ประวัติความเป็นมาของสมาคมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น
ลำเภา อุปการกุล*
เริ่มแรกได้ก่อตั้งเป็นชมรมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น ขึ้นในปี พ.ศ. 2543 โดยมีอาจารย์ลำเภา อุปการกุล เป็นประธาน ซึ่งในปี พ.ศ. 2543 นั้น ผู้อำนวยการวิทยาลัยฯ อาจารย์ชุมพล พลนรา ได้ลาออกจากราชการก่อนกำหนดในโครงการเปลี่ยนเส้นทางชีวิตใหม่ของราชการ ขณะนั้นรัฐบาลมีมาตรการเข้มงวดห้ามหน่วยราชการจัดงานรื่นเริงเนื่องจากภาวะเศรษฐกิจและเข้าสู่ระยะเริ่มแรกของการปฏิรูประบบราชการ ดังนั้น ชมรมศิษย์เก่าฯ จึงได้จัดงานคืนสู่เหย้าให้กับผู้อำนวยการวิทยาลัยในวาระเกษียณอายุราชการ โดยรายได้ทั้งหมดมอบให้แก่วิทยาลัยฯชมรมศิษย์เก่าฯและได้นักศึกษาพยาบาลศาสตร์ รุ่นที่ 1 ซึ่งสำเร็จการศึกษาในปี พ.ศ.2544 ได้สมัครเป็นสมาชิกรุ่นแรก ทุกคน ค่าสมัครรายละ 200 บาท ตลอดชีพ และในปี พ.ศ.2544 ได้จัดงานฉลองบัณฑิตพยาบาลศาสตร์ รุ่นที่ 1 ขึ้น ณ โรงแรมโซฟิเทลราชา ออคิด จังหวัดขอนแก่น เป็นงานราตรีสีขาว พร้อมเชิญหัวหน้าส่วนราชการในจังหวัดขอนแก่น ร่วมเป็นเกียรติในงาน
โดยบัณฑิตทุกคนต่างชวนเชิญญาติมาร่วมงานเลี้ยงฉลอง การจัดงานครั้งนั้นได้รับคำชมจากสังคมภายนอกพอสมควรและทำเป็นประเพณีปฏิบัติเรื่อยมาของบัณฑิตทุกรุ่น ต่อมาเมื่อมีการรับนักศึกษาหลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต 2 ปี (ต่อเนื่อง) ชมรมศิษย์เก่าฯ ได้จัดให้มีงานฉลองบัณฑิตอีกเช่นกัน ตั้งแต่ พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา ทั้งนี้คณะกรรมการอำนวยการของชมรมศิษย์เก่าฯ เห็นว่ากิจกรรมดังกล่าวควรอยู่ในความรับผิดชอบของฝ่ายกิจการนักศึกษา จึงให้ฝ่ายกิจการนักศึกษาเป็นเจ้าภาพหลักในการจัดงานโดยใช้สถานที่ในวิทยาลัยฯแทน นอกจากนี้คณะกรรมการชมรมศิษย์เก่าได้เล็งเห็นความสำคัญของการจดทะเบียนเป็นสมาคมศิษย์เก่า จึงได้จัดทำระเบียบชมรมศิษย์เก่าฯ ขึ้น โดยศึกษาจากระเบียบของสมาคมศิษย์เก่าของสถาบันต่างๆ ทั้งระดับมหาวิทยาลัยและวิทยาลัยพยาบาลสังกัดสถาบันพระบรมราชชนก และวิทยาลัยพยาบาลเอกชน จนได้เป็นระเบียบของชมรมศิษย์เก่าในปี พ.ศ. 2544 คณะกรรมการชุดแรกได้ให้นักศึกษาพยาบาลศาสตร์ รุ่นที่ 1 ร่วมกันกำหนดตราสัญลักษณ์ สี และระเบียบ แรกๆ คิดว่าจะใช้ตราสัญลักษณ์ของวิทยาลัยฯ จึงได้โทรไปถามคุณสุภา ศรีลาภา ฝ่ายธุรการของสถาบันพระบรมราชชนกปรากฏว่าใช้ไม่ได้เพราะต้อง ขออนุญาตสำนักพระราชวัง เนื่องจากเป็นตราพระราชทาน คณะกรรมการจึงปรึกษากันตกลงใช้ตราพระธาตุขามแก่น ตั้งอยู่บนขอนแก่น (อยู่หน้าสถานีรถไฟขอนแก่น) ซึ่งใครมาขอนแก่นต้องเห็นสัญลักษณ์นี้ มีรูปรัศมีครอบพระธาตุขามแก่น ส่วนสีของชมรมนั้นเนื่องจากเราเกิดจากผดุงครรภ์จึงใช้สีฟ้า พยาบาลใช้สีขาว คณะกรรมการชมรมฯจึงมีมติใช้ 2 สี คือ สีฟ้า-ขาว
ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2547 ได้จัดงานคืนสู่เหย้าโดยจัดที่หอประชุมกาญจนาภิเษก มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงมุฑิตาจิตอาจารย์ ที่เกษียณอายุราชการ 2 ท่าน คือ อาจารย์ลำเภา อุปการกุล และอาจารย์ศุภมาศ ศุขสวัสดิ ณ อยุธยา ในงานมีศิษย์เก่าทั้งผดุงครรภ์และพยาบาลมาร่วมงานจำนวนมาก จึงได้จัดให้มีการเลือกตั้งประธานชมรมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่นขึ้น โดยผลการเลือกตั้งได้นางผกาพันธ์ ชัยพรมมา สาธารณสุขอำเภอแวงน้อย เป็นประธานชมรมศิษย์เก่าฯ 2 สมัย(พ.ศ. 2547-2550) ในการดำเนินงานของชมรมฯ คณะกรรมการชมรมฯได้ปรึกษาหารือกันว่าชมรมควรจะจดทะเบียนเป็นสมาคมศิษย์เก่า โดยท่านอาจารย์ลำเภา อุปการกุล ที่ปรึกษาของชมรมศิษย์เก่าฯ ท่านได้นำแนวคิดนี้ไปปรึกษาท่านผู้อำนวยการวิทยาลัยพยาบาลในภาคอีสานซึ่งส่วนใหญ่บอกว่ายุ่งยากลำบากแต่ท่านอาจารย์ลำเภา อุปการกุล ก็ไม่ลดละความพยายาม แม้ว่าอีก 2-3 เดือนจะเกษียณแล้ว พอเริ่มปี 2548 ท่านไปสอบถามที่อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ว่าการจดทะเบียนเป็นสมาคมทำอย่างไร เจ้าหน้าที่จึงให้ระเบียบมาศึกษา พบว่า
1. ต้องมีสถานที่ตั้ง
2. ตราสัญลักษณ์
3. ระเบียบของสมาคม
4. ผู้ก่อตั้ง
สำหรับข้อที่ 1 ขอใช้สถานที่ชมรมศิษย์เก่า ฯ ทำหนังสือถึงผู้อำนวยการ (นางพึงพิศ การงาม) ขอใช้สถานที่ผู้อำนวยการ พึงพิศ บอกว่า อนุญาตให้ไม่ได้ชมรมศิษย์เก่าฯ จึงทำหนังสือถึงสถาบันพระบรมราชชนก เพื่อขออนุญาตปลัดกระทรวงสาธารณสุข เมื่อสถาบันพระบรมราชชนกได้รับหนังสือก็โทรกลับมา (คุณสุภา ศรีลาภา) บอกว่า ปัจจุบันให้อำนาจผู้อำนวยการวิทยาลัยพยาบาล ส่วนตราสัญลักษณ์ของวิทยาลัยพยาบาลใช้ไม่ได้ คณะกรรมการชมรมศิษย์เก่าฯมีมติใช้สัญลักษณ์เดิมของชมรม คือ พระธาตุขามแก่น ตั้งอยู่บนขอนแก่น แต่มีคนบอกว่าสัญลักษณ์พระธาตุขามแก่นเป็นตราสัญลักษณ์ของจังหวัดขอนแก่น ต้องขออนุญาตผู้ว่าราชการจังหวัดก่อน ชมรมศิษย์เก่าฯจึงทำหนังสือถึงผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น ต่อมาเลขาหน้าห้องผู้ว่าฯ โทรมาบอกว่าไม่ต้องขออนุญาตให้ใช้ได้เลย เพราะจังหวัดขอนแก่นใช้สัญลักษณ์พระธาตุขามแก่นก็จริง แต่ของชมรมตั้งอยู่บนขอนแก่นไม่เหมือนกัน เราก็บอกหน้าห้องว่าตอบจดหมายให้เราด้วย เขาบอกว่าไม่ตอบก็ได้จะไม่นำเสนอผู้ว่าฯ ให้พี่ใช้เลยถ้าใครฟ้องให้เอาเขาเป็นพยานได้ ต่อมา ผู้อำนวยการนางนฤมล เอนกวิทย์ เป็นผู้อนุมัติให้ใช้วิทยาลัยเป็นที่ตั้ง แล้วจะให้อาคารเยี่ยมญาติเป็นที่ตั้ง ต่อมานักศึกษาไม่มีที่เยี่ยมญาติจะให้ไปอยู่ด้านหลังหอประชุมซึ่งไม่น่าอยู่เลยจึงขอผู้อำนวยการว่าขอใช้ห้องพัสดุครึ่งห้อง เพื่อใกล้และไปมาสะดวกซึ่งท่าน ผู้อำนวยการก็อนุมัติจึงได้ใช้ห้องปัจจุบันเป็นสำนักงานชมรมศิษย์เก่า สำหรับระเบียบสมาคมก็เอาระเบียบของชมรมศิษย์เก่ามาปรับเปลี่ยน ส่วนผู้ก่อตั้งเจ้าหน้าที่ บอกว่า 3–5 คน และแนะนำว่าให้ใช้ 3 คน ก็พอ ที่ประชุมคณะกรรรมการชมรมศิษย์เก่าฯมีมติให้ อาจารย์ลำเภา อุปการกุล คุณผกาพันธ์ ชัยพรมมา และอาจารย์ รัตจนา สิงหคำมา เป็นผู้ก่อตั้ง เมื่อเตรียมเอกสารเรียบร้อยแล้วนำไปเสนอจดทะเบียนที่อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ได้รับใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนสมาคม ทะเบียนเลขที่ 1/2551 ให้ไว้ ณ วันที่ 2 พฤษภาคม 2551 เสียค่าธรรมเนียม 2,000 บาท (สองพันบาทถ้วน) เมื่อรับมาแล้วปรากฏว่านายทะเบียนรับจดทะเบียนจัดตั้ง “สมาคมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี” โดยไม่มีคำว่าขอนแก่นจึงได้ปรึกษาที่นายทะเบียนจังหวัดขอนแก่นว่าชื่อสมาคมของเราไม่ถูกต้องขาดคำว่า “ขอนแก่น” ซึ่งชื่อนี้มีทั่วประเทศ 28 แห่ง ฉะนั้นจำเป็นต้องมีคำว่า “ขอนแก่น” ต่อท้าย จึงจะถูกต้องเราจึงได้เริ่มต้นทำใหม่อีกคือ ต้องเริ่มที่ทำการปกครองอำเภอเมือง เพื่อขอจดทะเบียนแก้ไขเพิ่มเติมข้อบังคับของสมาคมใหม่ เป็นสมาคมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น ย่อภาษาไทยว่า สศ.วพบ.ขก. และมีชื่อภาษาอังกฤษว่า BCN.KK.AA ซึ่งนายทะเบียนจังหวัดขอนแก่นได้ออกใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนการแก้ไขเพิ่มเติมข้อบังคับทะเบียนเลขที่ 2/2552 ลงวันที่ 9 มกราคม 2552 ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนแก้ไขเพิ่มเติมข้อบังคับ จำนวน 200 บาท (สองร้อยบาทถ้วน)
ดังนั้นเราจึงถือเอาว่าสมาคมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น ได้จดทะเบียนถูกต้องตามมาตรา 84 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์แล้ว เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2552 ถือเป็นวันสถาปนาสมาคมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลต่อไป
วิสัยทัศน์ (Vision)
เป็นองค์กรหลักในการพิทักษ์สิทธิประโยชน์ และสนับสนุนการพัฒนาวิชาชีพการพยาบาล การผดุงครรภ์ และการสาธารณสุข มุ่งชี้นำสังคมด้านสุขภาพ
พันธกิจ (Mission)
1. เป็นเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาชีพกับองค์กรต่างๆ เพื่อสุขภาพของประชาชน
2. เป็นศูนย์รวมของสมาชิก และเสริมสร้างความสามัคคีของผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาล การผดุงครรภ์ และการสาธารณสุขตลอดจนนักศึกษาพยาบาล
3. เสริมสร้างภาพลักษณ์วิชาชีพการพยาบาล การผดุงครรภ์ และการสาธารณสุข ให้เป็นที่ประจักษ์แก่สังคม
4. พิทักษ์สิทธิประโยชน์ที่สมาชิกพึงได้รับในฐานะผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาล การผดุงครรภ์ และการสาธารณสุข
5. เป็นองค์กรที่มุ่งเน้นการสาธารณะประโยชน์ต่อสังคม
กิจกรรมของสมาคม
สมาคมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น มีแผนปฏิบัติงานประจำปี ดังนี้
1. ประชุมคณะกรรมการอำนวยการสมาคมฯ ทุก 2 เดือน
2. ปฐมนิเทศนักศึกษาใหม่ร่วมกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น
3. มอบทุนการศึกษาแก่นักศึกษาวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น ปีละ 1 ทุน ทุนละ 5,000 บาท
4. สนับสนุนการจัดกิจกรรมของวิทยาลัยฯ เช่น
4.1 การรับน้องใหม่
4.2 ร่วมพิธีไหว้ครูทุกปี
4.3 แสดงความยินดีกับบัณฑิตทุกรุ่น
5. จัดประชุมวิชาการร่วมกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น และสถาบันอื่นๆ ในวิชาชีพพยาบาล
6. จัดประชุมสามัญประจำปีของสมาชิกทุกปี
7. สนับสนุนกิจกรรมสาธารณะประโยชน์ ด้านสาธารณสุขทั่วไป
(อ้างอิงจาก มกราพันธ์ุ จูฑะรสก หนังสือเครือข่ายนวัตกรการวิจัย พ.ศ. 2560 ISBN: 978-616-92810-0-9)