Sranan
Vertel me van de man, die je vroeger was.
O, dat is een lang verhaal.
Dat maakt niets uit, ik heb de tijd.
De man die ik vroeger was, was een gewone man. Hij heeft helemaal niets bijzonders gedaan, tenminste niet iets dat de moeite waard is om over te vertellen.
Je praat over hem, alsof het iemand anders is.
Ja, en zo wil ik het ook het liefst houden.
Waarom wil je niet over jezelf praten?
Dat is nooit goed.
Waarom niet?
Als iemand iets over zichzelf zegt, dat voor hem niet gunstig is, dan ziet men dat als een schuldbekentenis, zegt hij iets dat gunstig is voor hemzelf, dan wordt dat gezien als verdediging. Ook al zou hij zichzelf objectief en eerlijk beschrijven, het zal altijd worden gezien als subjectief en niet oprecht. Daar valt niet aan te ontkomen. Daarom is het niet goed om over jezelf te praten.
Is het dan eerlijk en oprecht om over jezelf te praten, alsof je iemand anders bent?
Ja, dat is de enige manier om tot een eerlijke beoordeling van jezelf te komen. Als je in plaats van over mij praat over hem, kun je afstand nemen en al naar gelang wat de man verdient een goeie of slechte beoordeling van hem geven.
Het was met nieuwjaar 1985. Het sneeuwde. Spring maar achterop, zei ik. Jod zat achter op de fiets, haar armen om mijn middel geklemd. Een glorieus moment. Ze schaterlachte. Samen fietsen in de sneeuw.
Ik remde af bij een café aan de Tudderenderweg. Jod wilde van de fiets springen, ze dacht misschien, dat ik naar het café wilde om er lekker een wijntje of een kopje koffie te gaan drinken, maar ik begon ineens hevig op de pedalen te trappen. Ik riep: Goed vasthouden. Jod klemde haar armen nog steviger dan ze al deed om mijn middel. Het gekke was, dat de fiets niet naar voren schoot, maar zijn voorwiel ophief, als een steigerend paard, daarna kwam ook zijn achterwiel los van de aarde. De fiets steeg op.
Door een mens aangedreven vliegende fiets. Sneeuwvogel. Je denkt misschien: dat heb ik al eens gehoord; ja, een door een mens aangedreven vliegtuig, dat wel; daarvan zijn veel variaties met succes gebouwd en gevlogen. Deze vliegtuigen werden alle aangedreven door middel van een propeller. Het unieke van deze fiets was echter, dat hij voortstuwing verkreeg door middel van het klapwieken van de vleugels, zoals een vogel dat doet. De overbrenging van de trapbeweging van de fietser naar klapwiekende vleugels. Dit vliegtuig kon zelfstandig starten, hoogte winnen en vooral luchtwaardig zijn. Als je luchtwaardig bent kan je immers de thermiek op gaan zoeken zoals iedere vogel dat doet. Luchtfietserij.
Mijn nieuwe huis is heel mooi. Het is een oud vakwerkhuis, met een poort en een binnenplaats. Van binnen modern ingericht. Je wou graag weten hoe het met mijn burgerlijke staat gesteld is. Wees gerust. Ik ben niet getrouwd en woon niet samen.
Ik heb Jod iets meer dan twintig jaar geleden ontmoet. Het was een heftige relatie, die mijn hele leven omver heeft gegooid. Het is eigenlijk ook nooit overgegaan. Toch is het nooit tot een vereniging gekomen, omdat zij gebonden was aan haar eigen man. Ik was toen zelf ook bezig met afscheid nemen van mijn eigen vrouw, een moeizaam proces. Soms zag ik Jod terug, en dan bleek telkens weer dat de oude wond niet genezen was. Het verlangen was er nog steeds, ook bij mij, maar de belemmeringen waren ook niet weg. Dus er veranderde niets. Tot zij me zo'n twintig jaar later onverwacht op een zondagmiddag opzocht en me in verleiding bracht. Ik liet me ook verleiden, tot mijn eigen verbazing, want ik was toen eigenlijk al zo'n zes jaar alleen. Na Jod had ik nog twee relaties gehad, met de tweede was ik zelfs hertrouwd, en na het mislukken van beide was ik een beetje moe geworden van mijn liefdesleven. Ik dacht: dit hoeft niet meer. Jod bleef die zondag tot drie uur 's nachts bij me. Ik weet nog dat ze zei: Hier heb ik twintig jaar op gewacht. Ik kon dat bijna niet geloven. Ik kon haar de kroon op het verlangen niet geven. Ik voelde ineens weer dat de toestand nog net zo was als twintig jaar geleden. Zij was nog steeds gebonden. Ik begon daarover te praten, maar ze wilde het niet horen en ging kwaad weg.
Jod kwam vroeger wel eens op bezoek in het huis waar ik met Lamed woonde. Toen we eens na een van die bezoeken over Jod aan het praten waren, zei ze plotseling: Dat is je ware vrouw. Ik heb vaak aan die uitspraak gedacht. Als het waar is, wat ze zei, dan heb
ik eigenlijk een tragisch leven. Ik heb dan wel de ware vrouw gevonden, maar mijn leven niet met haar gedeeld.
Mijn herinneringen aan de periode vanaf '82 zijn misschien wat anders gekleurd dan die van Jod. Als ik aan Jod denk, denk ik vooral aan 1984 en de tijd daarna. Ik heb me afgevraagd wat nou het eerste is geweest, dat ik me van Jod herinner. Ik denk dat het dit was. We stonden voor café Limbourg op de markt te praten. Ik weet niet meer waar dat gesprek over ging. Ik denk dat ik toen voor het eerst Jod ben gaan zien met nieuwe ogen. Dit is misschien in 1982 gebeurd.
Ik ben in die tijd begonnen met het schrijven van een boek. Het bestond uit versjes, die voor een groot deel betrekking hadden op mijn ervaringen met Jod. Ik heb van dat boek nooit een goed geheel kunnen maken. Toch zijn die ervaringen, hoe kortstondig ze ook waren, bepalend geworden voor de rest van mijn leven. Het waren ervaringen van hartstocht.
De tijd tussen 1982 en 1984 staat niet zo helder in mijn geheugen, tenminste wat Jod betreft. Ik herinner me wel bepaalde voorvallen, maar ik herinner me niet zo goed wat er toen gebeurd is.
Ik herinner me heel duidelijk het moment, dat Jod op een papiertje schreef: Mi feni wan lobi na baanti ini. Ze zette haar naam eronder en streepte die vervolgens door. Ik weet niet meer zo goed wanneer dat gebeurd is, ik denk in 1984.
Op 29 maart hadden we een gesprek buiten voor het gebouw van wat toen de Katholieke Leergangen heette. Ze zei toen: Een groot kruis. Ze doelde op het leven dat ze toen had. Ik antwoordde: Niet is niet nooit. Het was een soort afwijzing, maar ik hield de deur toch op een kier. Ik voelde me daarna rot. Diezelfde dag was Meem jarig. Doordat ik zo lang met Jod had staan praten, kwam ik te laat op het feest. Meem was kwaad. In de dagen die daarop volgden raakte ik steeds verder van haar vervreemd.
Waarom maakt het geloof dat je je schuldig voelt? Ik heb dit nooit zo goed begrepen. Die echtscheiding zat er al lang aan te komen, al voordat ik jou kende. Het had niks met jou te maken. Bovendien was de scheiding goed, omdat het een slecht huwelijk was. De scheiding bracht tenminste mij terug bij de waarheid (waarachtigheid).
