ความรู้เรื่องการดับเพลิงในธุรกิจบริการและสถานประกอบการทั่วไป (เช่น ร้านอาหาร โรงแรม อาคารสำนักงาน ห้างสรรพสินค้า) เน้นที่การจัดการกับเชื้อเพลิงทั่วไป (ไม้, กระดาษ) ไฟฟ้า และที่สำคัญคือ เพลิงไหม้ในครัว ซึ่งต้องใช้สารดับเพลิงเฉพาะทาง
ความเสี่ยงหลักในธุรกิจบริการและสารดับเพลิงที่เหมาะสม
ในธุรกิจบริการ ความเสี่ยงหลักจะกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ที่มีกิจกรรมเฉพาะเจาะจง เช่น ครัว, ห้องเซิร์ฟเวอร์, และพื้นที่จัดเก็บทั่วไป
1. เพลิงไหม้ในครัว (Class K) 🍳
นี่คือความเสี่ยงสูงสุดในร้านอาหาร โรงแรม หรือโรงอาหารขนาดใหญ่ ไฟประเภทนี้เกิดจากน้ำมันปรุงอาหารและไขมันสัตว์ที่ติดไฟได้ (ไม่ใช่ของเหลวไวไฟทั่วไป)
ลักษณะเพลิง
ถังดับเพลิงที่เหมาะสม
หลักการทำงาน
Class K (น้ำมันปรุงอาหาร/ไขมันสัตว์)
Wet Chemical (ชนิดน้ำยาเคมีเปียก) - มักมีแถบสีเหลืองหรือส้ม
สารเคมีจะทำปฏิกิริยาให้เกิดฟองสบู่อ่อน ๆ ปกคลุมผิวหน้าของน้ำมันร้อนเพื่อ ตัดออกซิเจน และ ทำความเย็น
ข้อควรระวัง
ห้ามใช้น้ำหรือถังดับเพลิงทั่วไป (ผงเคมีแห้ง/CO2) ดับไฟจากน้ำมันทอด เพราะอาจทำให้ไฟกระจายหรือลุกลาม
2. เพลิงไหม้ไฟฟ้าและอุปกรณ์สำนักงาน (Class C) 💻
พบได้บ่อยในห้องเซิร์ฟเวอร์ ห้องควบคุมไฟฟ้า หรือพื้นที่ทำงานทั่วไป
ลักษณะเพลิง
ถังดับเพลิงที่เหมาะสม
หลักการทำงาน
Class C (ไฟฟ้าลัดวงจร/อุปกรณ์มีกระแสไฟ)
คาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) - ถังสีแดง มีกระบอกฉีดเป็นกรวยปากกว้าง
ตัดออกซิเจน และ ทำความเย็น อย่างรวดเร็ว โดยไม่ทิ้งคราบสกปรก และ ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า
ทางเลือกอื่น
สารสะอาด (Clean Agent) เช่น Halotron เหมาะสำหรับห้องที่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ราคาสูง เพราะจะไม่ทำให้อุปกรณ์เสียหาย
ข้อควรระวัง
ต้องมั่นใจว่าได้ ตัดกระแสไฟฟ้า ก่อนจึงจะใช้น้ำได้ (แต่ทางปฏิบัติควรใช้ CO₂ เสมอ)
3. เพลิงไหม้ทั่วไปและพื้นที่จัดเก็บ (Class A) 📦
พบได้ในพื้นที่จัดเก็บเอกสาร, เฟอร์นิเจอร์, หรือบริเวณทั่วไปที่ไม่ใช่พื้นที่เฉพาะทาง
ลักษณะเพลิง
ถังดับเพลิงที่เหมาะสม
หลักการทำงาน
Class A (ไม้, กระดาษ, ผ้า, พลาสติกทั่วไป)
น้ำ (ในระบบท่อยืน), โฟม, หรือ ผงเคมีแห้ง (ABC)
ทำความเย็น (ลดอุณหภูมิของเชื้อเพลิง)
การตอบสนองและข้อปฏิบัติที่สำคัญ
การฝึกซ้อมและขั้นตอนที่ชัดเจนคือสิ่งสำคัญที่สุดในการลดความสูญเสียในธุรกิจบริการ
การซ้อมและอบรม (ตามกฎหมาย):
ต้องจัดให้มีการ ฝึกซ้อมดับเพลิงและอพยพหนีไฟ อย่างน้อย ปีละ 1 ครั้ง โดยให้ลูกจ้างอย่างน้อย 40% เข้ารับการอบรมดับเพลิงขั้นต้น
เส้นทางหนีไฟ:
ป้ายทางออกฉุกเฉิน ต้องทำงานได้ตลอดเวลาและมีไฟส่องสว่าง (ไฟฉุกเฉิน)
ประตูหนีไฟ ต้องเปิดออกด้านนอกและไม่ถูกล็อคหรือมีสิ่งกีดขวาง
การระบุความเสี่ยง:
ทำเครื่องหมายชัดเจนบนถังดับเพลิงว่าใช้สำหรับไฟประเภทใด (A, B, C, K)
ตรวจสอบว่า เครื่องดับเพลิง Class K ถูกติดตั้งไว้ในพื้นที่ครัวที่มีหม้อทอดหรือเตาปรุงอาหารที่มีน้ำมันไขมันอย่างเพียงพอ