worden gevarieerd. Jongeren geven bijvoorbeeld de voorkeur aan sociale netwerken, terwijl ouderen vaak de voorkeur geven aan de post of lokale kranten. Het diversifiëren van de communicatiemiddelen (online, gedrukt, persoonlijk) maximaliseert de kansen om een breed en inclusief publiek te bereiken. 

Heeft u lokale tussenpersonen en partners betrokken bij uw aanpak?

Tussenpersonen zijn mensen of organisaties die een directe en vertrouwde band hebben met de doelgroep. Lokale verenigingen zijn, dankzij hun lokale kennis en hun vertrouwensrelatie met de lokale bevolking, essentiële steunpunten om sociaal uitgesloten groepen te bereiken. Ze vergemakkelijken de banden met gemeenschappen en helpen om meer geschikte initiatieven op te zetten.  Door met deze tussenpersonen te werken, kan de uitnodiging doeltreffender worden verspreid en kan de participatieve aanpak meer geloofwaardigheid krijgen bij de doelgroepen. Door hen er vanaf het begin bij te betrekken wordt de legitimiteit van het proces versterkt en wordt voorkomen dat er regelingen worden voorgesteld die niet aan de werkelijke verwachtingen van de betrokken mensen voldoen.

Digitale technologie biedt aanzienlijke mogelijkheden om participatieprocessen inclusiever te maken door wereldwijde samenwerking en directe betrokkenheid te vergemakkelijken en de kosten te verlagen. Het stelt een groter aantal burgers in staat om deel te nemen aan democratische discussies, zelfs burgers uit sociaal gemarginaliseerde groepen. Er blijven echter grote obstakels bestaan. De toegang tot digitale technologie blijft ongelijk en veel mensen hebben problemen met verbindingen, digitale vaardigheden of zelfvertrouwen. Ouderen, gehandicapten en minder draagkrachtigen worden vaak uitgesloten door een gebrek aan geschikte apparatuur of voldoende ondersteuning. Bovendien kunnen zaken als informatieoverbelasting, gepolariseerde debatten en de stress die gepaard gaat met een ontoereikend digitaal ontwerp een effectieve participatie belemmeren. Daarom is het essentieel om digitale hulpmiddelen goed te ontwerpen en het gebruik ervan te ondersteunen, zodat ze de digitale kloof niet verbreden, maar juist overbruggen. In dit hoofdstuk probeert deze gids een antwoord te geven op de belangrijkste vragen die moeten worden beantwoord om ervoor te zorgen dat de digitale hulpmiddelen die worden gebruikt in participatieprocessen echt inclusief en toegankelijk zijn voor iedereen. 

Is het ontwerp van de digitale tools duidelijk, gemakkelijk en intuïtief (vanaf de eerste klik)? 

Toegankelijkheid en eenvoud in ontwerp zijn cruciaal om ervoor te zorgen dat iedereen op een platform kan navigeren zonder frustratie. Een complex ontwerp kan gebruikers ontmoedigen, vooral degenen met minder digitale ervaring of verschillende cognitieve vaardigheden. Een intuïtief ontwerp verlaagt de toegangsdrempels en bevordert de deelname van alle groepen, inclusief ouderen of degenen die niet vertrouwd zijn met digitale tools. 

Is er software voor schermlezers beschikbaar voor het publiek? 

Het opnemen van software voor schermlezers is niet alleen nuttig voor mensen met visuele beperkingen of andere visuele handicaps, maar ook voor mensen met leesmoeilijkheden, zoals dyslectici, jonge kinderen of mensen die niet vertrouwd zijn met geschreven taal. Deze tools breiden de toegankelijkheid uit naar een breder publiek, zodat iedereen, ongeacht hun leesvaardigheid, actief kan deelnemen aan participatieve besluitvormingsprocessen (Digital Divide x Online...). 

Is het mogelijk om op verzoek een digitale assistent in te schakelen, afhankelijk van de behoeften voor digitale toegang? 

