KASAYSAYAN NG LAGAY NATIONAL HIGH SCHOOL
Ang Barangay Lagay ay isa sa mga barangay na matatagpuan sa kabila ng dagat ng maunlad na bayan ng Calauag. Dito matatagpuan ang Lagay National High School, isang institusyong pang-edukasyon na nagsilbing pundasyon ng kaalaman para sa mga kabataang naninirahan sa barangay at mga karatig na lugar.
Upang bigyang-daan ang edukasyon sa lugar, itinatag ang Lagay Barangay High School noong 1975 sa pamamagitan ng pagsisikap ng butihing Kapitan ng Barangay na si G. Aniceto A. America. Kasama niya sa adhikaing ito ang mga Kagawad ng barangay, partikular si G. Ernesto Umali, at ang samahan ng PTA na pinamumunuan ni G. Crispin America. Dahil dito, nabigyan ng pagkakataon ang mga kabataang nasa upper Calauag na makapag-aral nang hindi kinakailangang magtungo sa bayan.
Sa unang taon ng paaralan, humigit-kumulang 100 mag-aaral ang nagpatala mula sa iba't ibang barangay ng upper Calauag. Kasabay nito, limang dedikadong guro ang nagsilbing tagapagturo sa unang batch ng mga mag-aaral. Sila ay sina Bb. Mercy Calavia, Bb. Marciana Noble, Bb. Gloria Lagar, Gng. M. Lacsamana, at Gng. Ember Umalis, sa ilalim ng pamamahala ng unang punong-guro na si G. Legion ng Lagay Barangay High School. Hindi lamang mula sa Calauag nagmula ang mga guro ng Lagay National High School kundi pati na rin mula sa mga karatig bayan.
Noon, ang barangay hall ang nagsilbing unang gusali ng paaralan. Dahil sa lumalaking bilang ng mga mag-aaral, hinati ito upang makabuo ng dalawang silid-aralan para sa unang batch. Bagama't hindi naging madali ang simula, nagpatuloy ang mga mag-aaral sa kanilang pag-aaral. Sa kabila ng mga pagsubok, 35 estudyante ang matagumpay na nakapagtapos taong 1979.
Sa panahong iyon, may matrikula ang paaralan, at ang mga estudyante ay nagdadala ng kani-kanilang upuan. Bukod pa rito, sila mismo ang gumagawa ng kanilang mga riple para sa pagsasanay sa CAT. Sa kabila ng mga hamon, naging masaya ang buhay sa paaralan, lalo na sa tuwing may simpleng kasiyahan tulad ng sayawan at ambagan para sa radyo.
Dahil sa patuloy na pag-unlad ng edukasyon, ang Barangay Lagay ay naging sentro ng edukasyon sa mga kalapit na barangay tulad ng Atulayan, Kinamaligan, Talingting, Cunalum, Sta. Cecilia, Villa Magsino, Anas, at Sto. Angel. Sa kabila ng layo at hirap ng paglalakbay, patuloy na nag-aral ang mga estudyante, naglakad sa mabato, magubat at maputik na daan tuwing tag-ulan. Kaya naman malaking biyaya ang donasyong lupa mula kay Engr. Vecinte O. Leonor na siyang naging permanenteng lokasyon ng paaralan. Sa paglipas ng panahon, patuloy na lumago at napaunlad ang paaralan, hanggang sa opisyal itong naging Lagay National High School.
Noong 1981, dumating si Gng. Lourdes Villanueva sa Lagay National High School. Sa loob ng limang taon, nagsilbi siya bilang isang guro sa silid-aralan bago naging punong-guro, isang posisyong hinawakan niya sa loob ng 25 taon.
Sa ilalim ng kanyang pamamahala bilang punong-guro, isinagawa ang unang konstruksyon ng entablado ng paaralan gamit ang pondong nalikom mula sa isang patimpalak ng kasikatan. Bukod dito, nagsimula na ring magkaroon ng mga panel sa paligid ng paaralan sa tulong ng mga magulang ng mga mag-aaral. Siya rin ang nagpasimula ng Drum and Lyre Band sa paaralan.
Noong Hunyo 13, 2011, si G. Gilberto Gratuito ay naging punong-guro ng paaralan at nagsilbi hanggang Setyembre 2, 2013. Sa panahong ito, lalo pang pinagtibay ang kalidad ng edukasyon at isinulong ang pagpapabuti ng mga pasilidad.
