Kadaharan tradisional téh salah sahiji warisan budaya anu teu bisa dipisakeun tina kahirupan masyarakat Sunda. Kadaharan téh boga manfaat anu kuat pisan kanggo kasehatan, nyaritaan manuk-manuk karbohidrat, vitamin, jeung mineral anu diperlukan pikeun nguatkeun kawitan tubuh. Nyieun kadaharan tradisional téh ogé teu susah, di antara bahan-bahan anu umum dipaké misalna pala, lauk, jeung lada, nu diolah dina cara anu nglahirkeun rasa anu unik jeung nuansa anu pas. Sababaraha conto di antarana téh seperti 'Lalapan' nu ngajadikeun sayur-sayuran seger jeung sambel anu berbumbu.
Dina ngonsumsi kadaharan tradisional, masyarakat Sunda teu hanya ngahasilkeun manfaat kasehatan, tapi ogé nyadiakeun jalan pikeun ngalindungan warisan budaya. Lamun ngonsumsi kadaharan tradisional, masyarakat bisa ngurangan risiko sakit jantung, diabetes, jeung obesitas. Bahan-bahan alami anu dipaké ogé ngahasilkeun pangan anu leuwih segar jeung leuwih alamiah, tanpa kandungan bahan tambahan sintétis anu bisa ngagawé dampak negatif ka tubuh. Cara nyieunna ogé nyadiakeun opsi pangan anu leuwih mangrupi jeung pikeun diasup jeung cara tradisional.
Kadaharan tradisional dina budaya Sunda téh hiji warisan anu perlu dilestarikeun, ditingkatkeun, sareng digalakkeun, nu bisa nyadiakeun manfaat pikeun kasehatan jeung mérékeun kulturalitas lokal. Ngajelaskeun manfaat jeung cara nyieunna pake basa Sunda téh hiji cara pikeun ngaronjatkeun rasa ngarti sareng kebanggaan kana identitas budaya lokal. Dumasar kana hal eta, nyokot jeung ngadukung kadaharan tradisional téh penting pikeun ngajaga kasehatan jeung ngalindungan budaya unik anu diwariskan ku leluhur.
Dihandap ieu conto teks eksposisi ngenaan dahareun sehat jeung bergizi (dahareun tradisonal Sunda)!
Ieu kadaharaan teh ngaranna peuyeum ketan, bahanna beas ketan hideung. Cara ngolahna; beas hideung disisikan tuluy dikeueman, sanggeus dituuskeun tuluy disangu. Sangu ketan didarayakeun dina nyiru anu dialasan ku daun cau tepi ka tiis, tuluy dicampur ragi, sarta ditendeun dina wadah anu ditutup rapet salila kurang leuwih tilu poe. Peuyeum ketan anu bener ngolahna, rasana amis
Kadaharan ieu teh ngaanna surabi, surabi teh aya anu amis jeung asin. Dina prosés nyieun surabi aya langkah pikeun ngadalikeun adonan dasar anu terdiri tina tipung beas, kuah santan, sareng gula. Kuah santan anu dicampur sareng gula dipanaskan dina panci nepi ka gula cair, tuluy tipung beas dicampur sareng kuah santan. Adonan anu tos dicampur diasupkeun dina panci tuluy dibubuy nepi ka asak. Dina endahna, surabi sareng carana nyieunna nampak tina silihana ku rasa anu manis sareng lembut, mair nyieun sababaraha cicipan lezat tina bahan-bahan anu disadiakeun.
Kamus Alit :
dipais = dirempahi dan dibungkus dengan daun pisang, kemudian dipanggang atau dikukus; pais; palai (ikan)
dibubuy = dibakar/dipanggang
nyangray = digoreng tanpa minyak
ngulub = merebus
ngagoreng = menggunakan minyak goreng
digarang = dikeringkan
nyeupan = mengkukus
anggeun = pasakan anu diolah make cai rada rea
beubeutian = umbi-umbian