ประเด็นที่ท้าทายในการพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียนของผู้จัดทำข้อตกลง ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งครู วิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ ต้องแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังของวิทยฐานะครูชำนาญการพิเศษ คือ การคิดค้น พัฒนานวัตกรรม และปรับเปลี่ยน ให้คุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียนสูงขึ้น เป็นแบบอย่างที่ดีและให้คำปรึกษาผู้อื่น (ทั้งนี้ ประเด็นท้าทายอาจจะแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังในวิทยฐานะที่สูงกว่าได้)

   ประเด็นท้าทาย เรื่อง การพัฒนาแบบฝึกทักษะภาษาไทย เรื่อง ชนิดของคำ ประกอบการจัดการเรียนรู้  BKK 5 STEPS สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

     แม้ว่าหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย       จะให้ความสำคัญเรื่อง ชนิดและหน้าที่ของคำ แต่จากการจัดการเรียนการสอน พบว่า การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนขาดการมุ่งให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถในด้านหลักภาษาไทยและการใช้ภาษาต่ำกว่าสาระอื่น ๆ โดยพิจารณาจากผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านกองแขก ปีการศึกษา 2565 – 2567 พบว่า สาระที่ 4 หลักการใช้ภาษาไทย มาตรฐาน ท.4.1 เข้าใจธรรมชาติ ของภาษาและ หลักภาษาไทย การเปลี่ยนแปลงของภาษาและพลังของภาษา ภูมิปัญญาทางภาษา และรักษา ภาษาไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ เป็นมาตรฐานการเรียนรู้ที่โรงเรียนควรเร่งพัฒนาเนื่องจากคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนต่ำกว่าคะแนนเฉลี่ยระดับประเทศ 3 ปีต่อเนื่องกัน และเมื่อพิจารณาตัวชี้วัดในมาตรฐาน ท.4.1 พบว่าตัวชี้วัด ท 4.1 ป.6/1 วิเคราะห์ชนิด และหน้าที่ของคำในประโยค เป็นเรื่องที่นักเรียนมีปัญหาค่อนข้างมาก มีร้อยละของนักเรียนที่ตอบถูก     ปีการศึกษา 2565 ร้อยละ 40 ปีการศึกษา 2566 ร้อยละ 33.33 โดยวิเคราะห์จากรายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET)  ฉบับที่ 3 ร้อยละนักเรียนที่ตอบถูกในแต่ละข้อสำหรับโรงเรียน และจากการวิเคราะห์ผลการทดสอบ ฉบับที่ 5 ค่าสถิติแยกตามสาระการเรียนรู้สำหรับโรงเรียน และพบว่านักเรียนมีความรู้ความสามารถในด้านหลักการใช้ภาษาไทยต่ำกว่าสาระอื่น ๆ 

    โรงเรียนบ้านกองแขกได้สังเคราะห์วิธีการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ได้แก่ กระบวนการสอน ๕ ขั้น แบบ Brain-based Learning (BBL) การเรียนแบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้นตอน (The 5Es of Inquiry-Based Learning) วิธีการสอนด้วยกระบวนการ GPAS 5 Steps มี 5 ขั้นตอน ขั้นตอนการสอนตาม CIPPA model และวิธีสอน Steam Design Process สังเคราะห์เป็นวิธีการจัดการเรียนรู้ ชื่อ วิธีการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS มีขั้นตอนการจัดการเรียนรู้ คือ ขั้นตอนที่ 1 นำเข้าสู่บทเรียน  (Warm up) ขั้นตอนที่ 2 นำเสนอความรู้  (Present) ขั้นตอนที่ 3 ลงมือปฏิบัติ (Practice) ขั้นตอนที่ 4 สรุปความรู้  (Summary) และขั้นตอนที่ 5 คิดสะท้อนออกแบบใหม่  (Reflect and Redesign)

       ดังนั้นการจัดการเรียนการสอนเพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจในหลักการใช้ภาษาไทยในเรื่อง ชนิดของคำ จึงเป็นเรื่องที่สำคัญ และต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจตลอดจนทักษะทางภาษาไทยหลาย ๆ ด้าน ข้าพเจ้าจึงมีความสนใจที่จะพัฒนาแบบฝึกทักษะภาษาไทย เรื่อง ชนิดของคำ ประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เพื่อให้ผู้เรียนแต่ละคนสามารถเรียนด้วยตนเองตามความสามารถและประสบการณ์ของนักเรียนแต่ละคน สามารถแก้ปัญหา ค้นคว้าหาคำตอบ สรุปความคิดรวบยอด และประเมินผลการเรียนรู้ด้วยตนเองซึ่งจะก่อให้เกิดแรงจูงใจในการเรียน ช่วยให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจในเนื้อหามากยิ่งขึ้น อันจะส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาภาษาไทย และเป็นแนวทางในการพัฒนาการเรียนการสอนรายวิชาภาษาไทยให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

1. ศึกษาหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้ภาษาไทย หนังสือเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ของกระทรวงศึกษาธิการ และการจัดการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน เพื่อเป็นแนวทางในการกำหนดกิจกรรมการเรียนการสอนเรื่อง ชนิดของคำ

2. วิเคราะห์หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551 กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทยเพื่อนำมาใช้เป็นกรอบในการกำหนดเนื้อหาและโครงสร้างในการเรียน เรื่อง ชนิดของคำ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 

ซึ่งจุดประสงค์การเรียนรู้ได้นำไปกำหนดไว้ในแบบฝึกทักษะภาษาไทย

3. วิเคราะห์เนื้อหา สาระการเรียนรู้ภาษาไทย ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 สาระที่ 4 หลักการใช้ภาษาไทย เพื่อกำหนดเป็นกรอบเวลาในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้แบบฝึกทักษะภาษาไทย เรื่อง ชนิดของคำ ประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6  

4. ดำเนินการพัฒนาแบบฝึกทักษะภาษาไทย โดยกำหนดองค์ประกอบของแบบฝึกทักษะภาษาไทย ร่วมกับการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS เรื่อง ชนิดของคำ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยแบบฝึกทักษะมีทั้งหมด 7 ชุด ประกอบด้วย 

แบบฝึกทักษะภาษาไทย ชุดที่ 1 คำนาม 2 ชั่วโมง

แบบฝึกทักษะภาษาไทย ชุดที่ 2 คำสรรพนาม 2 ชั่วโมง

แบบฝึกทักษะภาษาไทย ชุดที่ 3 คำกริยา 2 ชั่วโมง

แบบฝึกทักษะภาษาไทย ชุดที่ 4 คำวิเศษณ์ 2 ชั่วโมง

แบบฝึกทักษะภาษาไทย ชุดที่ 5 คำบุพบท 2 ชั่วโมง

แบบฝึกทักษะภาษาไทย ชุดที่ 6 คำสันธาน 2 ชั่วโมง

แบบฝึกทักษะภาษาไทย ชุดที่ 7 คำอุทาน 2 ชั่วโมง

ซึ่งแบบฝึกทักษะภาษาไทย จำแนกออกเป็น 3 ส่วน ดังนี้ 

1. คู่มือการใช้แบบฝึกทักษะภาษาไทยสำหรับครู ประกอบด้วย

1.1 คำชี้แจงการใช้แบบฝึกทักษะภาษาไทย

1.2 คำชี้แจงสำหรับครู

1.3 จุดประสงค์การเรียนรู้

1.4 ใบความรู้

1.5 ใบกิจกรรม

1.6 เฉลยคำตอบ

2. แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้วิธีการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS ประกอบด้วย มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด สาระสำคัญ จุดประสงค์การเรียนรู้ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน สาระการเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อการเรียนรู้ และการวัดผลและประเมินผล มีขั้นตอนการสอนดังนี้ 

ขั้นตอนที่ 1 นำเข้าสู่บทเรียน  (Warm up)

เป็นขั้นที่กระตุ้นให้ผู้เรียนมีความพร้อมในการเรียน โดยการสร้างความสนใจ ให้นักเรียนสังเกต รวบรวมข้อมูล ทบทวนความรู้เดิมโดยการสนทนาซักถามถึงกิจกรรมที่เคยเรียนรู้ หรือพื้นความรู้ของนักเรียนในเรื่องที่จะดำเนินการสอน เป็นการทำความเข้าใจปัญหาหรือความท้าทาย วิเคราะห์เงื่อนไข หรือข้อจำกัดของสถานการณ์ปัญหา เพื่อกำหนดขอบเขตของปัญหา ซึ่งนำไปสู่การสร้างชิ้นงานหรือวิธีการในการแก้ปัญหา

ขั้นตอนที่ 2 นำเสนอความรู้  (Present)

เป็นขั้นตอนที่ครูถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้เรียนโดยการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลาย มุ่งให้ผู้เรียนเกิดองค์ความรู้ ได้เรียนรู้โดยการฝึกปฏิบัติ ครูเปิดโอกาสให้ผู้เรียนทุกคนได้เรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยนำเสนอความรู้ใหม่ผ่านสื่อการเรียนรู้ที่น่าสนใจ โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนคิดอย่างอิสระแต่อยู่ในขอบเขตของกิจกรรม ทดสอบการคาดคะเนและสมมติฐาน คาดคะเนและตั้งสมมติฐานใหม่ พยายามหาทางเลือกในการแก้ปัญหาและอภิปรายทางเลือกเหล่านั้นกับคนอื่น บันทึกการสังเกตและให้ข้อคิดเห็น และลงข้อสรุป           ให้นักเรียนได้รู้จักแหล่งที่จะค้นหาความรู้ 