Het bieden van een digitale assistent is essentieel voor mensen met beperkte digitale vaardigheden. Dit voorziet in de behoefte aan gepersonaliseerde ondersteuning, waardoor degenen die moeite hebben met het verbinden of gebruiken van digitale platforms volledig kunnen deelnemen aan democratische processen. Gepersonaliseerde ondersteuning kan het zelfvertrouwen vergroten en de digitale kloof helpen overbruggen. 

Zijn digitale tools ter plaatse beschikbaar (tablets / kiosken / partnerorganisaties met apparatuur)?

Toegang ter plaatse tot digitale hulpmiddelen is essentieel voor wie niet over de financiële of materiële middelen beschikt om volledig deel te nemen. Het ter beschikking stellen van tablets, openbare terminals of partnerschappen met lokale verenigingen kan ongelijke toegang tot technologie compenseren en iedereen de kans geven om deel te nemen aan collectieve besluitvorming, vooral in achtergestelde gebieden. 

Hebt u een niet-digitaal alternatief om te communiceren? 

Niet-digitale alternatieven, zoals papieren media of face-to-face ontmoetingen, zijn essentieel om mensen te bereiken die geen gebruik kunnen of willen maken van digitale technologie. Dit maakt het mogelijk om mensen te bereiken die gemarginaliseerd zijn of uitgesloten van de digitale wereld (ouderen, analfabeten, enz.), zodat niemand achterblijft.

De facilitator speelt een cruciale rol bij het creëren van een gastvrije en respectvolle omgeving waarin elke deelnemer zich gewaardeerd voelt en volledig kan bijdragen aan het proces. Hun vaardigheden en aanpak zijn bepalend voor het succes van een participatieve workshop.

Een veelzijdige rol: Kader en tijdsbeheer

De facilitator fungeert zowel als gids als bewaker van het kader. Vanaf het begin van de participatieve workshop stelt de facilitator de regels vast, vooral met betrekking tot beurtrol en spreektijd, en zorgt ervoor dat deze gedurende het proces worden gerespecteerd. Ze beheren de tijd effectief, terwijl ze flexibel blijven om de sessie indien nodig in realtime aan te passen. Tegelijkertijd moedigen ze deelnemers aan om verantwoordelijkheid binnen het proces te nemen.

Iedereen aanmoedigen om zich uit te spreken

Sommige deelnemers spreken zich gemakkelijk uit, terwijl anderen kunnen aarzelen vanwege verlegenheid of angst voor oordeel, ondanks waardevolle ideeën. Het is de taak van de facilitator om deze bijdragen naar voren te brengen, waarbij de diversiteit aan stemmen wordt bevorderd om het project vooruit te helpen. Ze creëren de voorwaarden om verschillen te zien als complementaire krachten en sturen discussies naar co-creatie.

Omgaan met meningsverschillen

De facilitator fungeert als mediator en behandelt spanningen op een rustige en constructieve manier om gemeenschappelijke grond te vinden. Ze behouden een geruststellende, kalmerende en ondersteunende aanpak om een vreedzame en productieve dialoog te waarborgen.

Actief luisteren en eerlijke verdeling van spreektijd

Actief luisteren en respect staan centraal in de missie van de facilitator. Door bijdragen te verduidelijken via herformulering en deelnemers te waarderen, moedigt de facilitator iedereen aan om zijn of haar perspectief te delen. Ze zorgen voor een eerlijke verdeling van de spreektijd en houden de discussie gericht op het onderwerp.

Neutraliteit en objectiviteit

De facilitator toont neutraliteit en objectiviteit gedurende de discussies. Ze onthouden zich ervan om de uitwisseling te beïnvloeden met hun eigen meningen en zorgen ervoor dat de debatten in het collectieve belang van het project vooruitgang boeken.

Omgaan met afdwalen van het onderwerp

Om de efficiëntie van het proces te waarborgen, zorgt de facilitator ervoor dat discussies bij het onderwerp blijven en bijdragen aan het bevorderen van het proces. Ze vinden een delicate balans tussen aandachtig luisteren en zachte bijsturing wanneer gesprekken afdwalen. Hun focus ligt op het houden van relevante en doelgerichte discussies binnen de doelstellingen van de workshop.

