Xét nghiệm HPV: Định nghĩa, quy trình và hướng dẫn chi tiết 

Xét nghiệm HPV là gì? Vai trò và ý nghĩa của xét nghiệm

Xét nghiệm HPV (Human Papillomavirus test) là phương pháp phát hiện sự hiện diện của virus HPV – tác nhân chính gây ung thư cổ tử cung. Khác với phết tế bào cổ tử cung (Pap smear), xét nghiệm HPV giúp tìm ra các chủng HPV nguy cơ cao ngay cả khi chưa có tổn thương. Đây là bước tầm soát sớm, có giá trị tiên lượng bệnh tốt hơn nhiều phương pháp truyền thống.

Hiện nay, tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nên sử dụng xét nghiệm HPV DNA hoặc mRNA làm phương pháp sàng lọc chính, thay vì chỉ dựa vào Pap smear như trước đây (WHO, 2021). Xét nghiệm này đặc biệt quan trọng trong phát hiện sớm ung thư cổ tử cung – loại ung thư phổ biến thứ 4 ở phụ nữ trên toàn cầu.

Tại sao cần thực hiện xét nghiệm HPV? Lợi ích và mục đích

Việc xét nghiệm HPV giúp phát hiện sớm nguy cơ ung thư cổ tử cung, ngay cả khi chưa có triệu chứng lâm sàng. Điều này cho phép can thiệp sớm, tăng khả năng điều trị khỏi và giảm tỷ lệ tử vong.

Một số lợi ích chính của xét nghiệm HPV gồm:

• Phát hiện các chủng HPV nguy cơ cao gây ung thư (như HPV 16, 18).

• Tầm soát ung thư cổ tử cung hiệu quả hơn so với chỉ làm Pap smear đơn lẻ (Ronco et al., 2014, The Lancet).

• Giảm số lần xét nghiệm cần thiết, do độ nhạy cao, thời gian giữa các lần sàng lọc có thể kéo dài tới 5 năm.

• Phát hiện nguy cơ ở những nhóm đặc biệt như phụ nữ nhiễm HIV, người suy giảm miễn dịch.

Theo WHO (2023), xét nghiệm HPV có thể được thực hiện bằng cách tự lấy mẫu tại nhà, giúp tăng khả năng tiếp cận xét nghiệm, đặc biệt ở khu vực nông thôn hoặc vùng có hệ thống y tế hạn chế.

Ai nên làm xét nghiệm HPV và khi nào cần xét nghiệm

Không phải ai cũng cần xét nghiệm HPV ở cùng một thời điểm. Các tổ chức y tế lớn như WHO, CDC và Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) đã đưa ra khuyến cáo rõ ràng về độ tuổi và tần suất sàng lọc.

Dưới đây là các khuyến nghị chính:

• Phụ nữ từ 25–65 tuổi nên thực hiện xét nghiệm HPV DNA mỗi 5 năm (hoặc kết hợp HPV + Pap smear mỗi 5 năm).

• Không khuyến khích xét nghiệm HPV ở phụ nữ dưới 25 tuổi, do tỷ lệ nhiễm cao nhưng thường tự khỏi.

• Người nhiễm HIV hoặc suy giảm miễn dịch nên sàng lọc định kỳ hơn do nguy cơ tiến triển ung thư nhanh hơn (NIH, 2022).

• Sau 65 tuổi, có thể dừng xét nghiệm nếu kết quả 10 năm gần nhất đều âm tính và không có yếu tố nguy cơ.

Ngoài ra, những người có kết quả Pap smear bất thường, nghi ngờ có tổn thương cổ tử cung hoặc có bạn tình mắc HPV cũng nên được kiểm tra theo chỉ định của bác sĩ.

Các phương pháp xét nghiệm HPV phổ biến hiện nay

Hiện nay có hai nhóm phương pháp xét nghiệm HPV chính, mỗi nhóm có đặc điểm riêng, phù hợp với các mục đích tầm soát hoặc chẩn đoán cụ thể.

1. Xét nghiệm Pap (Pap smear)

• Mục đích: Phát hiện tế bào bất thường ở cổ tử cung (tiền ung thư/ung thư), không phát hiện virus HPV trực tiếp.

