บทนำ

การวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิตินั้น เป็นการประมวล ผลข้อมูลที่มีปริมาณมาก ดังนั้นการนำคอมพิวเตอร์มาช่วย ในการวิเคราะห์ข้อมูล จะช่วยประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย มีความสะดวกมากกว่าที่จะคำนวณด้วยเครื่องคิดเลข ทั่วๆ ไป และในการใช้คอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่นักวิจัยนิยม ที่จะใช้โปรแกรมสำเร็จรูป (Package Program) มากกว่า ที่จะเขียนโปรแกรมขึ้นมาเอง โปรแกรมสำเร็จรูปที่นำมา ใช้วิเคราะห์ข้อมูลจะเป็นโปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ โดยตรง แต่ในปัจจุบันมีโปรแกรมสำเร็จรูปที่ทำงานด้านอื่นๆ สามารถนำมาวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติได้ เช่น โปรแกรม EXCEL ซึ่งเป็นโปรแกรมประเภทกระดาษทด (Spread Sheet) แต่เนื่องจากโปรแกรมประเภทนี้ถูกสร้างขึ้นมาสำหรับ งานบางอย่างที่ไม่ใช่สถิติโดยตรง ดังนั้นการวิเคราะห์ ข้อมูลด้วยวิธีการทางสถิติบางอย่าง อาจทำโปรแกรม ประเภทนี้ไม่ได้ หรือทำได้แต่อาจจะให้รายละเอียดน้อยกว่า ดังนั้นผู้วิจัยส่วนใหญ่จึงนิยมใช้โปรแกรมสำเร็จรูปทาง สถิติมากกว่า แต่อย่างไรก็ตาม โปรแกรม EXCEL จะมี ความสามารถในด้านการนำเสนอข้อมูลด้วยกราฟหรือ แผนภูมิ

โปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ

โปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ เป็นโปรแกรมสำหรับ การวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติโดยตรง ในระยะแรกโปรแกรม สำเร็จรูปทางสถิติที่ใช้กับคอมพิวเตอร์ มีไม่มากนักและ มีใช้เฉพาะเครื่องคอมพิวเตอร์ขนาดใหญ่ ได้แก่ ซุปเปอร์ คอมพิวเตอร์ (Super Computer) หรือ เมนเฟรม (Mainfame computer) โปรแกรมที่มีชื่อเสียงและเป็นที่ รู้จักกันดี คือ

โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS

โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS for Windows

SPSS เป็นโปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ เพื่อการวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ โดย SPSSย่อมาจาก Statistical Package for the Social Sciences ซึ่งเป็นลิขสิทธิ์ของบริษัท SPSS จำกัด แห่งประเทศสหรัฐอเมริกา โดยแนวคิดของ SPSS ในรุ่น ( version ) ปัจจุบัน ได้ปรับเปลี่ยนเป็น Statistical Product and Service Solutions

SPSS เป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่สามารถใช้กับเครื่องไมโครคอมพิวเตอร์ (Personal Computer) หรือเครื่องขนาดใหญ่ก็ได้ โดย SPSS เป็นโปรแกรมที่มีการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงปรับปรุงมาโดยตลอด

1. SPSSX เป็นโปรแกรมที่ใช้กับเครื่องขนาดใหญ่ที่เป็นประเภท Mini-computerหรือ Main-frame computer

2. SPSS/PC เป็นโปรแกรมที่ใช้กับเครื่อง Microcomputer หรือ Personal Computer ที่ทำงานบนระบบ DOS

3. SPSS for Windows เป็นโปรแกรมประเภทเดียวกับ SPSS/PC เพียงแต่ทำงานบนระบบ windows

โปรแกรม SPSS for Windows ได้ถูกพัฒนาให้สามารถทำงานบนโปรแกรมควบคุมระบบ Microsoft windows โดยมีการปรับปรุงรูปแบบการใช้งานให้ดูง่ายสำหรับผู้ใช้ (Graphic user interface) และมีประสิทธิภาพสูง สะดวกในการทำงาน วิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติได้อย่างละเอียด พร้อมกันนี้สามารถนำเสนอข้อมูลในรูปของกราฟและตารางในรูปแบบที่หลากหลาย และยังสามารถรับข้อมูลที่สร้างจากโปรแกรมประเภทอื่นได้ด้วย เช่น Microsoft Excel, LOTUS, dBASE, SPSS/PC หรือข้อมูลในรูปแบบของ แอสกี (Text file) นอกจากนี้ SPSS forwindowsยังสามารถบันทึกไฟล์ข้อมูลที่ใช้งานให้อยู่ในรูปแบบ

