Theoeth
Ik ben Theoeth, de ervaren schrijver wiens handen puur zijn, de heer van puurheid die het kwade verdrijft, die schrijft wat waar is, die valsheid verafschuwt, wiens pen de heer van allen verdedigt, beschermer van de arme man die zijn eigendom is kwijt geraakt.
Egyptische dodenboek, bezwering 183.
Men vertelde mij dat een van de oude goden van Egypte eens in Naucratis was. Het was de god die Theoeth genoemd wordt en waaraan de ibis is gewijd. Hij was het die voor het eerst het getal en de rekenkunde uitvond, en ook de meetkunde en de astronomie, het dam- en dobbelspel, maar zijn belangrijkste vinding was het schrift. Nu was in die tijd Thamos koning over geheel Egypte. Hij woonde in de grote stad van Opper Egypte, die door de Grieken het Egyptische Thebe genoemd wordt. Het volk vereerde hem als de god Ammon. Theoeth kwam bij deze koning zijn uitvindingen laten zien en hij zei dat deze aan de Egyptenaren doorgegeven zouden moeten worden. Maar koning Thamos vroeg hem naar het nut van iedere vinding en hij knikte goedkeurend of afkeurend al naar gelang hij het met de uitleg eens was of niet. Volgens het verhaal had Thamos veel commentaar op de goede en slechte aspecten van iedere vinding, te veel om op te noemen! Toen zij aan het schrift toekwamen, zei Theoeth: Dit o koning, is de kunst die zal maken dat de Egyptenaren wijzer worden en dat hun geheugen gescherpt wordt, want deze vinding is een tovermiddel voor geheugen en wijsheid. Maar koning Thamos antwoordde: O, zeer vindingrijke Theoeth, de een is in staat uitvindingen te doen, maar door de ander moet beoordeeld worden hoe schadelijk of nuttig deze vindingen zijn voor diegenen die er gebruik van zullen maken. Dat geldt ook voor u als vader van het schrift; uit liefde voor uw vinding schrijft ge er een kwaliteit aan toe die deze niet heeft. Uw vinding zal immers vergetelheid brengen in de geest van hen die er gebruik van zullen maken, omdat zij dan hun geheugen niet meer oefenen. Want door hun vertrouwen in het schrift te stellen, zoeken zij met behulp van vreemde tekens hun geheugen buiten zichzelf en niet, door het oefenen van hun eigen herinnering, binnen zichzelf. Gij hebt dus niet een middel tot herinneren gevonden, maar tot onthouden. Gij verschaft uw leerlingen de schijn van wijsheid, maar niet de waarheid. Want als zij veel hebben gelezen zonder onderricht, zullen zij de indruk maken veel te weten, terwijl zij in feite onwetend zijn en ook lastig in de omgang, omdat zij in plaats van wijs waanwijs zijn geworden.
De eerste geschriften die boeken kunnen worden genoemd, worden gemaakt op kleitabletten. Wasplaten zijn een verbetering ten opzichte van kleitabletten. Papyrus, perkament en papier zijn de volgende opeenvolgende ontwikkelingen.
Papyrusboeken hebben de vorm van rollen. Later (ca. 4e eeuw) vervangt de perkamenten codex de papyrusrol.
Tot het begin van de boekdrukkunst in de 15e eeuw kunnen boeken alleen met de hand worden gemaakt.
Elk boek is uniek. Als je een tweede exemplaar van een boek wil, moet het worden gekopieerd. Elke persoon moet gaan zitten en een bestaand manuscript woord voor woord kopiëren.
Of een persoon leest de tekst hardop voor, die vervolgens volgens het dictaat door meerdere schrijvers tegelijk wordt opgeschreven. Dit betekent dat er tegelijkertijd meerdere exemplaren van een boek kunnen worden gemaakt. In beide gevallen bestaat het risico dat er fouten insluipen.
Er zijn vooral scriptoria in de kloosters. Het kopiëren van de bijbel en andere spirituele teksten is noodzakelijk, maar wordt ook beschouwd als een spirituele oefening voor de monniken en nonnen.
In de kloosters worden ook seculiere en wetenschappelijke teksten doorgegeven. Eeuwenlang zijn ze het enige toevluchtsoord van kennis. Pas met de komst van de universiteiten vanaf de 12e eeuw wordt de vraag naar boeken zo groot dat ook in de steden werkplaatsen voor boekproductie ontstaan.
Het is in de eerste boekhandels nu mogelijk om boeken te kopen waarvan de inhoud is geautoriseerd, wat vooral voor studenten essentieel is. Gilden voor alle aspecten van de boekproductie ontstaan: perkamentmakers, boekbinders, schrijvers, illustratoren.
Johannes Gutenberg vindt in de 15e eeuw de drukpers uit.
De drukpers is grotendeels verantwoordelijk voor de achteruitgang van het Latijn en de opkomst van regionale talen. De drukpers helpt ook bij het standaardiseren van taal, grammatica en spelling.
De drukpers maakt het mogelijk om hetzelfde manuscript massaal te vermenigvuldigen.
Schrijven krijgt een ruilwaarde. Het auteursrecht evolueert in Europa gedurende bijna twee eeuwen en eindigt in een systeem waarbij de schrijver de winst op de verkoop van gedrukte exemplaren van het manuscript deelt met de uitgever.
De drukpers wordt gevolgd door de typemachine, de telegraaf, het kopieerapparaat, de printer, de scanner en de computer Het internet is het resultaat van onderzoek van het Amerikaanse ministerie van Defensie naar het aan elkaar koppelen van computers. Nadat het idee is getest, heeft het internet nog vijftig jaar nodig om zich te ontwikkelen tot het wereldwijde kennisnetwerk dat we nu kennen.
Het internet heeft al een nadelige invloed op het drukken. Sommige kranten gaan failliet en andere hebben moeite om winst te maken, omdat hun lezerspubliek overstapt naar gratis online versies. Bibliotheken strijden om financiering in een wereld waar online informatie onmiddellijk wordt bijgewerkt.
Internettoegang maakt het voor iedereen mogelijk om schrijver te worden en zijn eigen werk te publiceren.