Bayat ti panaglabas ti naunday a panawen a panagur-uray dagiti ubbing nga agad-adal iti Barangay Baraoidan iti baro nga namnama ket nagan-anus da iti darang init , lam-ek ti panagtutudo ken rigat ti dalan. Ti sumagmamano a kilometro ket daliasatenda iti binigat ken minalem tapno magteng da laeng dagiti adda a pagadalan iti kabangibang a barbarangay- Nabaccayan ken Calaogan Dackel tapno makapagadal.
Nupay awan kaasping na a rigat ken tuok ti inda sinagrap, naimula iti kaungganda a nasken a makaturpos tapno maitag-ay ti estado ti panagbiagda. Dayta ti nagpangalanda a prinsipiyo iti tunggal pamilya / nagannak iti dayta a lugar, isu a nasken a makaturpos dagiti annakda iti kurso nga innalada. Maw-awagan daytoy lugarda a “ Naed Dagiti Propesyonal”.
Naimatangan dagiti agtaktakem ti gumilgil-ayab a panangnamnama a magteng ti balligi dagiti annakda, kasta metten dagiti kapamilyada ken dagiti sumarsaruno pay a kaputotan. Amin dagitoy ket nagserbi a kas gangat tapno marubroban ti panagtarigagayda a maaddaan ti pagadalan ti bukodda a lugar.
Tunggal aksaw iti aniaman a ganuat ket adda latta tumpuar a pakaseknan. Gapu iti kaawan bakante a lote a pagpatakderan iti nasao a pagadalan, nagtataripnong ken nagtitimpuyog dagiti dadauluen ti barangay tapno makapagkaykaysada no kasano a maipundar ti nasao a pagadalan tapno matulungan dagiti nagannak ken agad-adal kasta met a maksayan ti bilang dagiti Out of School Youth (OSY ), kasta metten a tapnon mataginayon ti awag a “Lugar dagiti Propesyonal”.
Naunday ken nawatiwat nga panaggiinnadal ken adu pay a panagtataripnong. Nagawisda kadagiti addaan nabalitokan a panagpuspuso a ninamnamada a makatulong iti arapaap a pagadalan.
Hunyo 14, 2011 idi adda pasken iti pagtaengan ti kapitan ti barangay, Rolando Bumagat a dinar-ayan dagiti mangisursuro a pakaibilangan ni Dr. Zenaida P. Alejo, Superbisor ti akintingnga a distrito ti Gattaran.
Naukag manen ti saritaan maipapan ti main- inaw a pagadalan. Adu pay a sinnupiat, pinnapilit, pampanunot ket idi agangay naanag ti tunggal maysa ti benepisyo nga maited ti pagadalan iti barangay. Agsipud ta naginad ti addang, naiyangaw ni Kagawad Felix Tomas nga itedna iti barangay ti lote a pakaipatakderan ti pagadalan.
Saan a masbaalan ti ragsak ti tunggal maysa, ta iti dayta nga aldaw ket addan , nupay naiyang-angaw laeng a pagpatakderan. Siyam ti mabilang ti Agosto, 2011 idi pirmaan ni Kagawad Felix ti katulagan iti donasyon a lote nga addaan iti 1,071 metro kwadrado nga pinatalgedan ti pirma ni Atty. Reymund Guzman.
Dagus nga insagana ni Dr. Zenaida P. Alejo, dati a superbisor, dagiti papeles a kasapulan a mangpatalged iti saritaan a pannakalukat a pormal ti pagadalan.
Maikalima iti bulan ti Setyembre tawen 2011 idi agtagimaris ti Baraoidan, gapu ta iti daytoy nga aldaw ket opisyal a nalukatan ti Pagadalan iti Elementarya ti Baraoidan. Inyawat ni sigud a Mayor ti ili ti tulbek iti responsibilidad ken pannakataginayon ti pagadalan, a sipupuso nga inawat ni Dr. Zenaida P. Alejo, kas talken ti Superintendente ti Pagadalan iti Dibision ti Cagayan nga nagtatakem a ni Lorna B. Manaois, CEO VI.
Ket uray pay awan paglinongan, timmakder ti pagadalan ti elementarya ti Baraoidan nga addaan iti 113 nga populasion manipud grade I agingga ti grade VI iti Barangay Hall ti nasao metla a Barangay. Idi damo, tallo laeng a manursuro ti naibaon ket sagdudua a klase ti tunggal maysa. Nagan-anusda iti tenneb da tudo ken init gapu ta tolda laeng ti adda a naiyatep , awan pay ti diding na . dagiti laeng blackboard ti nagbalin a pannakadiding tapno makuarto-kuarto, uray awanen arendenggan no aggigiddan a mangrugi ti klase ken panagisuro.
Dagiti immuna nga manursuro ket da Mrs. Jennifer Corpuz iti umuna ken maikadwa a tukad, Mrs. Juliet T. Pillos, iti maikatlo ken maikapat a tukad, ket ni Mrs. Arlenne Asuncion met iti maikalima ken maikanem. Naipatugaw ni Mrs. Juliet T. Pillos, residente ti Baraoidan kas OIC ti pagadalan. Kalpasan ti pito a bulan, ti sumaruno a panagseserrek, naipatugaw ni Mr. George Corpuz, Head Teacher III, a kas pangulo dagiti manursuro manipud 2012 agingga’t 2014.
