Η βιωματική μάθηση χαρακτηρίζεται ως ένας εναλλακτικός τρόπος εκπαίδευσης σε αντιπαραβολή και αντίθεση με τον "παραδοσιακό" τρόπο εκπαίδευσης που συσχετίζεται με την μετωπική διδασκαλία και την απομνημόνευση της ύλης (Τριλίβα & Αναγνωστοπούλου, 2008).
Στην εκπαίδευση του 21ου αιώνα η βιωματική εκπαίδευση τείνει να χαρακτηρίζεται ως επιτακτική εκπαιδευτική ανάγκη καθώς οι ίδιοι οι μαθητές έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην διαδικασία της μάθησης και μετατρέπονται οι ίδιοι σε επίκεντρο του κάθε μαθήματος και όχι ο δάσκαλος και το μάθημα.Το μάθημα κρίνεται από το αποτέλεσμα, δηλαδή από τι και πως μαθαίνουν οι μαθητές και όχι από τι θυμούνται.
Στο πλαίσιο αυτό της βιωματικής μάθησης πραγματοποιήσαμε τα Βιωματικά Εργαστήρια της Κυκλικής Οικονομίας( παρασκευή παραδοσιακού σαπουνιού) και των Μετρήσεων αποστάσεων απρόσιτων σημείων.
Τι είναι όμως η κυκλική οικονομία;
Είναι ένα νέο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο που αποσκοπεί στην ελαχιστοποίηση ανάλωσης πρώτων υλών και στη μεγιστοποίηση της αξιοποίησής τους με τη μορφή «επαναχρησιμοποιώ, επισκευάζω, ανακυκλώνω» σε αντίθεση με το γραμμικό μοντέλο «παίρνω, παράγω, καταναλώνω, πετάω» που ακολουθούμε όλοι μας σήμερα.
Η φιλοσοφία του «δεν πετάμε τίποτα» ήταν κυρίαρχη, τουλάχιστον μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’60, στην Ελλάδα. Λιγότερο στις πόλεις και περισσότερο στα χωριά, το χρησιμοποιημένο λάδι γινόταν σαπούνι, το δέρμα από τα πρόβατα γινόταν κάπα, τα κομματάκια από ύφασμα γίνονταν σκεπάσματα ή διακοσμητικά και πάει λέγοντας….
Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούσε τότε η οικιακή οικονομία, με την κοινή λογική της νοικοκυράς, σήμερα ονομάζεται κυκλική οικονομία και αποτελεί την πλέον σύγχρονη τάση στην παραγωγική και καταναλωτική διαδικασία.
Τη διαδικασίας της κυκλικής οικονομίας οι μαθητές μας τη βίωσαν ,με την παρασκευή παραδοσιακού σαπουνιού όπως γινόταν επί πολλές δεκαετίες στις σαπωνοποιίες του Ρεθύμνου..τα λεγόμενα "σαπουναριά".
Στις μετρήσεις αποστάσεων απρόσιτων σημείων επιχειρήθηκε:
Μέτρηση ύψους από την σκιά του (Θαλής, ομοιότητα τριγώνων).
Μέτρηση ύψους τζαμιού από μέτρηση γωνιών θέασης (Τριγωνομετρία).
Μέτρηση επιφάνειας και περιμέτρου τριγώνου (επίλυση τριγώνου).
Χρήση στίγματος από GPS του κινητού. (Πυθαγόρειο Θ., τριγωνομετρία)
Εύρεση απόστασης από κλίμακα χάρτη (ανάλογα ποσά), από μετρήσεις στίγματος και επιτόπου μέτρηση. (κουβεντούλα για τα σφάλματα μετρήσεων)
Σχετικό φύλλο εργασίας για τις ομάδες μετρήσεων.
Μια πρωτότυπη συνταγή για Ρεθυμνιώτικο σαπούνι...
Σαπούνι τρία υλικά το πλάθουνε ομάδι
θέλει ποτάσα καυστική, νερό κι αντάμι λάδι.
Δυο μέρες θένε βράσιμο σε πληθερό καζάνι
και θένε κι ανεκάτωμα που…να τα κουζουλάνει.
Ο «καζαντζής» για ψήσιμο άφτει φωθιά με τσ’ ώρες
από τση ταχινής το φως είκοσι ώρες ζόρες.
Απείς θα πήξει και ψηθεί γροικά: «για κόπια κι έλα»
και το σαπούνι πορπατεί και πάει στη «μαστέλα».
Περίσσο τ’ ανεκάτωμα θα…το πολυζαλίσει
για να γενεί ασπριδερό γή και να πρασινίσει.
Στσι «τάβλες» πάει γλακιχτό μετά να τσ’ ανταμώσει
κι οι τάβλες το κονεύγουνε για να καλοστεγνώσει.
Την άλλη μέρα στη δουλειά στρώνουνται τα μαχαίρια
και του γυαλοξυσίματος γροικούνται τα χαμπέρια.
Αργάτες το ισιώνουνε, «τζάμι» για να το δούνε
και είναι κι αξυπόλητοι, παπούτσα δε φορούνε.
Για να ‘χει του παραγωγού φίρμα να τελαλίζει
πρινοσφραγίδα τού κλουθά και το καλοσφραγίζει.
Χέρα του «κόφτη» σταθερή του σαπουνιού την όψη
θωρεί και ντρέτα πολεμά για να το φετοκόψει.
Βαρά του κόφτη ‘ν’ η δουλειά κι η κούραση καμπόση,
η συντρομή τ’ «αβαρατζή» θα τονε ξαλαφρώσει.
Τση σαπουνοκοπής χαρά τα γέλια θα σκορπίσει
του εμπορίου τα σακιά ξετρέχει να γεμίσει.
Σαπούνια για την αγορά «τάξεως είναι πρώτης»
και «αρχοντιά που ‘ναι μισή είν’ η καθαριότης».
Με σόδα την ανθρακική και τση πυρήνας λάδι
σαπούνι πράσινο θωρεί ξετελεμού σημάδι.
Αλλής λοής το λιόλαδο χρώμα σαπουνοντύνει
τ’ άσπρο σαπούνι σάζει το τα ρούχα για να πλύνει.
Επίλογος
Εδά τα κρεμοσάπουνα και του «χημείου σκόνες»
για τα παλιά σαπουναριά φέραν βαροχειμώνες.
Βουβά ‘ναι όσα στέκουνε στου χρόνου την αντάρα
και μόνο θύμησης εδά ξάφτουνε τα φουγάρα.
Τα θυμητάρια τσ’ εποχής στσι τοίχους τους κρεμούνε
οι νέοι να μαθαίνουνε, παλιοί να θυμηθούνε.
Το ιστορικό πλαίσιο του παραπάνω ποιήματος
(Από το βιβλίο του Κωστή Ηλ. Παπαδάκη: «Ρέθυμνο 1900-1950», σελ. 361- 366)