Misschien hebben de paden van Alef en Jod elkaar op het verkeerde moment gekruist. Ze waren beiden bezig met hun eigen leven. Alef heeft daarna verschillende keren geprobeerd zich bij een ander aan te sluiten, steeds vergeefs. Ook is hij vaak alleen geweest. Het leven van Jod verliep heel anders. Even leek het alsof ze voor elkaar bestemd waren, maar dat kwam niet uit.
Ik heb dit jaar iets meegemaakt, dat dit weer in mij wakker heeft gemaakt, een gevoel van hartstocht voor Noen, een zeer jonge vrouw. Ik weet hoe Jod reageert, als ze merkt dat er iemand anders in mijn leven is, dus ik heb haar dit tot nu toe niet verteld. Ik wil nu niet te veel over die jonge vrouw schrijven, behalve dit: ik wil dat je dit weet. Ik houd van de waarheid, en ik voelde dat ik als dit zou verzwijgen, niet waarachtig zou
zijn. Ik wil er niet zo veel over vertellen. Het is allemaal heel erg vers en ik weet niet of het lang blijft. Misschien kom ik er later nog eens op terug.
Ik heb over Noen verteld, omdat ik waarachtig wil zijn. Maar er is meer. Misschien is wat Alef met Noem heeft meegemaakt een voorbijgaande geschiedenis, een les waarvan hij iets kan leren. Het is een soort les over wat hij heeft meegemaakt met Jod, (een liefdesverhaal waarin de liefde het aflegt tegen andere overwegingen). Wat is waarachtigheid? Het is liefde tonen, haar niet onder de toonbank leggen.
Heel zijn leven is Alef op zoek geweest naar zijn vrouw. Hij wist niet wie het was. Hij dacht, dat het Jod was, en hij heeft die gedachte nog steeds, maar nee, zo is het niet, ze is andermans vrouw. En dat heeft hij nu weer meegemaakt met Noen. Niet dat hij ernaar op zoek is geweest. Het overkwam hem en voordat hij het wist raakte hij erin verstrikt. Niemand weet hoe dit zal eindigen.
Wat is een goed moment? Precies het goeie moment. Misschien komt dit moment. Volgens Jod nog in dit leven.
Een goed slaapwaakritme is heel belangrijk voor een mens. Ik slaap zelf meestal goed, maar soms niet. Voorzover ik heb kunnen nagaan, zijn de belangrijkste oorzaken van slapeloosheid: onopgeloste zaken en onbevredigde lusten. De eenvoudigste oplossing zou zijn: direct oplossen en bevredigen, maar helaas, dat gaat niet altijd. Een manier om onopgeloste zaken van je af te zetten, is de volgende redenering. Ik heb dit vaker met succes toegepast. Ik bedenk dan dat ik vanwege het late uur toch niets meer kan doen aan het probleem waar ik dan mee zit (meestal iets dat me geraakt of gekwetst heeft). De halve wereld slaapt en de andere helft ligt wakker om een soortgelijke reden als ikzelf. Dus dan is het maar het beste het probleem zo te laten zoals het is (net zoals je een vuil overhemd niet altijd meteen kunt wassen, het ligt een tijd in de wasmand). Die problemen die ons wakker kunnen houden zijn inderdaad als vuile overhemden. Je kunt niet voortdurend bezig zijn die dingen te wassen. Het is natuurlijk wel goed, als je iemand hebt die je op ongeschikte tijden kan opbellen of op een andere manier kan benaderen. Ik heb dit geluk wel eens gehad. Een luisterend oor van die persoon was soms al genoeg om de scherpte van het probleem af te halen, en een beetje gerustgesteld in te slapen. De persoon hoefde het probleem niet op te lossen.
Wat eerlijkheid en waarachtigheid betreft, daarvoor geldt eigenlijk hetzelfde. Dit is niet altijd en tegenover iedereen op te brengen. De waarheid niet zeggen tegen je vijand is niet zo verkeerd als tegen je vriend liegen. Met andere woorden: hoe meer liefde, hoe meer waarheid (waarachtigheid). Helaas is het in de praktijk vaak net andersom.
