Cách xử lí khi bình khí bị rò rỉ

Đầu tiên, chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, bản năng con người khi thấy rò rỉ là ngay lập tức muốn “bịt” nó lại. Giống như khi bạn thấy vòi nước bị xịt, bạn sẽ đưa tay ra bịt. Nhưng với khí công nghiệp nén ở áp suất cao, hành động đó chẳng khác nào tự sát. Áp suất trong một bình khí tiêu chuẩn có thể lên tới 150 bar, thậm chí 200 bar. Bạn có tưởng tượng được lực đẩy của nó khủng khiếp đến mức nào không? Đưa tay không trần trụi vào dòng khí đang xì ra không những không cản được khí, mà còn có thể khiến tay bạn bị bỏng lạnh nghiêm trọng (như đối với khí CO2 lỏng hay Nitơ lỏng), hoặc bị tổn thương cơ học do áp lực quá mạnh. Vậy thì, nguyên tắc sống còn đầu tiên khi bạn phát hiện ra tiếng xì hoặc mùi lạ phát ra từ khu vực chứa bình khí là: Tuyệt đối không manh động. Hãy hít một hơi thật sâu, đánh giá tình hình bằng mắt và tai từ một khoảng cách an toàn. Bạn cần xác định xem rò rỉ ở đâu? Ở van cụm, ở thân bình (rất hiếm nhưng không phải không có), hay ở đường ống dẫn? Việc xác định đúng vị trí và mức độ rò rỉ sẽ quyết định xem bạn có thể tự tay xử lý sự cố này, hay bắt buộc phải nhấn chuông báo động và sơ tán toàn bộ nhà xưởng. 

Xử lý bình khí rò rỉ

Tiếp theo, việc bạn cần làm ngay lập tức, nhanh như phản xạ không điều kiện, là loại bỏ mọi nguồn nhiệt và tia lửa điện trong khu vực. Nếu bạn đang hàn, hãy tắt ngay máy hàn. Nếu có ai đó đang hút thuốc (mặc dù điều này là tối kỵ trong khu vực có bình khí), hãy yêu cầu dập tắt ngay lập tức. Đừng vội vàng bật hay tắt các công tắc điện trên tường, vì đôi khi chỉ một tia lửa nhỏ xíu sinh ra trong ổ cắm khi bạn gạt công tắc cũng đủ để châm ngòi cho một thảm họa nếu khí bị rò rỉ là khí dễ cháy. Đồng thời, hãy mở toang tất cả các cửa sổ, cửa chính, bật hệ thống thông gió phòng nổ (nếu có) để tạo luồng không khí lưu thông tối đa. Không gian kín chính là chiếc bẫy chết người khi rò rỉ khí xảy ra. Nó khiến nồng độ khí tích tụ nhanh chóng, dẫn đến nguy cơ cháy nổ vỡ mốc hoặc gây ngạt thở cho toàn bộ những người đang có mặt. Cứu người luôn là ưu tiên số một, vì thế, nếu rò rỉ quá lớn và bạn không thể tiếp cận bình khí an toàn, hãy hét lớn, thông báo cho tất cả mọi người sơ tán ra khỏi khu vực theo chiều gió và gọi ngay cho lực lượng phòng cháy chữa cháy. Đừng cố tỏ ra anh hùng khi bạn không có đủ trang thiết bị bảo hộ.

Bây giờ, giả sử mức độ rò rỉ nằm trong tầm kiểm soát, tiếng xì xì không quá lớn và bạn được trang bị đầy đủ găng tay bảo hộ, kính an toàn, chúng ta sẽ bước vào giai đoạn xử lý trực tiếp. Nhưng trước khi chạm vào bình, bạn phải biết chính xác loại khí đang nằm bên trong là gì. Đây là một điểm cực kỳ quan trọng mà nhiều người hay bỏ qua, cứ nghĩ khí nào cũng giống khí nào. Không hề! Nếu đó là bình khí Oxy, bạn đang đối mặt với một chất duy trì sự cháy cực kỳ khủng khiếp. Dù Oxy không tự cháy, nhưng nó sẽ khiến mọi vật liệu xung quanh, từ quần áo, giẻ lau, đến dầu mỡ, bùng cháy dữ dội và cực kỳ khó dập tắt. Tuyệt đối không được để dầu mỡ dính vào tay hoặc dụng cụ khi xử lý bình Oxy. Nếu rò rỉ là khí Nitơ (N2) hay CO2, bạn đang đối mặt với những “sát thủ thầm lặng”. Chúng không màu, không mùi (CO2 có thể có vị hơi chua ở nồng độ rất cao), không cháy, nhưng chúng sẽ đẩy lùi lượng Oxy trong không khí. Bạn hít vào, bạn không thấy ngạt ngay lập tức, nhưng chỉ vài giây sau, bạn sẽ thấy chóng mặt, mất nhận thức và ngã quỵ. Đó là lý do vì sao khi xử lý rò rỉ Nitơ hay CO2 trong phòng kín, bạn bắt buộc phải có mặt nạ phòng độc hoặc bình thở cá nhân. Còn với Heli, loại khí nhẹ hơn không khí này sẽ bay lên cao. Nó cũng gây ngạt như Nitơ, nên nếu xưởng của bạn trần thấp, hãy cẩn thận khi đứng lên cao để kiểm tra.

