Embedded Files
Udruženje korisnika stanova u privatnom vlasništvu Srbije
Udruženje korisnika stanova u privatnom vlasništvu Srbije
O Udruženju
O Udruženju
Članovi: Sadašnje Udruženje korisnika stanova u privatnom vlasništvu Srbije (UKSUPV) aktivno je od 1990. godine i zastupa interese oko 3.000 nosilaca stanarskog prava i njihovih porodica.
Organizacija: Udruženje korisnika stanova u privatnom vlasništvu je registrovano 1990. godine, a formalno ponovo registrovano u APR-u 2013. godine. Udruženje ima Skupštinu, Upravni i Nadzorni odbor, Predsednika i Potpredsednika. Upravni i Nadzorni odbor se sastaju po potrebi, a Skupština Udruženja se u proseku sastaje tri puta godišnje.
Ciljevi: Ispravljanje grešaka i nepravdi koje je država učinila prema nosiocima stanarskog prava na stanovima u privatnom vlasništvu i vlasnicima tih stanova. Izjednačavanje prava nosilaca stanarskog prava (NSP) na stanovima u privatnom vlasništvu sa NSP na stanovima u društvenom vlasništvu. Ostvarivanje i zaštita prava i drugih interesa građana koji koriste stanove po osnovu stanarskog prava, zakupa na neodređeno vreme i zakupa. Promena i poboljšanje propisa iz oblasti stanovanja i saradnja sa nadležnim državnim organima u sprovođenju reforme stanovanja.
Stav Udruženja: Država je svojim zakonskim propisima prouzrokovala probleme koji danas postoje – vlasnicima je oduzeta državina, a stanarima je u vidu stanarskog prava data na tuđoj imovini čime im je uskraćena mogućnost koju su imali drugi građani – da traže i dobiju stan od svoje radne organizacije (i kasnije ga otkupe). Prema tome, vlasnici i stanari u ovom slučaju nisu suprotstavljene strane, već imaju zajednički interes da nateraju državu da pravično reši probleme koje je sama kreirala i da joj u tome pomognu. Država je oštetila i vlasnike i stanare i prilikom rešavanja problema ne sme jednu nepravdu ispravljati drugom, štedeći odbijanjem, uskraćivanjem i ograničavanjem prava stanarima. UKSUPV je u ovom smislu još 1994. predložilo Zajedničku deklaraciju svih udruženja vlasnika i stanara, ali nažalost, to tada nije naišlo na razumevanje većine.
Koga predstavlja Udruženje: Udruženje korisnika stanova u privatnom vlasništvu Srbije (UKSUPV) zastupa interese lica koja su, prema Zakonu o stanovanju iz 1992. (glava IV, odeljak 3) nastavila „korišćenje stanova u svojini građana po osnovu stanarskog prava“, postajući „zakupci na neodređeno vreme“, čija prava su kasnijim izmenama zakona i sudskom praksom dodatno smanjivana.
Brojni nosioci stanarskog prava na stanovima u privatnom vlasništvu iz različitih razloga su tokom vremena promenili status. Prema evidenciji koja je načinjena na osnovu Zakona o prijavljivanju i evidentiranju zakupaca na neodređeno vreme u stanovima u svojini građana, zadužbina i fondacija, Sl. glasnik RS br. 96/2015, procenjuje se da u Srbiji početkom 2017. godine ima ukupno oko 2.000 nosilaca stanarskog prava/prava zakupa na neodređeno vreme na takvim stanovima. Oko 1.000 od njih je u članstvu Udruženja.
Današnji status ovih lica regulisan je čl. 140. - čl. 150. Zakona o stanovanju i održavanju zgrada, Sl. glasnik RS 104/2016, tako što je predviđeno njihovo iseljavanje u stanove u javnoj svojini (sa mogućnošću otkupa pod povlašćenim uslovima prema ZOS iz 1992.) i vraćanje stanova vlasnicima, u roku od deset godina i uz brojna ograničenja na štetu stanara.
Stanarsko Pravo
Stanarsko Pravo
Stanarsko pravo je u pravnoj teoriji definisano kao pravo trajnog i nesmetanog korišćenja stana radi zadovoljavanja ličnih i porodičnih stambenih potreba i pravo učešća u upravljanju stambenim zgradama.
Stanarsko pravo na stanovima u privatnom vlasništvu: Stanarsko pravo na stanovima u svojini građana ustanovljeno je na osnovu zakonskih propisa, a ne slobodnom voljom stanara, vlasnika stanova ili silom pojedinaca. Slične propise posle Drugog svetskog rata donosile su i najliberalnije zapadne zemlje, a u nekima od njih ovakva institucija zadržala se do danas. Smatralo se da ovakvi stanari imaju rešeno stambeno pitanje i nisu imali prava da konkurišu za državni/društveni stan. Ima mnogo onih koji su stanove dobili legalnom odlukom preko rang liste svoje radne organizacije ili zamenom za društveni stan. Čak je izvestan broj njih sama država dovela u takav položaj prodajući privatnim licima neuseljive kuće i stanove po uredbama Sl. list FNRJ 17/1953 i 31/1953. (videti Pravni dokumenti → Razno).
