Embedded Files
Educación Infantil
Non é só un postre, senón un símbolo de identidade
A gastronomía galega é coñecida, a nivel internacional e nacional, polo seu extraordinario sabor, pola súa calidade e pola súa gran variedade de pratos e postres típicos. É un vivo reflexo da cultura, das tradicións e da identidade de Galicia e constitúen unha parte fundamental para os amantes da boa cociña tradicional.
A proximidade do mar evidencia a abundancia de mariscos e peixes frescos e, por outra banda, as condicións da nosa terra e do noso clima favorece a calidade das carnes e queixos.
Galicia tamén posúe unha gran variedade de sobremesas que ofrecer, por exemplo, as filloas. Prato típico da nosa cociña e soe estar asociada a celebracións coma o Entroido ou o día de San Martiño, coincidindo coa matanza do porco (11 Novembro). Podemos atopalas en calquera fogar durante diferentes festividades ou como parte do menú habitual de calquera restaurante durante todo o ano. Unha auténtica delicia para os amantes da boa gastronomía!
As filloas constitúen un dos piares gastronómicos da nosa comunidade, pero tamén parte do noso, da nosa identidade.
A historia dunha doce icona galega
A historia dunha doce icona galega
Filloa: substantivo feminino. 1. Doce para a sobremesa que se fai con ovos, leite ou auga e fariña todo mesturado formando un amoado que se frite nunha filloeira, e ao que se lle pode engadir azucre, mel, etc. 2. Masa que se fai con ovos, leite ou auga, fariña e sangue do porco, todo mesturado formando un amoado que se frite nunha filloeira. 3. Masa feita con fariña, auga, caldo ou leite e ovos, que se frite nunha filloeira e se toma con carne.
As orixes desta sobremesa non están claras, xa que hai historiadores que dín que comezou na época romana, aínda que a palabra ten unha orixe grega. A maneira de cociñalas sobre a pedra lévanos a pensar nos nosos queridos ancestros, os celtas.
A primeira referencia que se fai sobre as filloas atópase nun foro de San Pedro das Rochas, no ano 1229, segundo conta o historiador da USC Xavier Castro no seu libro "Yantares Gallegos".
No século XIX, recóllense escritos nos que se di que as filloas se facían nunha tixola de ferro posta sobre a lareira, pedras ou lousas, placas de ferro e filloeiros, dispostos a próposito.
É un dos pratos máis valorados da nosa comunidade, Galicia, e dos que mellor representa a nosa identidade gastronómica.
Diversas denominacións
Existen infinidade de receitas para facer filloas, case tantas coma denominacións deste doce. Dependendo do municipio no que nos atopemos adoitan ter un nome específico. Na provincia de Lugo son coñecidas coma "FREIXOS" e a RAG acepta este termo coma sinónimo de filloa. No Courel reciben o nome de "FEIXOS", na zona do Val Miñor chamanlles "MARRUCHOS", mentres que na rexión de Valdeorras denomínanse "AFILLOA".
O segredo dunhas boas filloas
O segredo dunhas boas filloas
Os nosos mariores, expertos nesta materia, dín que é fundamental ter en conta os seguintes factores para obter unhas boas filloas:
En primeiro lugar a masa, dín que os ingredientes teñen que ser bos e teñen que ser da casa, por exemplo os ovos, o caldo ou o touciño. No caso do caldo é moi importante para elaboralo cocer a auga cun óso dun anaco de xamón e botar un pouquiño de sal, pero pouquiño, que o xamón xa é salgado. Tamén é importante colar o caldo, para eliminar o exceso de graxa.
O segundo dato importante é deixar repousar a masa, mínimo media hora para que engorde.
Por último, e non menos importante, ter unha tixola reservada para facer exclusivamente as filloas. Estas deben estar ben quentes e previamente untadas con touciño "da casa". Así mesmo, non se debe botar moita cantidade e as tixolas deben estar ben quentes para que o amoado se faga pronto. Ademais, non se debe botar moita cantidade, para que non queden moi gordas. A isto último tamén facía referencia o novelista galego Álvaro Cunqueiro no seu libro "A cociña galega", no que sinalaba a importancia de que fosen finas e delgadas, tal e coma se recolle na cita "O quid das filloas consiste na súa finura, nesa delgadeza de encaixe de Camariñas ou de Valenciennes".
En canto ao tema de darlle a volta, a técnica fala de levantar un borde coa punta dun coitelo, collela cos dedos e virala.
Festa da filloa de Lestedo: dunha comida entre veciños a unha Festa de Interese Turístico Galego
A Festa da filloa de Lestedo, comezou cun grupo de veciños de Lestedo (concello de Boqueixón, A Coruña). Desexosos de alongar o Entroido, decidiron reunirse, no ano 1983, para festexar coa elaboración do postre típico da rexión: a filloa.
A cita ten lugar o domingo seguinte ao Entroido, é dicir, o Domingo da Piñata. No transcurso de catro décadas o evento medrou tanto que foi recoñecida como Festa de Interese Turístico Galego dende 2008.
Na actualidade Lestedo conta con máis de 200 veciños que anualmente seguen inmortalizando as orixes desta festa, elaborando máis de 60.000 filloas.
No ano 2004, ante a demanda crecente, incorporouse unha máquina artesanal, coñecida como a "maquina grande", que consiste nun artiluxio circular composto dun rotor central que fai xirar 40 filloeiros que cociñan cada un, a vez, catro filloas. No ano 2008 incopórase unha nova máquina, máis pequena e de forma rectangular. A grande fai 1.200 filloas á hora, mentres que as pequenas 800 cada unha.
Non obstante, a incorporación destas máquinas non modifican o método de elaboración tradicional, xa que favorece o traballo en equipo, ademais de facilitar a tarefa de elaboración.
A receita orixinal, non permitía que a xente celíaca puidera disfrutar desta festa, pese a firme vontade dos veciños de conservar a tradición. Na última edición asociouse ao evento a Asociación de Celíacos de Galicia. Grazas a ela, elaborouse un obradoiro de filloas sen gluten, empregando fariñas a base de millo, arroz, castañas, garavanzos e trigo sarraceno, conseguindo así facer da filloa unha sobremesa máis accesíbel.
Festa da Filloa da Pedra da Baña
Festa da Filloa da Pedra da Baña
A comida é como unha relixión, por iso no calendario relixioso da gastronomía galega o 16 de febreiro atópase marcado en vermello, xa que se festexa a Festa da Filloa da Pedra da Baña (A Coruña).
Se algo caracteriza ao Concello de A Baña, ademais da súas paisaxes, é a súa xente e a súa gastronomía con produtos de primeira calidade que conservan o xeito de elaboración de anos e de xeracións anteriores.
Destaca un produto que conta cunha marcada tradición na rexión e que na actualidade atópase a camiño de ser recoñecida fóra das fronteiras comarcais: a filloa da pedra. Elaborada a base de trigo do país, ovos caseiros, auga e sal, A Baña adícalle unha festa gastronómica na fin de semana previa ao Entroido.
Para elaborar o amoado é fundamental coller a fariña de trigo peneirada e botar un pouco de auga morna, despois bater ben e, se é preciso, botar máis auga ate que quede disolta. Por outro lado é esencial preparar con tempo as brasas con leña de carballo. As pedras, das que algunha conta con máis de 200 anos de antigüidade, debe ser cocida, previamente, cunha materia graxa, para que quede totalmente selada e o amoado non sexa absorbido por esta. Cada filloa tarda preto de 8 minutos en facerse e leva sal, moito amor e moita paciencia.
A elaboración segue sendo a mesma, mentres que a única modificación foi a fonte de calor, trocando as brasas de carballo por butano.
As cestas onde se colocan as Filloas da Pedra serviron no seu momento como pago de rentas aos señores feudais da zona, tal como figuran nos arquivos dos Trastámara.
No ano 2004 creouse a primeira edición desta festa e tres anos máis tarde xurdiu a Asociación Filloas da Pedra, que conta cuns 25 membros na actualidade, coa finalidade de dar a coñecer esta sobremesa fóra da comarca. Na actualidade participan en numerosos eventos coa finalidade de ser recoñecida como Festa de Interese Turístico Galego.
Na promoción da festa, realizada días anteriores, presentánse a filloeira maior e a filloeira menor dese ano.
Festa da Filloa de Miumenta
Festa da Filloa de Miumenta
Na parroquia de Muimenta (Lugo), por iniciativa dos empresarios da zona, celébrase, dende 1992, unha festa gastronómica en honra a filloa. Concidindo co Día do Traballador, 1 de maio, constitúen unha xornada de convivencia entre veciños e forasteiros, reafirmando o espírito rural e do seu futuro na comarca. Filloeiras e filloeiros afánanse na elaboración de miles de filloas cadradas, feitas de auga, fariña, sal e ovos, que desgustan xunto co churrasco e chourizos criollos, que son o complemento gastronómico típico da festa.
No recinto feiral, o público non só achégase para desgustar as filloas, senón que poden desfrutar da música tradicional galega e poden ver aos artesáns, zoqueiros, ferreiros e cesteiros, que venden as súas creacións e fan demostracións, en directo, dos seus vellos oficios.
A festa da filloa de Muimenta naceu como iniciativa para recadar fondos, para organización da Mostra Exposición de Muimenta (Moeexmu). Éste é un certamen anual de carácter gandeiro , no que ten lugar a exposición da Raza Rubia Galega e Concurso da Raza Frisona, ademáis da exposición de maquinaria agrícola e unha subasta selecta de gando.
Grazas a realización desta festa, que hoxe ten personalidade propia e recibe anualmente ao redor de 25.000 persoas, os veciños da zona devolvéronlle a filloa o lugar preponderante que lle correspondía na gastronomía da zona, grazas a recuperación das pranchas típicas para a súa elaboración.
Esta festa foi declarada de Interés Turístico Galego en 2008.
Libros adicados ás filloas
"50 recetas con Filloas"
"50 recetas con Filloas"
Alvarellos Editorial
"As filloas de Manola"
"As filloas de Manola"
Editorial Galaxia
R. J. Peralta
"Mel nas filloas"
"Mel nas filloas"
Editorial Galaxia
Rocío Garrido Carames
Page updated
Report abuse