Thomas Paine in Polish

Tomasz Paine po polsku

Tłumaczenie/Translation: Teresa Pelka

teresa.pelka@outlook.com

Teksty licencjonowane indywidualnie, Creative Commons oraz Standard Copyright.

Thomas Paine urodził się w Thetford w angielskim Norfolk, w pierwszej połowie 18 wieku (1737). Chodził w Thetford do gramatycznej szkoły, tam się jednak łaciny nie uczył: jego ojciec nie pochwalał tego języka. Jak Thomas Paine sam napisał, nie przeszkodziło mu to zapoznać się z wszelkimi pojęciami łacińskiej literatury, jakie uważał za godne uwagi.

Miał 13 lat, kiedy ojciec przyjął go do swojego warsztatu i nauczył robić sztagi, olinowanie do stabilizacji masztu. Thomas wyruszył przed dwudziestką na morze, a wrócił w roku 1759, w którym to wieku lat dwudziestu dwóch się ożenił i założył własny warsztat w miejscowości Sandwich, w Kent. Żona, Mary z domu Lambert, zmarła przy pierwszym porodzie wraz z dzieckiem, i Thomas wrócił w 1761 roku do Thetford.

Jego profesją stał się nadzór celny. Praca zawiodła go do Lewes w angielskim Sussex, gdzie pielęgnowano antymonarchiczne, republikańskie ideały. Zamieszkał nad sklepem z tytoniem należącym do Samuela i Esther Ollive. Elizabeth Ollive, ich córka, stała się jego drugą żoną, a Sprawa oficerów celnych pierwszym politycznym pismem. Wydał je i rozprowadzał po Londynie w roku 1772. Pracę stracił w 1774, sklep nie prosperował. Żona opuściła go i dokonała prawnej separacji.

Jeszcze przed separacją sprzedał dom, żeby nie musieć iść do więzienia za długi. Wyjechał więc do Londynu, gdzie znajomy przedstawił go Benjaminowi Franklinowi. Ten namówił go do wyjazdu do Ameryki. Thomas Paine przybył do Pensylwanii w listopadzie 1774 roku i stał się amerykańskim obywatelem z wyboru. Jego kolejna publikacja zdobyła sławę: był to Zdrowy rozsądek (1776). Pamflet skutecznie zachęcił Amerykan do wojny o niepodległość, której przyczyną była szalona polityka króla Jerzego.

Dalsze słynne prace Thomasa Paine to Amerykański kryzys (1776–1783), Prawo człowieka (1791), Wiek rozumu (1793–1794), oraz Agrarna sprawiedliwość (1797). Ostatnia z prac upamiętnia go na zawsze jako autora pomysłu i pojęcia minimalnego gwarantowanego dochodu. Natomiast z powodu Wieku rozumu Benjamin Franklin nawet o nim w swoich pamiętnikach nie wspomina: aż w takim zakresie Thomas Paine się nie pomylił, twierdząc, że na otwarte pisanie o religii nie pozwalała kultura. Skrytykował Stary Testament jako przypisywanie Bogu ludzkiej przemocy, a Nowy jako opowieść apostołów, czyli osób innych niż Chrystus; postawił pytanie, czy ludzka próżność tak dalece postąpiła, by domagać się ofiary ze Stwórcy.

Zmarł w roku 1809, w wieku 72 lat, alienowany za Wiek rozumu. Został pochowany przy włoskim orzechowcu na swojej posiadłości w Ameryce. Dwieście dwadzieścia lat później nazwano go amerykańskim Wolterem.