1.  สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้และคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน

   รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย  พุทธศักราช  2560  และพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ 

พ.ศ. 2562  ได้กำหนดบทบัญญัติในการจัดการศึกษาไว้ว่า  การจัดการศึกษาต้องยึดหลักว่านักเรียนทุกคนมีความสามารถในการเรียนรู้พัฒนาตนเองได้  และถือว่านักเรียนมีความสำคัญที่สุด  ทั้งนี้เพื่อมุ่งพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์  เป็นคนดี  มีปัญญา  มีความสุข  มีความเป็นไทย  มีศักยภาพในการศึกษาต่อและประกอบอาชีพ 

       นอกจากนี้พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ  พ.ศ. 2562  ได้กำหนดแนวนโยบายการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงการศึกษาไว้อย่างชัดเจน  ที่จำเป็นต้องใช้กระบวนการปฏิรูปการศึกษาเพื่อให้สามารถดำเนินการได้อย่างรวดเร็วและจริงจัง  โดยได้กล่าวไว้ว่า  ทุกหน่วยงานในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการต้องเร่งระดมปฏิรูปการศึกษา  เพื่อให้คนไทยในประเทศมีศักยภาพสูงสุดในการดำรงชีวิต  และร่วมกันพัฒนาสังคมและประเทศชาติ  โดยการจัดการศึกษาต้อง ยึดหลักว่า  นักเรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้  และถือว่านักเรียนมีความสำคัญที่สุด  กระบวนการจัดการศึกษาต้องส่งเสริมให้นักเรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติและเต็มตามศักยภาพ  ซึ่งครูต้องจัดเนื้อหาสาระและกิจกรรมให้สอดคล้องกับความสนใจและความต้องการของนักเรียน  โดยคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล  มีการฝึกทักษะ  กระบวนการคิด  การจัดกิจกรรมให้นักเรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง   ฝึกการปฏิบัติให้ทำได้  คิดเป็น ทำเป็น  แก้ปัญหาเป็น  รักการอ่าน  และเกิดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง  สอดคล้องกับ  นวลจันทร์  วิเศษ  (2546 : 75) ที่กล่าวว่า  ครูจะต้องมีความรู้ความสามารถในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับนักเรียนและสอดคล้องกับสภาพจริง  เลือกวิธีการสอนที่หลากหลาย  และเหมาะสมกับเนื้อหาสาระที่มีการเรียนรู้

      การจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติดังกล่าว  “ครู”  ซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้สอน  จะต้องเป็นผู้ออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ให้สอดคล้อง  เหมาะสมกับเนื้อหาสาระ  ความถนัดและศักยภาพของนักเรียน  มีการจัดกิจกรรมที่หลากหลายเพื่อฝึกทักษะต่าง ๆ  ฝึกกระบวนการคิด  ฝึกกระบวนการด้านการจัดการให้นักเรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง  จากการฝึกปฏิบัติ  รวมทั้งมีการปลูกฝังความรู้  ความเข้าใจด้านคุณธรรมจริยธรรม  ค่านิยมที่ดีงาม  และคุณลักษณะอันพึงประสงค์  โดยให้สังคม  ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียนให้เป็นไปอย่างต่อเนื่อง  เพื่อพัฒนานักเรียนให้มีคุณภาพ  เป็นผู้ที่คิดเป็น  ทำเป็น  แก้ปัญหาเป็น  และใฝ่เรียนรู้  ครูต้องรู้จักเลือกกิจกรรมการเรียนรู้  เลือกสรรวิธีการและรูปแบบต่าง ๆ  ตลอดจนเลือกสื่อประกอบการเรียนรู้ให้เหมาะสมและ สอดคล้องกับเนื้อหาสาระที่ต้องการให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้  นอกจากนี้ครูจะต้องศึกษาจิตวิทยาการศึกษา  เพื่อเป็นองค์ประกอบในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้  ตลอดจนมีการพัฒนาและปรับปรุงติดตามผลเป็นระยะ ๆ  เพื่อให้กาพัฒนาการเรียนการสอนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ  (สุคนธ์  สินธุพานนท์  และคณะ.  2545 : 1)

            ประวัติศาสตร์เป็นสาระการเรียนรู้หนึ่งใน  8  กลุ่มสาระการเรียนรู้  ของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีบทบาทสำคัญยิ่งต่อการส่งเสริมและพัฒนาความคิดของมนุษย์   ทำให้มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์  คิดอย่างมีระเบียบแบบแผน  สามารถวิเคราะห์ปัญหาและสถานการณ์   ได้อย่างถี่ถ้วนรอบคอบ  ทำให้สามารถวางแผน  ตัดสินใจ  และแก้ปัญหาได้อย่างถูกต้องสมบูรณ์ (กรมวิชาการ.  2545 : 1)

             การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนเกี่ยวกับประวัติศาสตร์  มีความสำคัญยิ่งในสังคมปัจจุบันและอนาคต  เพราะสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ  ในชีวิตประจำวันของมนุษย์เป็นผลผลิตที่เกิดจากการสร้างสรรค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทั้งสิ้น  นอกจากนี้  ประวัติศาสตร์ช่วยให้มนุษย์พัฒนาวิธีคิด  ทั้งความคิดเป็นเหตุเป็นผล  คิดสร้างสรรค์  คิดจินตนาการ  คิดวิเคราะห์  และคิดสังเคราะห์เป็นองค์ความรู้  ทำให้เกิดทักษะในการค้นคว้าหาความรู้  มีความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ  สามารถตัดสินใจโดยใช้ข้อมูลที่หลากหลายและมีประจักษ์พยานที่ตรวจสอบได้  ประวัติศาสตร์ เป็นวัฒนธรรมของโลกสมัยใหม่ซึ่งเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้  (Knowledge - based  Society)  ดังนั้น ทุกคนจึงจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาให้เรียนรู้ประวัติศาสตร์  เพื่อที่จะได้มีความรู้ความเข้าใจเหตุการณ์ความเป็นมาในอดีตของมนุษย์  สามารถนำความรู้ไปใช้อย่างมีเหตุผล  สร้างสรรค์  และมีคุณธรรม

      กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม  มุ่งหวังให้นักเรียนได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์ที่เน้นการเชื่อมโยงความรู้กับกระบวนการ  มีทักษะสำคัญในการศึกษาค้นคว้าและสร้างองค์ความรู้  โดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้และการแก้ปัญหาที่หลากหลาย  ให้นักเรียนทุกคนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ทุกขั้นตอน  มีการทำกิจกรรมด้วยการลงมือปฏิบัติจริง  และเหมาะสมกับระดับช่วงชั้น

         วิชาประวัติศาสตร์  เป็นวิชาหนึ่งที่มีลักษณะโครงสร้างและเนื้อหาวิชาที่มีความสลับซับซ้อน  ยากต่อการทำความเข้าใจ  เนื่องจากเป็นวิชาที่มีองค์ความรู้จากหลักฐานต่างๆ มากมาย  เพื่อใช้ในการศึกษา  ดังนั้น  ผู้เรียนที่มีความรู้ จะส่งผลให้การเรียนวิชาประวัติศาสตร์ไม่ประสบผลสำเร็จ  นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำหรือมีผลการเรียนไม่ผ่านเกณฑ์การประเมินขั้นต่ำ  รวมทั้งต้องทำกิจกรรมต่าง ๆ  ของโรงเรียน  ควบคู่ไปกับการเรียนหนังสือด้วย  ซึ่งบางนักเรียนต้องอาศัยเวลาในการปรับตัวปรับพฤติกรรมในการเรียนรู้ ทำให้เป็นปัญหาในการเรียนวิชาใหม่ๆ เช่น วิชาประวัติศาสตร์ เป็นต้น

   นอกจากนี้  การที่ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในรายวิชาประวัติศาสตร์ของนักเรียนอยู่ในระดับที่ไม่น่าพอใจนั้น  จากประสบการณ์ในการสอนของผู้รายงาน  พบว่า  มีสาเหตุหลายประการที่ทำให้การเรียนรู้วิชาประวัติศาสตร์ของนักเรียนไม่ประสบผลสำเร็จ  คือ  ประการแรก  ปัญหาจากตัวนักเรียน  เช่น  นักเรียนขาดความสนใจในวิชาประวัติศาสตร์  มีทัศนคติที่ไม่ดีต่อวิชาประวัติศาสตร์  และนักเรียนมีปัญหาในการคิดวิเคราะห์  การคำนวณ  ไม่มีจินตนาการ  และแก้โจทย์ปัญหาไม่ได้  คิดช้าเพราะขาดการฝึกฝน  ไม่ชอบเรียนหรือไม่อยากเรียน  เพราะคิดว่าไม่รู้จะนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันอย่างไร  สาเหตุประการที่สอง  ปัญหาจากรายวิชาประวัติศาสตร์ที่มีเนื้อหามากเกินไป  ทำให้นักเรียนไม่ชอบจดหรือบันทึก  ทำให้การเรียนวิชาประวัติศาสตร์ไม่น่าสนใจ  นักเรียนจึงไม่อยากเข้าเรียน  ส่งผลให้มีเวลาเรียนไม่ครบตามเกณฑ์ที่หลักสูตรกำหนดไว้  หนังสือเรียนวิชาประวัติศาสตร์มีเนื้อหามากเกินไป  ควรจะมีรูปภาพประกอบมากกว่านี้  เพื่อให้นักเรียนมองเห็นภาพได้ชัดเจน  ทำให้น่าอ่านและเรียนเข้าใจมากขึ้น  หนังสือประวัติศาสตร์มีแบบฝึกหัดให้เลือกทำน้อยไม่ครอบคลุมเนื้อหาและไม่มีความหลากหลาย  โดยส่วนมากเป็นโจทย์ปัญหาให้แสดงวิธีทำ  และนักเรียนอยากให้มีเอกสารประกอบการเรียนรู้วิชาประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจมากขึ้น    มีองค์ประกอบทั้งเนื้อหาสาระ  มีรูปภาพประกอบสวยงาม  มีใบความรู้  ใบกิจกรรม  หรือแบบฝึกหัดอยู่ในเล่มเดียวกัน  สามารถจดบันทึกลงไปในเอกสาร ได้เลย  และถ้าไม่สามารถเข้าเรียนในห้องเรียนตามปกติพร้อมเพื่อนได้  สามารถอ่านใบความรู้และทำแบบฝึกหัดหรือใบกิจกรรมส่งครูตามหลังเพื่อนได้  จากสาเหตุที่กล่าวมาข้างต้นนั้น      ผู้รายงานขอแยกเป็นประเด็นพิจารณา  ดังนี้

