History

Ti Naggapuan ti Nagan ti Barangay Santor

Iti maikasangapulo ket pito a siglo,dagiti agnanaed nga naggapu iti ili ti Pamplona nga maibilang kagiti tattao nga awan ti permanente nga pagnanaedanna ket isuda ngarud ti nagbalin nga nagkakauna nga tao nga nagnaed iti “Barrio Malolokit”( nga Sanchez Mira itan) tapno agsapul ti lugar a paganupanda. Gapu ta ti panaganup ti kangrunaan nga wagas ti pagsapulanda,ket isu ngarud a napanda iti naduma-duma a lugar para iti pagbiagda.Nasarakanda ti maysa a lugar ti “Barrio Malolokit” nga nabaknang ti nakaiparsuaan a kinabaknang ket ditoy da a nakita nga isu ti maitutop iti wagas ti panagbiagda isu nga pinilida daytoy a lugar a pagnaedan.

Maysa nga aldaw, kabayatan iti panagan-anupda, adda nakita da a maysa a a kayo a nagpaiduma iti kinadakkel ken kinatayagna nga inpagarupda nga daytoy ket kayo ti santol. Ket idi miningminganda a nalaing, naammuanda nga saan nga kayo ti santol. Nasdaawda gapu iti nagpaiduma a kinadakkel ken kinatayag daytoy a kayo.

Adda tallo nga nagkakauna nga tattao nga isuda Biuag, Lollim ken Dungao nga nakapanunot nga panaganan daytoy a kayo.Ket pinagang –angawanda ngarud daytoy iti “Santor a kayo” gapu ta kaas-aspingna ti kayo ti santol.Gapu iti daytoy napagnunummuanda nga pinanaganan daytoy a lugar iti “Santor”. Iti panaglabas iti panawen, ti bilang dagiti tattao nga agnanaed iti daytoy a lugar ket immadu aginggana a nagbalin a barangay ti Sanchez Mira.

Ti Pakaistoryaan ti Barangay Santor

Ti barangay Santor ket masarakan iti daya nga abagatan a paset ti ili a Sanchez Mira ken isu iti maikadua a barangay a matupar no sumungadka iti daya sakbay a madanun iti poblacion. Masarakan daytoy agarup uppat a kilometro manipud iti poblacion. Ti barangay ket napalawlawan iti nadumaduma nga barangay. Iti paset ti amianan ket Barangay Dagueray Sanchez Mira, Cagayan. Iti abagatan ket kataltalunan. Iti daya ket Barangay Bangan, Sanchez Mira, Cagayan ken iti parte ti laud ket Barangay Langagan, Sanchez Mira, Cagayan.

Ti Barangay Santor ket addaan iti dagup ti kalawa na nga tallogasut ken tallopulo(330) nga ektaria, Ti paset na a kabalbalayan ket sangapulo (10) nga ektaria, ti paset ti kataltalunan wenno kamulaan ket sangagasut ken pitopulo ket innem (176 )nga ektaria, ti paset ti pagnegosioan ket maysa

( 1 ) nga ektaria ken iti dadduma pay a paset ket addaan ti kalawa nga sangagasut ken uppat a pulo ket tallo (143 ) nga ektaria.

Segun iti Census ti Barangay 2018, addaan ti 1,113 a tattao nga agnanaed ditoy, 555 a lallaki ken 558 a babbai. Iloko ti kangrunaan a pagsasao ditoy a lugar. Adda met dagiti kakabsat nga Agta a ti pagsasaoda ket Ibanag. Napardas ti panagadu ti populasion iti daytoy a lugar agsipud ta adu dagiti gangannaet nga nagindeg gapu ta isu ti ayan ti lugar a pagsapulanda.

Ti Pakaistoryaan ti Santor Elementary School

Ti maysa a barangay ket kasla maidasig nga saan a narang-ay no awan ti maipatakder a pagadalan. Ngarud babaen ti ayat ken dadagsen daydi dios aluad na nga Kapitan Thomas Callo Sr. nga mapaadda met ti pagadalan iti bukod na a lugar, insakripisyona ngarud ti paset ti sanikua na ket indonar na nga pagpatakderan ti pagadalan tapno saanen nga mapan dagiti ubbing nga agad-adal iti kabangibang a barangay. Nagpatakder da ngarud ti pagadalan ket nalukatan a formal iti tawen 1982 iti Santor Primary School.