ของไฟล์ที่นำไปใช้กับโปรแกรมประเภทอื่นได้อีกด้วยส่วนวิธีการใช้งานของ SPSS for windows เป็นรูปแบบการใช้ที่ง่าย

เนื่องจากมีระบบเมนูให้โต้ตอบที่เป็น Dialog box และเป็นระบบหน้าต่างให้เลือก ชนิด Check box หรือ Option button

นอกจากนี้ผู้ใช้ยังสามารถบันทึกขั้นตอนการทำงานที่ผู้ใช้เลือกมาเป็นชุดคำสั่ง (Syntax) คล้ายกับการทำงานเป็นโปรแกรมตามแบบของ SPSS/PC ส่วนการใช้ SPSS for Windows นั้น ผู้ใช้ควรจะมีพื้นฐานการใช้โปรแกรมประยุกต์บน Microsoft windows มาบ้างแล้ว ซึ่งจะทำให้การใช้งาน SPSS for windows คล่องตัวมากขึ้น

โปรแกรม SPSS for Windows

ปัจจุบัน โปรแกรม SPSS มีการพัฒนาโปรแกรมรุ่นใหม่ออกมาอยู่เป็นประจำ และมีขอบเขตงานวิเคราะห์ทางสถิติ ที่ครอบคลุมกว้างขวางขึ้น ไม่ว่าจะเป็นงานการวิเคราะห์ข้อมูลทางด้านธุรกิจ การตลาด การควบคุมการผลิต ตลอดจนการวิเคราะห์ข้อมูลทางด้านวิทยาศาสตร์ ทางอุตสาหกรรม ทำให้ความหมายของ SPSS ปรับเปลี่ยนมาเป็น Statistical Product and Service Solutions

โปรแกรม SPSS for windows เป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ต้องติดตั้งบนเครื่องไมโครและทำงานบน Microsoft windows

ซึ่งโปรแกรม SPSS for Windows ประกอบด้วยชุดการทำงานต่าง ๆ (Module) ซึ่งเรียกว่า SPSS Family of Product ดังนี้

1. ชุด BASE System

2. ชุด Professional Statistics

3. ชุด Advanced Statistics

4. ชุด Tables

5. ชุด Trends

6. ชุด Categories

7. ชุด CHAID

8. ชุด LISREL

9. ชุด Exact Tests

10. ชุด Developers Kit

11.ชุด Mapinfo

12. ชุด Teleform

ข้อดีของโปรแกรม SPSS

1. โปรแกรมเป็นที่รู้จักแพร่หลายนิยมใช้ทางด้านสังคมศาสตร์ เป็นส่วนใหญ่ และนิยมใช้ทางด้านการแพทย์และสาธารณสุขในกรณีที่ไม่ต้องใช้สถิติขั้นสูง สามารถหาหนังสืออ่านได้ง่ายกว่า STATA

2. โปรแกรมใช้ง่าย สามารถเลือกคําสั่งได้จากเมนูได้ โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ได้ เชี่ยวชาญทางด้านสถิติมากนัก และสามารถบันทึกเป็น syntax สําหรับเก็บคํา สั่งไว้ใช้ภายหลังได้

3. dataset ใน SPSS ไม่จํากัดว่าสร้างมาจาก version ไหน เพราะสามารถที่จะ เปิดได้ทุกเวอร์ชั่น เช่น สร้าง dataset มาจากเวอร์ชัน 12 สามารถที่จะนํา dataset มาเปิดที่เวอร์ชัน 10 ได้

ข้อเสียของโปรแกรม SPSS

1. ในกรณีที่เป็นสถิติขั้นสูง SPSS จะมีปัญหาไม่สามารถ วิเคราะห์ได้ เช่น Survival

2. อาจเกิดปัญหา garbage in garbage out หมายความว่า ถ้าไม่สามารถแยกแยะว่าตัวไหนเป็นตัวแปรต้น ตัวแปรตาม หรือ ตัวแปรชนิดใดได้แน่ชัด แล้วใส่ตัวแปรนั้นเข้าไป โปรแกรมก็จะ คํานวณออกมาตามข้อมูลที่เราใส่เข้าไป ทําให้ผลการวิเคราะห์ ข้อมูลผิดพลาด ตามมาด้วยการอภิปรายผลผิดอีก(Statistical Package for the Social Sciences)