Je zegt dat je de deur nu op een kiertje hebt gezet wat eerlijkheid betreft. Ik heb dit gemerkt. Ik vind je erg openhartig. Ik ga daardoor heel nieuwe kanten zien aan de dingen die vroeger gebeurd zijn. Ik ben hier erg blij mee.
Het heeft me altijd verbaasd, dat Jod zo bezig was met de vrouwen die Alef op zijn weg tegenkwam. Nu is dat weer zo, nu ik Noen ter sprake heb gebracht. Ik begrijp het wel. Hoewel Jod niet leeft in de wereld van Alef, houdt ze er toch een oogje op, misschien voor als ze in die wereld zou zijn, al of niet in de fantasie. Alef heeft niet zoals Jod een familie om zich heen. Ook mist hij de daarbij behorende drukte. Hij leeft, ondanks het feit dat ook hij een familie heeft, als een vrijgezel. Hij was, zelfs als hij leefde met een vrouw, een eenling. Jod kon hem in zijn wereld ontmoeten, maar het omgekeerde gebeurde niet. Hij kwam niet in haar wereld.
Misschien heeft Alef door Noen iets geleerd, dat hij zich onvoldoende bewust was. Wanneer een vrouw zich eenmaal in een eigen wereld heeft genesteld, zal zij dat niet meer zo gemakkelijk opgeven. Zelfs als dit een wereld is, waarin zij zich niet gelukkig voelt, zal zij toch geneigd zijn daarin te blijven. In die wereld voelt zij zich geborgen. Geen enkele passie of hartstocht is sterk genoeg om haar daaruit weg te halen.
Ik kan Jod ook wel begrijpen, vooral door wat ik met Noen heb meegemaakt. Ik kan echter niet zo goed begrijpen, waarom het hart in deze situatie de klos is. De hartstocht wordt onderdrukt. Deze kan zich niet uiten. Ik zie, dat Jod steun zoekt in het geloof. Dit kan helpen, maar ik wil haar toch eens op het volgende wijzen:
Uiteindelijk zal er een oordeel over ons leven geveld worden. Dan zal niet worden gevraagd: Ben je hem altijd trouw gebleven? Maar: Van wie heb je het meeste gehouden? Hoeveel heb je daarvoor over gehad? Maar nee, zo eenvoudig is het niet. Het gaat niet alleen om die man, maar om de hele familie, de kinderen van Jod en haar man. Voor Alef is dit het moeilijkst. Hij staat er een beetje buiten. Hij heeft zelf zo'n geschiedenis meegemaakt. Zijn verdere leven laat zien wat er dan gebeurt. Hij is niet het midden van een familie en hij is nog steeds op zoek naar zijn vrouw. Daar staat tegenover, dat hij wel in waarheid kan leven.
Toen Jod vorig jaar op bezoek kwam, was Alef totaal verrast. Je zou kunnen zeggen, dat bezoek kwam precies op tijd, want Alef voelde zich die dag wat eenzaam. Hij was nu al zo'n zes jaar alleen. Dat wilde hij toen zelf zo. Hij weerde het contact met vrouwen, als dit te intiem dreigde te worden, af. Die vrouwen begrepen dan niet waarom hij hen zo dichtbij had laten komen.