Zakon o stanovanju iz 1992. pretvara stanarsko pravo u pravo zakupa na neodređeno vreme i propisuje prinudnu prodaju državnih i društvenih stanova stanarima. Prividno izjednačava zakupce na neodređeno vreme u društvenim i privatnim stanovima ignorišući činjenicu da je oko 680.000 stanara u državnim stanovima odmah izvršilo otkup i kapitalizovalo svoje stanarsko pravo prelazeći u status vlasnika. Sredstva od otkupa obezvređena su u hiperinflaciji. Desetak hiljada stanova podeljeno je po partijskim linijama SPO i SPS (Nedeljni telegraf 21.3.2001. – „Branislav Ivković podelio 2.000 stanova“). Ove činjenice, kao i neprecizne formulacije u zakonu, proizvele su pravnu nesigurnost, mnoge izmene zakona i političku i sudsku praksu koja se vremenom stabilizovala na štetu korisnika stanova u privatnom vlasništvu (detaljnije dole: Posledice primene ZOS 1992).
„Zaštićeni“ stanari: Korisnicima stanova u privatnom vlasništvu, koji su do donošenja Zakona o stanovanju 1992. u svemu bili jednaki sa svim ostalim nosiocima stanarskog prava, umesto kapitalizacije prava otkupom stana u kome su živeli zakonom je ostavljeno samo ograničeno pravo da do daljeg žive u stanu u kom su se zatekli. Uobičajeni pridev „zaštićeni“ stanari su dobili nezvanično, zbog toga što vlasnici nisu mogli da ih iz stanova isele mimo zakonom propisanih uslova i zbog ograničene zakupnine čiju je visinu utvrđivalo nadležno Ministarstvo.
Evropska praksa: Prema članu 1. Protokola br. 1 Evropske konvencije o ljudskim pravima izričito je utvrđeno da je „pravo zakupa svojinsko pravo i da sklapanje ugovora o zakupu predstavlja deo prava svojine i vid posedovanja imovine“. Iz tog razloga države članice Evropske Unije ustanovile su poseban zakonski režim za otkup stanova u korist zakupaca na neodređeno vreme, pod netržišnim uslovima. Sud Saveta Evrope svojim presudama i odlukama jasno je stao na stanovište da rešavanje stambenih potreba zakupaca sa dugogodišnjim zakupom na stanovima u privatnoj svojini otkupom po ceni koja je ispod tržišne predstavlja „javni interes“.
Parlamentarna Skupština Saveta Evrope svojom Rezolucijom br. 1096 - Tačka 10 preporučila je da se imovina ...u principu vraća originalnim vlasnicima „in integrum“, ukoliko je to moguće „bez kršenja prava sadašnjih... stanara koji su ta prava stekli u dobroj veri i bez narušavanja procesa demokratskih reformi...“
Posledice primene Zakona o stanovanju iz 1992.
Posledice primene Zakona o stanovanju iz 1992.
Zakon o stanovanju iz 1992. je nosiocima stanarskog prava promenio status u status "zakupaca na neodređeno vreme" sa kontrolisanom zakupninom koju propisuje nadležno ministarstvo, ali je faktički vremenski ograničio trajanje te zaštite. Prividno izjednačavanje zakupaca na neodređeno vreme u društvenim (koji u stvarnosti više ne postoje) i privatnim stanovima, kao i nepreciznost formulacija u zakonu, proizveli su pravnu nesigurnost i različitu sudsku praksu koja se vremenom stabilizovala na štetu korisnika stanova u privatnom vlasništvu .
Izmene i dopune ZOS usvojene 1995. godine produžile su prvobitno trajanje prelaznih odredbi koje regulišu položaj korisnika stanova u privatnom vlasništvu od 31.12.1995. do 31.12.2000. godine.
Posledice Zakona o stanovanju iz 1992. godine su: u inflaciji potpuno obezvređen stambeni fond vredan nekoliko desetina milijardi evra, brojne zloupotrebe, bogaćenje povlašćenog sloja ljudi na uštrb društvene svojine i poreskih obveznika, nezadovoljstvo vlasnika, egzistencijalna kriza korisnika stanova u privatnom vlasništvu, veliki broj različitih tumačenja zbog nepreciznosti teksta zakona, veliki broj sudskih postupaka za iseljavanje stanara i, na kraju, veoma indikativna pojava "agencija za kupovinu neuseljivih stanova i iseljavanje stanara" koje se slobodno oglašavaju.
Položaj nosilaca stanarskog prava na privatnim stanovima je od tada i pravno i faktički izuzetno težak i neizvestan. Pravna sigurnost ne postoji. Građanima je bilo nemoguće da zbog ekonomskih prilika u zemlji svoje stambeno pitanje reše na bilo koji način – praksa dobijanja stanova na korišćenje od preduzeća, ustanova ili organa u kojima su zaposleni je prekinuta, a kupovina stanova na tržištu pomoću stambenih kredita im je zbog osiromašenja onemogućena.
U beogradskim sudovima veliki broj sudskih postupaka okončan je na štetu nosilaca stanarskog prava na stanovima u svojini građana, a dosta slučajeva je još u toku. Nisu retki slučajevi iz sudske prakse da su porodice koje su decenijama živele u jednom stanu iseljene u drugi, često manji i neodgovarajući stan u privatnom vlasništvu, gubeći i poslednje ostatke pravne sigurnosti i zaštite ili su potpuno iseljene na osnovu netačnog pozivanja na zakon i propise i naknadnu sudsku praksu i tumačenja (naročito u vezi sa pravima stečenim posle 1973.).
Google Sites
Report abuse