ขั้นตอนที่ 3 ลงมือปฏิบัติ (Practice)

เป็นขั้นที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้นำความรู้ที่ได้จากขั้นตอนที่ 2 มาประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ต่าง ๆ ให้ผู้เรียนฝึกคิด ฝึกทำ ฝึกแก้ปัญหา ค้นหาคำตอบ โดยลงมือทดลองใช้ความรู้ ด้วยกิจกรรมต่าง ๆ มีใบงานที่ให้นักเรียนได้ประยุกต์ใช้ความรู้ และคิดสร้างสรรค์ด้วยตัวเอง กำหนดลำดับขั้นตอนของการสร้างชิ้นงานหรือวิธีการแล้วลงมือสร้างชิ้นงานหรือพัฒนาวิธีการเพื่อใช้ในการแก้ปัญหา โดยผู้เรียนอธิบายการแก้ปัญหาหรือคําตอบที่ซับซ้อน 

ขั้นตอนที่ 4 สรุปความรู้  (Summary)

เป็นขั้นตอนที่มุ่งให้นักเรียนสรุปองค์ความรู้ที่ได้เรียนมา โดยนำประสบการณ์ทั้งหมดมาสรุปรวบยอด 

เป็นความรู้ที่ชัดเจนอีกครั้งหนึ่ง สรุปความรู้ร่วมกับนักเรียน ให้ผู้เรียนนำเสนอผลงานเพื่ออธิบายสิ่งที่ได้เรียนรู้ และสามารถนำความรู้ไปต่อยอดได้ ผู้เรียนจะเริ่มนำความรู้ไปสร้างหรือผลิตชิ้นงานใหม่ ๆ

ขั้นตอนที่ 5 คิดสะท้อนออกแบบใหม่  (Reflect and Redesign)

เป็นการทดสอบและประเมินการจัดการเรียนการสอนของครูว่าบรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้หรือไม่ หากยังไม่บรรลุเป้าหมายครูต้องหาวิธีการปรับปรุงแก้ไข โดยผลที่ได้อาจนำมาใช้ในการปรับปรุงและพัฒนาให้มีประสิทธิภาพในการแก้ปัญหาได้อย่างเหมาะสมที่สุด เป็นการสะท้อนกลับมายังครูว่าการที่เด็กไม่รู้ ทำให้ครูได้เห็นมุมมองที่เพิ่มมากขึ้น

3. แบบฝึกทักษะภาษาไทยสำหรับนักเรียน ประกอบด้วย

3.1 ชื่อแบบฝึกทักษะ

3.2 คำชี้แจง (สำหรับนักเรียน)

3.3 จุดประสงค์การเรียนรู้

3.4 ใบความรู้

3.5 แบบฝึกทักษะ

5. สร้างแบบประเมินแบบฝึกทักษะภาษาไทย เรื่อง ชนิดของคำ ประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK       5 STEPS สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยกำหนดเกณฑ์การประเมินเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ (Rating scale)

6. นำแบบฝึกทักษะภาษาไทยประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ไปขอเสนอแนะจากครูผู้สอนวิชาภาษาไทย เพื่อตรวจสอบแก้ไขส่วนที่บกพร่องแล้วปรับปรุงแก้ไข

7. นำแบบฝึกทักษะภาษาไทย ประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ที่ปรับปรุงแก้ไขแล้ว นำเสนอต่อผู้เชี่ยวชาญจำนวน 5 ท่าน เพื่อตรวจสอบความเหมาะสมและปรับปรุงแก้ไขตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ 

8. นำแบบฝึกทักษะภาษาไทย เรื่อง ชนิดของคำ ประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS) สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ที่ปรับปรุงแก้ไขแล้วไปใช้กับนักเรียนโรงเรียนบ้านบ้านกองแขก 

3.1 เชิงปริมาณ

1. แบบฝึกทักษะภาษาไทย เรื่อง ชนิดของคำ ประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80 

2. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนโดยใช้แบบฝึกทักษะภาษาไทย เรื่อง ชนิดของคำ ประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 สูงกว่าก่อนเรียน

3. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีความพึงพอใจต่อแบบฝึกทักษะภาษาไทย                       เรื่อง ชนิดของคำ ประกอบการจัดการเรียนรู้ BKK 5 STEPS  ในระดับมากขึ้นไป

3.2 เชิงคุณภาพ

นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องชนิดของคำ และสามารถนำความรู้ที่ได้จากการเรียนรู้ไปเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน เพื่อใช้ในการตัดสินใจในสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง