ประกอบด้วยเพชรกับภูเขาและไร่ยาสูบ อยู่ในรูปวงกลมมีลายกนกไทยล้อมโดยรอบ เพชรเจียรนัยเป็นรูปหัวแหวนรูปคล้ายสามเหลี่ยมหัวกลับลงดินลอยอยู่บนท้องฟ้าเหนือภูเขาพื้นดินเป็นไร่ยาสูบและมีอักษรเขียนว่า “จังหวัดเพชรบูรณ์"

พื้นธงเป็น 3 ริ้ว มี 2 สี ริ้วสีขาวอยู่กลางใหญ่กว่าริ้วสีเขียวใบไม้ ซึ่งเป็นริ้วที่อยู่ริม 2 ข้าง ประมาณ 1/3 ตรงกลางผืนธงประกอบด้วยเครื่องหมายตราประจำจังหวัดเพชรสีขาวน้ำมันก๊าดมีรัศมีโดยรอบภูเขามีสีน้ำเงินและสีอื่นเหลือบเหมือนของจริง เชิงภูเขาแลเห็นเป็นทิวไม้ขึ้นเป็นสีใบไม้แก่ ต้นยาสูบสีเขียวใบไม้เหมือนของจริงตัวอักษร“จังหวัดเพชรบูรณ์”สีแดงลายกนกไทยล้อมรอบวงกลมเครื่องหมายตราประจำจังหวัดสีทองตัดเส้นสีแดง 

ชื่อพันธุ์ไม้ มะขาม
ชื่อสามัญ Tamarind, Indian date
ชื่อวิทยาศาสตร์ Tamarindus indica Linn.
วงศ์ LEGUMINOSAE
ชื่ออื่น มะขามไทย ตะลูบ (นครราชสีมา), ม่องโคล้ง (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี),
มอดเล ส่ามอเกล (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน), มะขาม (ทั่วไป),
หมากแกง (ละว้า- แม่ฮ่องสอน), อำเปียล (เขมร-สุรินทร์)

ที่มาของรูปภาพ
ต้นมะขามโพรงตั้งอยู่ภายในวัดศิลามงคล ริมแม่น้ำพุง ตำบลหินฮาว อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ มีอายุกว่า 400 ปี มีขนาดเส้นรอบวงกว้างกว่า 8 เมตร ความสูงประมาณ 20 เมตร แผ่กิ่งก้านเป็นพุ่มรัศมี ประมาณ 15 ถึง 20 เมตร สวยงามแปลกตาด้วยมีลำต้นเป็นโพรงขนาดใหญ่คล้ายปากถ้ำเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ สร้างความประทับใจแก่ผู้มาเยือน จากคำบอกเล่าของคนในชุมชน มะขามต้นนี้น่าจะมีมาก่อนการสร้างวัดแต่เดิมลำต้นไม้ไม่ได้กลวงขนาดนี้ เป็นเพียงซอกหลืบขนาดเล็ก ต่อมามีงูขนาดใหญ่ 2 ตัวเลื้อยเข้าไปอาศัย ชาวบ้านเกรงว่าจะเป็นอันตรายแก่พระสงฆ์จึงจุดไฟเผาไล่งู จนทำให้ไฟไหม้เป็นโพรงกลวงกลางดังที่เห็น แต่ต้นไม่ตายและคนสามารถเข้าไปยืนอยู่ในโพรงได้ถึง 5 คน ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของวัดศิลามงคล กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรมได้ประกาศหลักเกณฑ์การยกย่องเชิดชูเกียรติคุณองค์กร และชุมชนโดยใช้มิติทางวัฒนธรรมในการสืบสานตำนานต้นไม้

ดอกมะขาม

เมื่อวันที่ 30 มกราคม 2558 จังหวัดเพชรบูรณ์ได้ประกาศให้แมงกะพรุนน้ำจืด (Freshwater jellyfish) สายพันธุ์น้ำไหล มีชื่อวิทยาศาสตร์ : Craspedacusta sowerbyi Lankester,1880 เป็นสัตว์น้ำประจำจังหวัด ชาวบ้านเรียกแมงกะพรุนชนิดนี้ว่า "แม่ยุ้มวะ" ซึ่งมีอยู่แห่งเดียวในประเทศไทย พบเมื่อปี พ.ศ. 2544 บริเวณแก่งบางระจันและแก่งวังน้ำเย็นของลำน้ำเข็ก นับเป็นการพบแมงกะพรุนน้ำจืดสายพันธุ์น้ำไหลแหล่งที่ 2 ของโลก หลังจากพบที่สหรัฐอเมริกา มีลำตัวขนาดเล็กมาก สีขาวใสโปร่งแสง เส้นผ่าศูนย์กลางลำตัว 1 - 2 เซนติเมตร เมื่อจับขึ้นมาพ้นน้ำจะมองคล้ายคอนแทคเลนส์ขอบร่างกายมีหนวดเล็ก ๆ ที่มีผิวเป็นปุ่มเล็ก ๆ จำนวนมากซึ่งเป็นเข็มพิษ เมื่อสัมผัสเกิดอาการคันหรือปวดแสบปวดร้อนได้ กลางลำตัวมีปากที่ยื่นยาวคล้ายแตรที่ขยายออกบริเวณช่องเปิดด้านล่าง บริเวณขอบลักษณะเป็นรอยหยัก 3 แฉก ปากดังกล่าวจะเชื่อมต่อถึงกระเพาะอาหารโดยตรง ด้านในของร่างกายมีลักษณะคล้ายร่ม มีเนื้อเยื่อบาง ๆ ทอดผ่านไปบริเวณขอบในแนวรัศมี 4 ส่วนเท่า ๆ กัน โดยแนวเหล่านี้จะมีอวัยวะสร้างเซลล์สืบพันธุ์ที่มีลักษณะสีขาวขุ่นหรือสีส้มพาดไปในแนวรัศมีเช่นกัน บริเวณขอบด้านในของร่างกายที่มีลักษณะคล้ายร่มมีกล้ามเนื้อบาง ๆ เรียงตัวในแนววงแหวนโดยรอบ ว่ายน้ำได้โดยการกระพือขอบร่มเป็นจังหวะ จะปรากฏตัวให้เห็นบนผิวน้ำในช่วงกลางวันแดดจัดตั้งแต่เวลา 10.00 – 16.00 น. แมงกะพรุนน้ำจืดมีความเปราะบางและอ่อนไหวต่อสภาพแวดล้อม จึงเป็นดัชนีชี้วัดความสมบูรณ์ของระบบนิเวศบริเวณลำน้ำเข็กได้เป็นอย่างดี พบได้ในช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม ที่อุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง แก่งบางระจัน ตำบลหนองแม่นา อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์เท่านั้น

จังหวัดเพชรบูรณ์อยู่ในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่างทิศเหนือติดจังหวัดเลย ทิศใต้ติดจังหวัดลพบุรี ทิศตะวันออกติดจังหวัดขอนแก่นและชัยภูมิ ทิศตะวันตกติดจังหวัดพิษณุโลก พิจิตร และนครสวรรค์ โดยมีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 12,668 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 7.9 ล้านไร่ ระยะทาง (ทางถนน) จากพื้นที่บนสุดของจังหวัดไปยังพื้นที่ด้านล่างสุดของจังหวัด ประมาณ 296 กิโลเมตร ระยะทางห่างจากกรุงเทพมหานคร ประมาณ 346 กิโลเมตร

มีภูเขาล้อมรอบคล้ายรูปเกือกม้าพื้นที่ประมาณร้อยละ 40 ของพื้นที่ทั้งหมด สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 114 เมตร มีพื้นที่ราบอยู่ตอนกลาง ลาดเอียงจากเหนือลงใต้ มีแม่น้ำสำคัญไหลผ่านจังหวัด คือแม่น้ำป่าสัก เป็นแนวยาวจากทิศเหนือมาทิศใต้ ความยาว 350 กิโลเมตร ไหลลงสู่เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ จังหวัดลพบุรี

เนื่องจากพื้นที่จังหวัดเพชรบูรณ์มีภูเขาล้อมรอบจึงทำให้อากาศร้อนจัดในฤดูร้อน หนาวจัดในฤดูหนาว โดยเฉพาะพื้นที่อำเภอน้ำหนาว เขาค้อ และหล่มเก่า มีอากาศหนาวที่สุด และบนพื้นที่ภูเขามีอากาศเย็นตลอดทั้งปี อุณหภูมิสูงสุด 41.2 องศาเซลเซียส และต่ำสุด 11.6 องศาเซลเซียส โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยอยู่ที่ 29.57 องศาเซลเซียส และปริมาณน้ำฝนสะสมเฉลี่ย 1,373.7 มิลลิเมตรต่อปี ความชิ้นสัมพัทธ์เฉลี่ยร้อยละ 68.28

การปกครอง แบ่งออกเป็น 11 อำเภอ 117 ตำบล 1,439 หมู่บ้าน มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรวม 128 แห่ง ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง เทศบาล 25 แห่ง (เทศบาลเมือง 3 แห่ง เทศบาลตำบล 22 แห่ง) และองค์การบริหารส่วนตำบล 102 แห่ง

จำนวนประชากรรวมทั้งสิ้น 982,347 คน เป็นชาย 485,205 คน หญิง 497,142 คน จำนวนครัวเรือน 363,160 ครัวเรือน (ข้อมูล ณ เดือนตุลาคม 2563)

มีเส้นทางคมนาคมทางรถยนต์หลายเส้นทาง แต่ยังไม่มีเส้นทางคมนาคมรถไฟ เส้นทางหลักคือ ทางหลวงหมายเลข 21 สายสระบุรี-หล่มสัก และทางหลวงหมายเลข 12 ซึ่งเป็นแนวระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก-ตะวันตก (East-West Economic Corridor) เชื่อมโยงประเทศพม่า-ไทย-ลาว-เวียดนาม ตามโครงการพัฒนาความร่วมมือทางเศรษฐกิจในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงหรือ GMS (Greater Mekong Sub region: GMS) ซึ่งสร้างโอกาสในการพัฒนาเศรษฐกิจ ทั้งด้านการค้า การลงทุน และการท่องเที่ยว และยังเชื่อมต่อกับแนวพื้นที่เศรษฐกิจเหนือ-ใต้ (North-South Economic Corridor) ไปยังประเทศ จีน-พม่า-มาเลเซีย ระยะทางประมาณ 1,280 กิโลเมตร ผ่านสี่แยกอินโดจีนในพื้นที่จังหวัดพิษณุโลก และสี่แยกอาเซียนที่อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์

จังหวัดเพชรบูรณ์มีสนามบินอยู่ห่างจากตัวเมืองเพชรบูรณ์ไปทางเหนือ ประมาณ 30 กิโลเมตร ในพื้นที่อำเภอหล่มสักซึ่งมีศักยภาพในการควบคุมการขนส่งทางอากาศในเขตรับผิดชอบ สามารถให้บริการ และอำนวยความสะดวกความปลอดภัยแก่อากาศยาน ผู้โดยสาร และบุคคลอื่นที่ใช้บริการท่าอากาศยาน รวมทั้งการขนส่งสินค้า สัมภาระ และไปรษณียภัณฑ์ทางอากาศ ในอดีตเคยมีสายการบินพาณิชย์ให้บริการ แต่ปัจจุบันได้มีการยกเลิกไป