   ด้านความรู้ความเข้าใจ  ครูจะต้องใช้เทคนิค  วิธีการ  เครื่องมือ  สื่อ  หรือนวัตกรรมประกอบการเรียนรู้ให้สามารถตอบสนองหรือเอื้อต่อนักเรียนได้ในหลาย ๆ  ด้าน  ไม่ว่าจะเป็นด้านเนื้อหาสาระและข้อความรู้ที่สามารถศึกษาได้ด้วยตนเองทั้งในและนอกเวลาเรียน  ใบกิจกรรมหรือใบงานที่สามารถทำส่งครูในภายหลังได้  จากข้อมูลข้างต้น  ผู้รายงานจึงได้จัดทำแบบฝึกทักษะในด้านเนื้อหา และใบงานหรือใบกิจกรรม เป็นรูปแบบ live worksheet  ใบงานมีชีวิต  ซึ่งนักเรียนสามารถเข้าไปทำได้เมื่อมีเวลาว่างเพื่อทบทวนเนื้อหา  สามารถทราบคะแนนและประเมินตนเองได้ทันที  มีองค์ประกอบที่สอดคล้องที่สามารถช่วยแก้ปัญหาให้กับนักเรียนได้ 

   ด้านทักษะกระบวนการ  ปีการศึกษาที่ผ่านมา ผู้รายงานพบว่า ผู้เรียนยังขาดทักษะเรื่องการคิดอย่างเป็นระบบ ไม่สามารถนำความรู้ที่เรียนรู้ในห้องเรียนไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน ดังนั้น เพื่อเป็นการแก้ปัญหาดังกล่าว   ผู้สอนจึงมีแนวคิดที่จะพัฒนาสื่อ ที่ส่งเสริมให้นักเรียนได้เรียนรู้และลงมือปฏิบัติจริง เทคนิค Active learning    ทำให้กิจกรรมการเรียนรู้น่าสนใจมากยิ่งขึ้นโดยแทรกเข้าไปในแบบฝึกทักษะด้านเจตคติที่มีต่อวิชาประวัติศาสตร์  การนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาใช้ในกิจกรรมการเรียนการสอน เช่น การออกสำรวจ ทัศนศึกษาจากสถานที่ทางประวัติศาสตร์ เพื่อกระตุ้นการเรียนรู้ เป็นการทำให้การเรียนรู้ในรายวิชาประวัติศาสตร์ มีความน่าสนใจ ผู้เรียนมีเจตคติที่ดีต่อรายวิชาประวัติศาสตร์มากขึ้น  ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้น  ผู้รายงานในฐานะครูผู้สอนวิชาประวัติศาสตร์ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6  ได้เล็งเห็นปัญหาที่เกิดขึ้นและหาแนวทางการแก้ปัญหาในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ของนักเรียน  โดยสร้างและพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาประวัติศาสตร์ ซึ่งถือว่าเป็นนวัตกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนกระสังพิทยาคม  ที่เน้นพัฒนาให้นักเรียนเกิดทักษะการเรียนรู้ที่หลากหลาย  มีการนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาใช้ในการเรียนการสอน    สามารถวัดผลประเมินผลได้ทันท่วงที  มีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อนักเรียน

2. วิธีการดำเนินการให้บรรลุผล

                  2.1 วิเคราะห์หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) และหลักสูตรสถานศึกษาโรงเรียนกระสังพิทยาคม ฉบับปรับปรุง พุทธศักราช 2564 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระที่ 4 ประวัติศาสตร์ ศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม (Learning and Innovation Skills) การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active learning) และการจัดการเรียนรู้แบบกระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้นตอน(5 STEPs)

                  2.2 พัฒนาแบบฝึกทักษะการสำรวจ เรื่อง ประวัติศาสตร์และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ขึ้น           

                  2.3 สร้างและพัฒนาแบบประเมินความพึงพอใจในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนเพื่อการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาประวัติศาสตร์ โดยใช้กระบวนการเรียนรู้แบบ Active Learning  เรื่อง พัฒนาการของยุโรปสมัยใหม่   

                  2.4 จัดการเรียนรู้ โดยใช้ โดยใช้แบบฝึกทักษะทักษะการสำรวจ เรื่อง ประวัติศาสตร์และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่พัฒนาขึ้น

                  2.5 นำแบบประเมินความพึงพอใจในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนเพื่อการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาประวัติศาสตร์ ต่อไป และรายงานผลการดำเนินการต่อฝ่ายบริหารและเผยแพร่ผลงานตามลำดับต่อไป