Sa katunayan, isinagawa niya ang pagpapaayos ng sahig sa harap ng entablado at basketball court, pati na rin ang landscaping ng paaralan. Bukod dito, nadagdagan ang bilang ng mga guro mula lima hanggang walo. Nagkaroon din ng walong silid-aralan, apat na computer, at koneksyon sa internet.
Noong 2013, si G. Bernardo Cristino P. Altamira ay naging punong-guro ng paaralan. Sa kanyang pamumuno, nagkaroon ang paaralan ng sariling palikuran at linya ng tubig. Dagdag pa rito, noong 2014, nagtungo siya sa Australia para sa isang scholarship program, kung saan ipinresenta niya ang kanyang pananaliksik na may pamagat na "Directed-Reading Thinking Activity Based on Lagay NHS Low Reading Skill Level."
Noong 2011, si Gng. Karen S. Endencia ay nagsilbing classroom teacher at kalaunan ay hinirang bilang Teacher-In-Charge mula 2016 hanggang 2023. Sa kanyang pamumuno, naisakatuparan ang pagtatayo ng entrance gate gamit ang pondong nalikom mula sa isang patimpalak ng kasikatan.
Bukod dito, naipatayo rin ang mga poste para sa isang covered court sa pamamagitan ng tatlong magkasunod na patimpalak ng kasikatan. Ang konstruksyon ng covered court ay lubos na natapos at napaganda sa tulong ni Congw. Dra. Helen Tan. Dagdag pa rito, nagkaroon ng computer laboratory ang Junior High School at naitatag ang Senior High School program na may TVL strand, na kalaunan ay nadagdagan pa ng ABM strand.
Dahil sa kooperasyon ng paaralan at mga kawani nito, kinilala ang paaralan at nagawaran ng 1st place sa district level Adopt-A-School Program. Noong 2022, nakatanggap naman ang paaralan ng isang donasyong Administration Office mula sa isang butihing alumnus, si G. Roberto Durante.
Mula Abril 2023 hanggang Agosto 2024, si G. Clinton Jay C. Medina ang nagsilbing punong-guro ng paaralan. Sa kanyang pangunguna, nagkaroon ng air-conditioned computer laboratory, solar street lights, at iba't ibang proyekto tulad ng Project Connect, Court, Water Vendo, at HeatPress Printing Machine.
Bukod dito, pinaigting niya ang social development ng mga mag-aaral upang higit silang mahikayat sa pag-aaral sa pamamagitan ng Project READY, kung saan binibigyan sila ng mental health break sa pamamagitan ng mga sports activities pagkatapos ng pagsusulit.
Sa pakikipagtulungan sa mga opisyal ng YES-O, naisakatuparan ang pagtatayo ng Material Recovery Facility (MRF). Higit pa rito, bawat silid-aralan ay nagkaroon ng TV gamit ang pondong mula sa MOOE at suporta mula sa Parents-Teachers Association.
Dagdag pa rito, naisakatuparan ang TANOD Memorandum of Agreement sa pagitan ng paaralan at barangay upang mapanatili ang kaligtasan ng mga mag-aaral. Sa panahong ito, nabigyan rin ang bawat guro ng laptop mula sa DepEd, na malaking tulong sa pagbibigay ng dekalidad na edukasyon.
Sa kasalukuyan, si G. Nestor N. Sandoval ang nagsisilbing punong-guro ng paaralan. Sa kanyang pamumuno, nagkaroon ang paaralan ng mga outdoor study tables at benches mula sa pondong nalikom sa YES-O People's Choice Contest.
Sa ngayon, patuloy pang lumalago ang paaralan, kung saan mayroon na itong 12 guro sa Junior High School, 5 guro sa Senior High School, 3 Administrative Assistants, 1 COS, at 1 utility worker.
Sa pangkalahatan, ang Lagay National High School ay patuloy na nagbibigay ng mataas na kalidad ng edukasyon sa mga kabataan ng Lagay at mga karatig na barangay. Sa kabila ng mga pagsubok, ang kasaysayan ng paaralan ay patunay na sa pamamagitan ng pagtutulungan at pagsisikap ng buong komunidad, maitataguyod ang edukasyon.
Nawa’y patuloy na magsumikap ang bawat kabataan sa kanilang pag-aaral at abutin ang kanilang mga pangarap sa tulong ng mga guro, sa pangunguna ng ating minamahal na punong-guro, gayundin sa suporta ng mga magulang at minamahal nating mga alumni.