• Thời điểm: Áp dụng phổ biến từ lâu, thường dùng cho phụ nữ đã quan hệ tình dục.

• Hạn chế: Có thể bỏ sót trường hợp nhiễm HPV không gây tổn thương rõ.

• Hiệu quả: Khi kết hợp với xét nghiệm HPV cho độ nhạy cao hơn.

2. Xét nghiệm sinh học phân tử (PCR, Realtime-PCR)

• Mục đích: Phát hiện trực tiếp DNA hoặc RNA của HPV, nhất là các chủng nguy cơ cao (HPV-16, HPV-18).

• Công nghệ: PCR, Realtime-PCR hoặc giải trình tự gene.

• Ưu điểm: Độ chính xác và độ nhạy cao, tầm soát hiệu quả từ rất sớm.

• Đối tượng: Phụ nữ từ 25 tuổi, người có nguy cơ cao, người nhiễm HIV.

• Tự lấy mẫu: Có thể dùng mẫu tự lấy tại nhà (được WHO khuyến nghị từ năm 2023).

Chuẩn bị trước khi làm xét nghiệm HPV

Để kết quả xét nghiệm HPV chính xác, người bệnh cần chuẩn bị đúng cách trước khi lấy mẫu. Việc này giúp tránh hiện tượng âm tính giả hoặc kết quả sai lệch do yếu tố ngoại lai.

Một số lưu ý quan trọng:

• Không quan hệ tình dục trong 24–48 giờ trước khi lấy mẫu.

• Không sử dụng thuốc đặt âm đạo, dung dịch vệ sinh hoặc thụt rửa âm đạo trước khi xét nghiệm.

• Tránh làm xét nghiệm trong thời kỳ kinh nguyệt, thời điểm tốt nhất là sau sạch kinh 2–3 ngày.

• Nếu đang điều trị viêm âm đạo hoặc cổ tử cung, nên xét nghiệm sau khi đã khỏi hẳn.

Đối với phụ nữ tự lấy mẫu, cần tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng của bộ kit xét nghiệm để đảm bảo mẫu đủ chất lượng. Theo WHO (2023), lấy mẫu HPV tại nhà là một giải pháp hiệu quả, phù hợp với phụ nữ ngại đến cơ sở y tế hoặc sống ở vùng khó tiếp cận dịch vụ.

Quy trình lấy mẫu và thực hiện xét nghiệm HPV chi tiết

Quy trình xét nghiệm HPV diễn ra nhanh chóng và không gây đau, gồm 3 bước cơ bản:

1. Tư vấn ban đầu: Bác sĩ khai thác tiền sử, chu kỳ kinh, yếu tố nguy cơ để chọn thời điểm lấy mẫu phù hợp.

2. Lấy mẫu: Bác sĩ dùng mỏ vịt để mở âm đạo và lấy tế bào cổ tử cung bằng que chuyên dụng. Với mẫu tự lấy, người bệnh được hướng dẫn thao tác tại nhà.

3. Xét nghiệm tại labo: Mẫu được phân tích bằng kỹ thuật Realtime-PCR hoặc PCR thường. Kết quả trả sau 1–3 ngày. Nếu dương tính với HPV nguy cơ cao, người bệnh sẽ được chỉ định làm thêm Pap smear hoặc soi cổ tử cung.

Theo WHO (2021), nếu âm tính, có thể lặp lại xét nghiệm sau 5 năm; nếu dương tính với HPV 16/18, cần kiểm tra chuyên sâu để loại trừ tổn thương tiền ung thư.

Cách đọc và hiểu kết quả xét nghiệm HPV

Kết quả dương tính

• Cho thấy có nhiễm HPV, đặc biệt nguy hiểm nếu là HPV 16 hoặc 18 – hai chủng gây 70% ung thư cổ tử cung (WHO, 2021).

• Không có nghĩa là đã bị ung thư. Nhiều trường hợp sẽ tự khỏi trong 1–2 năm.

• Bác sĩ có thể chỉ định Pap smear, soi cổ tử cung hoặc sinh thiết nếu phát hiện chủng nguy cơ cao.