Iti babaen ti naulimek ken naurnos a panangpaliiw, nakita da Kapitan Rolando Bumagat ti pagkasapulan pay iti mangisursuro kasta met dagiti agad-adal. Nangaramidda iti addang a kaduada dagiti mangisursuro,mangimaton iti pagadalan, opisyales ti PTA ken dadduma pay nga ahensiya to gobiyerno, ken dadduma pay a mangisaksakit iti pagimbagan ti pagadalan ken kommunidad.
Kasla tudo a nagdisso ti tulong iti pagadalan. Nanayonan ti manursuro, nanayonan ti siled-pagadalan babaen ti tulong ni Atty. Ramon C. Nolasco, sigud a Mayor nga agdama, ket maysa itan a Kongressman iti umuna a distrito ti Cagayan.
Naipatakder ti RCN Building nga addaan ti tallo a siled idi tawen 2012 iti lote nga indonar ni Kagawad Felix Tomas. Naigiddan metten ti patakder ti Dep.Ed nga addaan dua a siled- pagadalan, iti uneg ti lote a donasyon ni Mrs Morena Ladia Bell, taga Baraoidan ngem agdama nga agnanaed sadiay Australia. Addaan daytoy ti 700 metro kuadrado. Napirmaan ti kasuratan a panagtagikua iti lote babaen iti panangawat ni Mrs. Minda T. Alberastine, superbisora iti akintengnga a Distrito ti Gattaran idi 2013 a pinatalgedan ni Atty. Cicerio Elizaga iti tulong ni Kagawad Bernardino Ladia a kabsat ti nangted iti donasion.
Limmabas ti innem a bulan, maika-10 ti Disyembre 2012 idi pormal a naiyawat ti siled- pagadalan babaen ti seremonya nga indauluan ni Mr. George R. Corpuz nga immuna a nadutokan nga Head Teacher III ti pagadalan.
Kalpasan ti makatawen, naipatakder metten ti maysa pay a patakder nga addaan iti dua a siled-pagadalan a naggapu iti DepEd. Kalpasan daytoy immakar dagiti adda iti nmaikadua a grado iti baro a pagadalan manipud iti Barangay Hall a nagyananda a temporaryo.
Narikudo dagiti dadauluen ti amin a pagadalan ket nadutokan ken naipatugaw ni Anabel Corpuz, Ph.D. Principal III a kas kasukat ti asawana a naiyakar.
Iti tawen 2014 ket napagasatan ti nasao nga pagadalan iti Division Computerization Program( DCP) ti DepEd a gapu nu apay nagkurang manen dagiti siled-pagadalan. Kas itay kunadan, No adda naimbag a gasat, dumteng met ti maysa a problema.
Napagsasaritaan ngarud manen ti pagkasapulan iti lote, Naangay ti maysa manen a panagpapatang a binukel da barangay Captain Leticia Bumagat, ken ti Chairman ti Edukasyon a ni Kagawad Rolando Bumagat ken dadduma pay a kagawad pakairamanan da kagawad Fernando Domingo, Bernardino Ladia, Josefina Agngarayngay, Virginia Gaspar, Cloyd Aglugob ken Romulo Adviento a nakairamanan ni Anabel Corpuz, Ph.D. kenni Mrs. Juliet T. Pillos.
Nalunag ti naimbag a panagpuspuso ni Mr. Pablo Agngarayngay, maysa a retirado a principal ti Baraccaoit Central School ken maysa nga agnaed iti nasao a Barangay, ket isu ti nangpunno iti kakurangan ti pagadalan babaen ti panagpirma ni kapitan Leticia G. Bumagat iti pannakapatalged iti panagtagikua. Tapno nataltalged iti pannakaiyawat ti lote, naiparukod ket pinirmaan ni Mr. Pablo Agngarayngay ti agdagup 717 sq meters para iti dua pay a siled- pagadalan a kas proyekto ti Public Private Partnership (PPP) idi tawen 2015.
June 2015 idi narugianan a mapaaladan ti pagadalan a dumna iti makannigid a likod. Nagtitinnulong dagiti miyembro ti PTA agraman opisyales. Saan met a nagbaybay-a ti baranggay ket babaen iti panagidaulo da, nakitinnulong dagiti dadduma pay a residente. Kasta metten dagiti adda iti ballasiw-taaw. Dagiti pamilya Agngarayngay nga adda iti California USA, Ladia Family iti Australia, De Freitas Family it Australia met laeng, Say Family ti USA, Sobredo Family ti California, Bell Family ti Australia ken dadduma pay a managayat ken natulong a bumaranggay iti Baraoidan.
Gapu iti impakita dagiti opisyal ti barangay nga indauluan ni Kapitan Bumagat, kasta metten dagiti kagawad na, opisyales ti PTA, SGC, ket lalo a rimmegta dagiti manursuro ket ingaedda ti nagserbi. Kas pammasingked, dua a tawen nga nagbalin a topnotcher iti Baraoidan Elementary School iti National Achievement Test ( NAT) Grade VI iti Distrito. Nagsasaruno nga panagapit ti balligi kas iti Press Con, MTAP, STEP, Science Fair, ken Sports saan laeng nga iti District Level no di ket iti Regional Level payen.
Makita iti napudno a panagserbi ken naimpusuan a panagisuro iti tulong ti baro a teknolohiya wenno Technology Assisted Instruction nga immuna ken kasamayan a wagas ti panagisuro iti 2014-2016.
Iti lima a tawen a panagraniag ti pagadalan ti Baraoidan, ditoy met a napatanor ti 2016 Most Outstanding Master Teacher iti Gattaran Central ken nakaawat iti maikatlo nga puesto kas most Outstanding Master Teacher ti District 1 nga isu ni Roshalie B. Luis , Ph.D. mangisursuro iti maikatlo a grado.
Iti agsaruno a tawen 2018 ken 2019, napadayawan ni Mrs. Anabel kas Most Outstanding School Head Municipal Level ken maysa kadagiti 5 a finalist nga nakawat ti maikadwa a pwesto kas Most Outstanding School Head iti Dibisiyon ti Cagayan. Kasarunona ti pannaawat na manen ti pammadayaw a kas Outstanding school Head National Awardee idi Pebrero 2019 kas panangbigbig dagiti nalatak ken karkarna nga naaramidan para iti panagdur-as ti lebel ti edukasiyon. Ket idi June 2019, maysa manen a pammadayaw ti naawat na kas maysa kadagiti pangulo ti pagadalan nga OUTSTANDING SCHOOL HEAD.
Kasaruno na ti pannaawat met ti pammadayaw ni Mrs Emy S. Ubias, Grade VI teacher nga maysa kadagiti Outstamding Teacher ti Distrito ti Gattaran idi tawen 2018.
Iti daytoy met la a tawen , naital o ti pwesto ni Mrs Roshalie B. Luis kas maysa nga agpangulo ti pagadalan ti Naddungan ken ti pannakaital-o met ti pwesto ni Mrs .Emy S. Ubias kas Master Teacher I.
Idi Pebrero 2019, napadayawan ni Mrs Anabel A.Corpuz kas maysa kadagitiu National Awardee nga naangay idiay Robinsons Mall Tuguegarao City kas panangrambak ti Aldaw Dagiti Babbai kas pannangbigbig dagiti karkarna ket nangato a lebel ti performans , dedikasion ken nangato a kalidad a panagaramid dagiti obligasiyon kas maysa apangulo nga makited ti pagdur-asan ti level ti performans ti edukasion. Kasarunona ket ti pannakagun-od na manen ti pammadayaw kas maysa kadagiti outstanding school head idi June 2019 a naangay idiay CSU Colesium, Tuguegarao City.
Kanayun dagiti di mabilang nga pammadayaw nga naawat dagit agad-adal iti naduma duma nga salisal nga inda nakisalian kas ti PRESSCON< MTAP< Science Fair, Tagisan ng Talento, Isports ken dadduma pay nga programa ti departamento ti Edukasion.
Ti aspeto pisikal, saan a mabilang dagiti proyekto a naisayangkat babaen ti tulong dagit nadumaduma nga stakeholders iti barangay, dagiti agub ubra ti ballasiw taaw, ken amin nga addaan silulukat a puso nga tumulong para iti ininut nga panag dur-as ti pagadalan.
Ti pannakaipatakder ti School Canteen nga pinunduan ti PTA, School Fund, MOOE, RIC, ken donasion ti naduma- duma nga stakeholders nga naipatungpal iti tallo a tawen, pannakapatakder ti MRF, sementado a dalan , pannakapapintas ti aglawlaw ti pagadalan, alad ti sango ti eskwela, pannakapadda ti lote nga pagtakderan ti alad ti sango ti eskwela, pannakatitulo ti daga ti pagadalan, pannakatarimaan ti siled pagadalan babaen ti Ompong Fund nga inted ti Dep Ed.
Karamanna met ti pannakisuporta kadagiti special programs ti departamento kas dagiti ESWM, BRIGADA ESKWELA, Oplan Balik Eskwela, WINS, ken programa nga insangyankat iti pagadalan kas iti Project BALITA, SPORE, ken Project SOCO. Gandat dagitoy nga programa nga maasa ken mamuli ti panunot ken talento ti tunggal agadadal nga makatulong ti panagdur-as ti pagadalan iti Baraoidan
Pammasingked daytoy a ti pagadalan ti Baraoidan ket saan a maudi iti akademika ken pisikal nga aspeto ti panagdur-as.
Ubing pay ti pagadalan iti Baraoidan ken madama pay laeng ti panagdur-as na ngem iti ababa a panawen, maipagpannakkelen dagiti gapuanan dagiti mangisursuro, PTA, Barangay, DepEd., OFW’s ken aminen a nakipagagamulo iti pannakainaw, pannakabukel, panagngato, ken pannakaitan-ok iti Baraoidan Elementary School.