Maar die dag voelde hij zich anders. Zo alsof hij tot elk contact bereid was. En uitgerekend die dag belde Jod aan bij de poort. Hij ging naar beneden om open te doen en zei toen hij haar zag: Dit had ik nou totaal niet verwacht. Het was zo'n drie uur in de middag. Ik kom nu, voordat een ander er met jou vandoor gaat, zei ze. Jod bleef die dag tot de klok rond was gegaan. Ze begonnen na enige tijd met elkaar te vrijen, zo hevig en vurig als ze het nog nooit hadden gedaan. Alef had dit al zo lang niet meer gedaan, dat hij eraan twijfelde of hij het nog wel kon. Hij was totaal niet voorbereid op dit moment. Ook kwamen oude gevoelens die hem vroeger in de weg gezeten hadden weer terug. Jod was nog steeds bij haar man. Dit was weer zo'n bezoek dat volgens haar wil was gepland. Het moest geheim blijven en haar gewone leven niet verstoren. Door deze gedachten kwam Alef weer uit zijn aanvankelijke trance terug. Hij begon erover te praten. Daardoor werd Jod kwaad. Ik denk dat ze vooral kwaad was omdat hij een onvoldoende erectie kreeg, wat voor haar een duidelijk bewijs was dat hij niet door haar opgewonden werd. Ze zei: als ik weer eens kom, laat ik je de vier hoeken van de kamer zien. Alef had eigenlijk het idee, dat hij die al gezien had, zo onstuimig was ze te werk gegaan. Ze weet helemaal niet hoe ze met mij moet omgaan, dacht hij. Ze gaat te voortvarend te werk. Ik raak helemaal onder haar verpletterd. Jod vertrok vroeg in de morgen. En bel maar niet op, zei ze. Dat deed Alef toch al bijna nooit, dus dat was een beetje vreemd.
Daarna werd Alef een paar dagen een beetje verliefd op Jod. Ze was voortdurend in zijn gedachten. Hij schreef in zijn dagboek: Jod is back. Toch was hij ook teleurgesteld, dat het niet goed afgelopen was.
Een tijd later zag hij haar op straat voorbijkomen. Ze had een nieuw kapsel, aan de bovenkant kort als het haar van een Afrikaanse vrouw, maar aan de zijkant modern opgeknipt. Ze leek zo wel een beetje op Grace Jones. Zo is het precies goed, zei hij. Als ze dat kapsel heeft, is ze rebels, dacht hij later. Ze zei, dat ze nog op bezoek zou komen, maar hij wist niet of hij dat moest geloven.
Ik heb je verhaal (in 4 delen) over hoe Jod de relatie met Alef ziet pas nu na twaalf uur gelezen, omdat ik uit ben geweest. Ik wil er nu nog niet te veel op reageren. Ik vind het interessant hoe Jod dit heeft gezien en ziet. Sommige dingen herken ik, andere zijn nieuw voor me. Jod is heel duidelijk bezig haar wereld met de wereld van Abel te vergelijken. En begrijp ik het goed? Ze is bezig zich een wereld zonder haar man voor te stellen. Ik wil het allemaal nog eens goed tot me laten doordringen en morgen er misschien op reageren. Misschien wil ik ook wel wat meer over de wereld van Alef vertellen.
Wat zouden de verwachtingen van Alef zijn met betrekking tot een ongestoorde relatie met Jod? Ik denk dat Alef in elk geval niet zo'n probleem heeft als Jod: Hoe ziet het leven zonder puntje, puntje eruit? Bij puntje, puntje kan Alef nu niet iemand invullen. Hij woont alleen in zijn huis. Er is ook geen familie om hem heen, althans niet in de mate waarin dit bij Jod het geval is. Er zijn verschillen in cultuur, taalgebruik, muziek, en dergelijke. Alef ziet nu helderder dan twintig jaar geleden, dat hij door een relatie met Jod (in welke vorm dan ook) aan te gaan, haar pijn zal kunnen doen. Het zou breuken kunnen veroorzaken in wat nu nog heel is. Bovendien vraagt Alef zich af of ze de moed zal hebben om zo'n grote stap te zetten.
Ik zou die relatie zo willen opbouwen dat de verloren jaren of verloren is het niet echt een bekroning krijgt die oneindig is, bericht Jod. Deze zin is me erg goed bevallen. Ik denk dat het altijd de intentie van Alef is geweest, dat hun relatie oneindig zou zijn. Hij heeft altijd gedacht, dat het zo'n relatie was. En dat is ook wat hij altijd heeft gewild.