Kết quả âm tính

• Không phát hiện chủng HPV nguy cơ cao tại thời điểm xét nghiệm.

• Người có kết quả âm tính chỉ cần lặp lại xét nghiệm sau 5 năm nếu không có yếu tố nguy cơ (ACS, 2021).

Độ chính xác và các trường hợp kết quả sai lệch

• Xét nghiệm PCR có độ nhạy cao (94,6% theo Arbyn et al., 2018, BMJ), nhưng vẫn có thể sai nếu lấy mẫu không đúng hoặc virus đang ở giai đoạn ủ.

• Mẫu tự lấy cần thực hiện đúng hướng dẫn để tránh kết quả âm tính giả.

Hướng xử lý khi có kết quả dương tính HPV

Tùy vào loại HPV và kết quả đi kèm:

• HPV 16/18: soi cổ tử cung ngay.

• Chủng nguy cơ thấp: theo dõi và xét nghiệm lại sau 6–12 tháng.

• Có tổn thương: có thể cần sinh thiết hoặc điều trị ngay để ngăn ngừa ung thư (WHO, 2023).

Chi phí xét nghiệm HPV hiện nay bao nhiêu?

Chi phí xét nghiệm HPV hiện nay phụ thuộc vào số lượng chủng virus được kiểm tra và phương pháp sử dụng. Tại DIAG, giá dao động từ 450.000₫ đến 750.000₫ tùy gói:

• Gói HPV 16 – 450.000₫: Phát hiện chủng HPV 16 – nguy cơ cao phổ biến nhất gây ung thư cổ tử cung.

• Gói HPV 40 – 750.000₫: Phát hiện tới 40 chủng HPV (gồm HPV 16, 18, 31, 33, 52… và HPV 6, 11 nguy cơ thấp).

Cả hai gói đều sử dụng bộ tự lấy mẫu tại nhà, phân tích bằng công nghệ PCR hiện đại, trả kết quả sau 6–7 giờ, đảm bảo nhanh chóng và chính xác.

Địa chỉ và tiêu chí lựa chọn cơ sở xét nghiệm HPV uy tín

Lựa chọn đúng cơ sở xét nghiệm HPV là yếu tố quan trọng để đảm bảo kết quả chính xác, an toàn và được tư vấn đúng hướng xử lý.

Tiêu chí lựa chọn gồm:

• Công nghệ xét nghiệm hiện đại: PCR hoặc Realtime-PCR, đạt chuẩn quốc tế như ISO 15189.

• Chất lượng phòng xét nghiệm: Thiết bị đạt chứng nhận, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

• Tư vấn chuyên môn: Có bác sĩ, kỹ thuật viên hướng dẫn rõ ràng trước – sau xét nghiệm.

• Tiện ích đi kèm: Hỗ trợ lấy mẫu tại nhà, trả kết quả online, bảo mật thông tin cá nhân.

DIAG – hệ thống phòng khám và xét nghiệm uy tín

 Với hơn 25 năm kinh nghiệm, DIAG là lựa chọn đáng tin cậy cho xét nghiệm HPV:

• Hơn 40 điểm lấy mẫu trên toàn quốc.

• Ứng dụng công nghệ từ Abbott, Roche, đạt chuẩn ISO 15189:2022.

• Trả kết quả nhanh qua Zalo hoặc cổng thông tin bệnh nhân.

• Đã thực hiện hơn 3,5 triệu lượt xét nghiệm thành công.

• Có đội ngũ chuyên môn tư vấn miễn phí, giúp người bệnh hiểu rõ tình trạng và hướng xử lý phù hợp.

Lời kết

Xét nghiệm HPV không chỉ giúp tầm soát ung thư cổ tử cung hiệu quả mà còn là bước quan trọng bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài. Chủ động thực hiện xét nghiệm HPV định kỳ tại cơ sở uy tín sẽ giúp bạn an tâm hơn trong việc theo dõi và chăm sóc sức khỏe bản thân. 

xét nghiệm hpv tphcm

xét nghiệm hpv

xét nghiệm hpv là gì

xét nghiệm hpv ở đâu

xét nghiệm virus hpv

hpv là xét nghiệm gì