Khi đã nắm rõ kẻ thù của mình là ai, bạn tiến lại gần bình khí từ phía sau thân bình, tuyệt đối không đứng đối diện với hướng van xả. Đã có rất nhiều vụ tai nạn thương tâm xảy ra khi van bình bị văng ra như một viên đạn pháo do áp lực quá lớn, và việc đứng trực diện hướng van là bạn đang tự biến mình thành bia đỡ đạn. Hãy dùng một chai nước xà phòng (nước rửa chén pha loãng) để kiểm tra. Phun dung dịch này lên toàn bộ khu vực van, cụm van an toàn và các điểm nối. Chỗ nào sủi bọt bóng to và liên tục, chỗ đó chính là điểm rò rỉ. Đừng bao giờ dại dột dùng bật lửa để thử xem khí có xì không nhé, nghe thì có vẻ hoang đường và buồn cười, nhưng trên đời này thực sự có những người đã thử làm thế và phải trả giá bằng cả cơ ngơi của mình đấy.

Nếu phát hiện rò rỉ ở đường ống nối hoặc đồng hồ điều áp, việc đầu tiên là hãy khóa chặt van chính của bình khí lại. Xoay núm vặn theo chiều kim đồng hồ một cách dứt khoát nhưng đừng dùng lực quá bạo lực. Nếu van quá chặt, đừng dùng búa hay cờ lê để gõ, đập vào van. Van bình khí được làm bằng đồng thau, chúng rất dễ bị biến dạng, gãy nứt nếu chịu tác động vật lý mạnh và khi van gãy ở áp suất cao, bình khí sẽ biến thành một quả ngư lôi theo đúng nghĩa đen. Nếu khóa van chính mà khí vẫn xì, hoặc rò rỉ ngay tại cổ van tiếp xúc với thân bình, điều đó có nghĩa là cấu trúc van đã hỏng. Đừng cố gắng tự sửa chữa hay siết thêm bất cứ đai ốc nào nữa. Việc bạn cần làm lúc này là đưa bình khí ra một khu vực cực kỳ thông thoáng, xa nguồn nhiệt, xa khu dân cư (nếu có thể di chuyển an toàn), dùng băng keo cảnh báo quấn quanh bình, viết chữ “BÌNH RÒ RỈ – NGUY HIỂM” thật to dán lên thân bình và gọi ngay cho nhà cung cấp khí để họ điều chuyên gia đến thu hồi xử lý.

Nói đến nhà cung cấp, đây mới chính là mấu chốt của mọi vấn đề an toàn trong ngành khí công nghiệp. Trải qua bao nhiêu năm làm nghề, chứng kiến không ít những vụ việc thót tim từ những bình khí trôi nổi, kém chất lượng, tôi mới thấu hiểu sâu sắc rằng việc chọn mặt gửi vàng quan trọng đến nhường nào. Bạn mua một bình khí giá rẻ hơn vài chục ngàn từ một cơ sở sang chiết lậu, nhưng bạn đang đánh cược cả sinh mạng của bản thân, của công nhân và toàn bộ nhà xưởng của mình. Van lỏng lẻo, bình cũ nát không được kiểm định, quy trình nạp khí cẩu thả… tất cả những thứ đó là mầm mống cho sự cố rò rỉ. Và một trong những cái tên khiến khách hàng thực sự an tâm, có thể kê cao gối ngủ ngon mỗi đêm khi trong kho chứa hàng chục bình khí áp suất cao, chính là Công ty khí công nghiệp Trung Kiên.

Với những người làm trong ngành công nghiệp ở miền Tây, có lẽ cái tên Trung Kiên không còn quá xa lạ. Chúng tôi có nhiều năm kinh nghiệm, không chỉ đơn thuần là người đi bán khí, mà chúng tôi hoạt động như những chuyên gia thực thụ. Công ty khí công nghiệp Trung Kiên chuyên phân phối và nạp các loại khí thiết yếu như Nitơ, Oxy, CO2, Heli… với một quy trình kiểm soát chất lượng cực kỳ gắt gao. Mỗi lần nhận bình khí từ Trung Kiên, cảm giác đầu tiên của khách hàng sẽ là sự chỉnh chu. Vỏ bình luôn trong tình trạng tốt, ngày kiểm định rõ ràng, nắp chụp an toàn (mũ chụp van) luôn được vặn cẩn thận để bảo vệ van trong quá trình vận chuyển. Bạn biết không, cái van bình là nơi yếu nhất, chỉ cần đổ ngã mà không có nắp chụp, van gãy là thảm họa xảy ra. Trung Kiên hiểu rất rõ điều đó nên làm rất kỹ.

Hơn thế nữa, điều khách hàng đánh giá cao ở Công ty khí công nghiệp Trung Kiên không chỉ là chất lượng khí luôn đạt chuẩn tinh khiết, mà còn là dịch vụ hậu mãi và sự hỗ trợ nhiệt tình của đội ngũ kỹ thuật. Khi bạn mua khí, công ty không chỉ giao bình xong rồi lấy tiền là đi. Chúng tôi sẵn sàng nán lại, hướng dẫn công nhân khách hàng cách đấu nối an toàn, cách sử dụng đồng hồ giảm áp đúng chuẩn, và đặc biệt là cách xử lý sự cố. Đã từng có lần, một bạn thợ vặn sai ren khiến khí Argon hơi xì nhẹ ở đầu nối. Dù lúc đó đã là chập tối, bạn thợ nhấc máy gọi cho đường dây nóng của Trung Kiên, kỹ thuật viên bắt máy ngay lập tức, bình tĩnh hướng dẫn cách xả áp, tháo ra và kiểm tra lại gioăng cao su. Sự đồng hành đó mang lại một cảm giác an toàn rất lớn. Mua khí của Trung Kiên, thực chất là bạn đang mua một gói “bảo hiểm tâm lý” cho chính doanh nghiệp của mình. Việc hạn chế tối đa nguy cơ rò rỉ bắt đầu ngay từ khâu nạp khí và kiểm định vỏ bình, và đây là thứ mà những đơn vị uy tín như Trung Kiên đang làm cực kỳ xuất sắc.

Quay trở lại với câu chuyện xử lý rò rỉ, sau khi sự cố đã được khống chế, dù là bạn tự khóa được van hay phải nhờ đến sự can thiệp của nhà cung cấp, công việc của chúng ta vẫn chưa kết thúc. Đừng vội vàng quay lại làm việc ngay như chưa có chuyện gì xảy ra. Hãy để hệ thống thông gió tiếp tục hoạt động thêm ít nhất 30 phút đến 1 tiếng để đảm bảo không khí trong xưởng được làm sạch hoàn toàn, lượng khí tích tụ dưới sàn nhà (đối với các khí nặng như CO2, Argon) bị thổi bay hết. Sau đó, hãy tổ chức ngay một cuộc họp ngắn với toàn bộ đội ngũ. Rút kinh nghiệm là điều vô giá. Tại sao sự cố đó lại xảy ra? Do lỗi thiết bị, do van bị hao mòn theo thời gian, hay do thao tác vận hành sai của nhân viên? Hãy tìm ra nguyên nhân gốc rễ và lập ra các quy định kiểm tra chéo gắt gao hơn. Ví dụ, trước khi kết thúc ca làm việc, bắt buộc phải có người đi kiểm tra và khóa toàn bộ van cổ bình khí, xả hết khí còn dư trong đường ống. Đó là những quy tắc nhỏ nhưng cứu được những mạng người lớn.

Chừng nào chúng ta còn tôn trọng những quy tắc an toàn, đối xử với những bình khí bằng sự cẩn trọng tối đa, thì chúng sẽ là những công cụ đắc lực tạo ra của cải vật chất. Nhưng chỉ cần một phút lơ là, một giây bất cẩn, hay một quyết định ham rẻ chọn nhà cung cấp trôi nổi, chúng ta có thể phải trả một cái giá đắt hơn rất nhiều so với những gì chúng ta tiết kiệm được. Việc trang bị kiến thức xử lý rò rỉ là điều bắt buộc để sinh tồn, nhưng trên hết, hãy chủ động phòng tránh nó bằng cách bảo dưỡng định kỳ hệ thống đường ống, đào tạo nhân viên bài bản, và quan trọng nhất, hãy đồng hành cùng những đơn vị cung cấp khí công nghiệp có tâm và có tầm như Công ty khí công nghiệp Trung Kiên.