Heel belangrijk is voor Jod het moment dat ze aanduidt als de eerste keer. Ik begrijp wat ze bedoelt. Ze wil dit moment zo lang mogelijk uitstellen. Er hangt veel af van wat er op dat moment gebeurt (bijvoorbeeld samen gaan wonen of niet). Zo bouwt ze een bepaalde spanning op rondom dat moment. Hier weet ik eigenlijk niet zo veel over te zeggen. Ik weet dat die spanning niet zo goed op Alef inwerkt. Hij heeft een onbewaakt moment nodig. En dan gaat dat vanzelf.
Ik vind het heel goed van Jod, dat ze niet gaat scheiden vanwege een andere man. Alef heeft zelf ook nooit zoiets gedaan. Hij heeft toch al wat ervaring met scheiden.
Dus als ik jou goed begrepen heb, gaat Jod scheiden in haar 47ste jaar.
Ik heb in '84 eens een horoscoop laten maken. Daarin stond op 47 graden van mijn geboortejaar Venus (in het teken van de Vissen). Ik dacht daarom, dat in dat jaar iets belangrijks zou gebeuren in verband met een toekomstige vrouw. Dat is ook gebeurd. Ik ben in dat jaar getrouwd met mijn tweede vrouw. Het had ook iets met schoonheid te maken. In de uitleg, die bij de horoscoop werd gegeven, stond dat ik in dat jaar totale schoonheid zou tegenkomen.
Ik wou je nog wat vertellen wat betreft scheiding. Alef heeft zoals je weet daar ervaring in. Het is een ernstige gebeurtenis, maar niet altijd zo ernstig dat er nooit wat te lachen valt. Toen Alef voor de tweede keer ging scheiden van een vrouw, voelde hij zich daarna een beetje zo, wat lacherig. Hij had het nu voor het eerst in zijn leven over zijn ex-vrouw, dat deed hij vroeger nooit, hij had zich aangeleerd die vrouw bij haar voornaam te blijven noemen, nu vond hij dat begrip ex-vrouw dus wel goed, maar de moeilijkheid was natuurlijk, welke ex-vrouw, de eerste of de tweede?
Voor Alef kwam de scheiding in beide gevallen min of meer onverwacht, niet zozeer de gedachte eraan, die was natuurlijk wel aanwezig, maar het moment waarop dit zou gaan gebeuren. Het was ook helemaal niet zo duidelijk wie het initiatief nam. Nu eens werkte de een dan weer de ander daaraan mee. De medewerking was bijna nooit vrijwillig. Bijna elke stap die in die richting werd gezet veroorzaakte verdriet. Scheiden is sterven. En rouwen. Na de scheiding kwam de herinnering aan de goeie dingen die gebeurd waren weer naar boven. Bovendien bleef het oorspronkelijke gevoel, de reden waarom ze naar elkaar toe getrokken werden, op de een of andere manier bestaan. De binding verdween door de scheiding niet, hoe groot de tegenzin tegen die binding ook was geworden.
Misschien heeft Alef door de loop van zijn leven aan zijn moeder enkele vrouwen toegevoegd, die net zoals zijn moeder in zijn ziel wonen en op hem zijn blijven inwerken, ook lang nadat hij die vrouwen achter zich gelaten had.
Om een voorbeeld te noemen: Alef gebruikt nu nog steeds baby-olie, omdat Sjien ooit tegen hem heeft gezegd: wat goed is voor een baby is ook goed voor mij. Babyolie doet hem aan die vrouw denken. Het is inderdaad goeie olie, ik kan 'm je aanraden.
In Boxtel heb ik eens kokosnootolie gevraagd in een Surinaamse winkel. Ze hadden hem niet, maar de eigenares wilde wel wat olie voor me maken, uit echte kokosnoten. Ik ben er een paar keer voor moeten terugkomen, want iedere keer bleek weer dat de olie niet klaar was. Ik vond het niet erg, want ik ken de Surinaamse gemakkelijkheid, maar tenslotte was het dan toch gelukt.
Sjien beweerde dat kokosolie goed was voor mannen om er hun eikel mee in te smeren. Ze had dit van een Antilliaanse man gehoord. Ik heb dit gecontroleerd. Het klopt. De olie blijft er langer op zitten dan bijvoorbeeld babyolie. Die man had misschien ook het probleem van veel mannen dat de eikel heel gevoelig is, als hij te droog is. Je kunt er ook spuug op doen, dat werkt heel goed, maar het droogt ook weer tamelijk snel op.
Ik wou je nog wat vertellen over enkele dromen (eigenlijk waakdromen, ingevingen bij het wakker worden) die ik heb gehad. Dat begon met het volgende: Eerste huwelijk, tweede huwelijk, derde huwelijk.
Zomaar een ingeving in de vroege morgen, opgeschreven en weer vergeten. Het had iets ongeloofwaardigs. Later toen ik de dromen in de computer ging schrijven kwam ik het weer tegen, en van toen af heb ik vaker hierover gedroomd. Gisteren kwam dit weer terug. Ik hoorde die stem die dan in me spreekt zeggen: Het derde huwelijk wordt gesloten in een put.
Het was zo'n gekke uitspraak, dat ik me afvroeg of ik hem wel moest opschrijven. Maar ik heb de ervaring dat je dat bij gekke uitspraken juist wel moet doen. Ik kreeg er ook een soort uitleg bij: Hier staat het (als je zegt: in de put). Ik voel dit huwelijk dus aan als bij het vorige huwelijk. Toch zul jij nog eens trouwen. Op twee manieren uitgelegd. Dus als je heel diep zit, ga je trouwen.
Je kunt dit dus op twee manieren uitleggen: in de put zitten (depressief zijn) en heel diep zitten (hierbij denk ik aan liefde).
Ik vond het vreemd, dat je de vriendschap met Alef platonisch noemde. Alef heeft dat nooit zo gezien of gevoeld. In feite heeft hij Jod toen afgewezen, juist omdat zijn gevoelens niet platonisch waren.
Het was alleen onder die omstandigheden (Jod was niet vrij) niet mogelijk voor hem om met die gevoelens iets te doen. Die gevoelens zijn trouwens altijd hetzelfde gebleven. Ze liggen als lava verborgen in een vulkaan. En als die omstandigheden zo blijven, zullen ze daar blijven liggen.
Heel vaak maken mannen en vrouwen door hun sexuele ontrouw kennis met aspecten van vriendschap. Hun sexuele escapades zijn niet zo oppervlakkig als ze soms lijken. Ze leren nieuwe gevoelens kennen, die ze in hun huwelijk misten. (Lang niet alle getrouwde mensen zijn elkaars vrienden).
Misschien zijn er vier waarden van liefde: de eerste is hartstocht en de drie andere zijn sex, zorg en vruchtbaarheid. Hartstocht is hiervan de grootste. Ik bedoel hier niet de hartstocht voor iets, dat bestaat ook, maar de hartstocht voor iemand. Het gekke is dat de hartstocht vaak niet samengaat met de andere drie. Dat is ook de reden waarom de hartstocht wordt gewantrouwd. Hartstocht ontregelt het bestaan van degene die eraan lijdt.
Alef heeft dit twee keer in zijn leven meegemaakt, met Jod en met Noen.
Een kenmerk van de hartstochtelijke liefde is oneindigheid. Er komt nooit een einde aan. Heel vaak was het moeilijk, zoals in het geval van Alef, om die liefde in het openbaar te beleven. (Er waren andere mannen in het spel. Het was voor die vrouwen moeilijk dat andere leven los te laten, enzovoort). Er ontstonden geen vaste verbindingen op het terrein van sex, zorg of vruchtbaarheid, maar er was een band geschapen, die ondanks het gebrek aan die vastigheid niet meer kapot te krijgen was, zelfs niet als hij zelf die hartstochtelijke gevoelens verwaarloosde of trachtte te vergeten. Ze kwamen altijd weer terug.