Lichaamshouding en non-verbale communicatie

De lichaamshouding speelt ook een sleutelrol bij het bevorderen van een positieve dynamiek in de uitwisseling. Om echte aandacht te tonen, neemt de facilitator een open en gastvrije houding aan, draait zich naar de sprekers toe en gebruikt duidelijke gebaren om de spreektijd te verdelen. Deze non-verbale signalen versterken hun rol als actieve luisteraar en bemiddelaar.

Door deze houdingen en praktijken aan te nemen, helpt de facilitator een inclusieve ruimte te creëren waar diverse perspectieven worden erkend als krachten die de collectieve reflectie en besluitvorming verrijken.

Bij het ontwerpen van een inclusief participatieproces is het essentieel om na te denken over de voordelen en ondersteuning voor deelnemers. Of het nu gaat om het betalen voor de tijd van de deelnemers, het vergoeden van hun reiskosten of het verzorgen van een geschikte catering, elk aspect speelt een cruciale rol bij het bevorderen van eerlijke deelname zonder drempels. De gids onderzoekt praktische manieren om de betrokkenheid van deelnemers te erkennen en te faciliteren, rekening houdend met hun verschillende behoeften, waaronder kinderopvang, vervoer en erkenning van hun bijdrage. 

Welke vergoedingen moeten voor de deelnemers worden voorzien? 

Het is gebruikelijk in participatieprocessen om een vergoeding voor burgers te voorzien. Het bedrag varieert van het ene proces naar het andere: om dit te bepalen, moet rekening worden gehouden met het aantal uren dat de burgers aan het project zullen besteden. Een optie is om een vergoeding te bieden via de status van vrijwilligers, die geen invloed zal hebben op de vervangingsinkomsten van de deelnemers of hun fiscale situatie. Een minimum van 50 euro per dag moet worden voorzien. Als het budget het toelaat, kan er ook aan gedacht worden om de begeleiders van de deelnemers te vergoeden.

Hoe de reiskosten van de deelnemers dekken? 

Het is essentieel om in het budget de terugbetaling van de reiskosten van de burgers die deelnemen aan een participatieproces te voorzien. Sommige deelnemers in een precaire situatie hebben mogelijk de behoefte dat de reiskosten vooraf worden gedekt. Waar mogelijk zal het gebruik van openbaar vervoer worden aangemoedigd en vergemakkelijkt (bijvoorbeeld het verstrekken van routebeschrijvingen). Sommige deelnemers, bijvoorbeeld mensen met een handicap, hebben mogelijk aangepast of privévervoer nodig: hier moet ook rekening mee worden gehouden. 

Welke catering voorzien? 

Het is vanzelfsprekend dat de deelnemers recht hebben op een catering van goede kwaliteit. Het is ook belangrijk om deze te diversifiëren, rekening houdend met culturele verschillen: een vegetarische catering kan voldoen aan de behoeften van verschillende doelgroepen (halal, koosjer, vegetarisch, enz.). Allergieën en voedselintoleranties verdienen ook de aandacht van de organisatoren: het is het beste om van tevoren bij de deelnemers na te vragen. 

Welke erkenning voor de inzet van iedereen? 

Naast de vergoeding van de deelnemers en een viering aan het einde van het proces, kunt u overwegen de inzet van iedereen, de verworven vaardigheden, de overwonnen moeilijkheden, enz. te erkennen. Deze erkenning kan bijvoorbeeld de vorm aannemen van een certificaat of kan worden gepromoot tijdens een speciaal moment. 

Moet er een kinderopvangvoorziening worden getroffen? 

Kinderopvang kan een belemmering vormen voor de deelname van sommige mensen (bijvoorbeeld alleenstaande ouders). Als het budget het toelaat, zal het aanbieden van deze dienst aan de deelnemers ervoor zorgen dat meer mensen (bijvoorbeeld alleenstaande ouders) aan het project kunnen deelnemen. Vaak is het mogelijk om gebruik te maken van bestaande diensten binnen de gemeente.