Wat jouw rare droom betreft: je hebt in jouw leven, dat blijkt uit je verhaal over vriendschap en ook uit deze droom, vriendschap van vrouwen meegemaakt, die later mededingsters bleken te zijn.
Ik heb wel vaker gehoord, dat vrouwen die de een of andere band met dezelfde man hebben ook onderling contact hebben (en dat dit vaak sterke banden zijn). Ik heb dit eigenlijk nooit gehoord over mannen. Ik ken het zelf ook niet.
Ik denk bij de zwarte vrouw aan een vrouw die 's morgens vroeg door de Putstraat liep op weg naar een man in een rode jas. Ik denk dat de vrouw in gedachten is. Ze denkt misschien aan een land dat ze achter zich heeft gelaten. Ze is gekleed alsof ze een koningin is. Ze is heel trots. In die kledij doet ze me ook denken aan haar voorouders van een ander continent (Afrika). Ze heeft die herinneringen aan een lang vervlogen tijd op de een of andere manier nog bij zich. De man waar ze naar toe gaat, heeft zich in een bepaalde periode van zijn leven zeer diep met deze vrouw bezig gehouden. Bij hem overheerste toen de rode kleur. De kleur van hartstocht en pijn. Hun levens hebben elkaar toen gekruist en sindsdien hebben ze elkaar niet echt uit het oog verloren, ook al kwamen ze niet tot vereniging.
Ik vind het fijn dat je een beetje sranan met me spreekt. Vroeger heb ik het willen leren, maar dit heeft zich niet verder ontwikkeld. Kibrie lobiewan vind ik mooi, en fayalobie ook. Slaap lekker. Ik heb geen slaapliedje, maar wel dit: bigie brasa.
Ik heb de Surinaamse woorden die je voor me hebt opgeschreven eens achter elkaar gezet. Oema, kankan-oema, kibrie lobiewang, tang boeng fayalobie, sa joe e doe? Het klinkt bijna al als een versje. Misschien er nog wat woordjes tussen zetten, en het is klaar.
Die bloem die vurige liefde heet, hoe ziet die eruit?
Hoe is dat geweest met Alef en Jod? Hoe is dat nu? De eerste vraag is nu misschien beantwoord. Ik zoek het antwoord op de tweede vraag.
Trouwens, ik geloof dat je je al aardig op je gemak begint te voelen, dat je me scheetje noemt.
Het was geloof ik in september '85 dat de moeder van Jod op bezoek kwam. Ik zag Jod met haar op het marktplein in Sittard. Ik ging naar een bloemenzaak en kocht een mooie witte roos om te laten bezorgen. Ik deed er ook een kaart bij:
Mevrouw, U bent hier op bezoek. Mag ik U deze roos aanbieden namens het Nederlandse volk?
Waarom een witte roos? Misschien kwam het doordat dit het eerste contact was dat hij met Jod had, nadat hij haar een lange brief geschreven had, waarin hij op een omslachtige manier afscheid van haar had genomen. Later vertelde Jod, dat net toen de brief arriveerde een glazen bol brak, die Alef haar met Kerstmis had gegeven.
Bij dit nieuwe contact (op afstand, want hij zag haar alleen voorbijgaan) werd hij zich weer pijnlijk bewust van dat afscheid, en kwam het verlangen weer naar boven. Voor de moeder zou de witte roos een aangename maar onbegrijpelijke verrassing zijn. De boodschap was eigenlijk bedoeld voor de dochter.
Ik vond de uitleg die ik van de droom heb gegeven, zelf ook nogal confronterend. Het heeft ook een hele tijd geduurd voordat ik deze uitleg ontdekte. Ik weet dat Alef vroeger toen hij met dat fameuze boek bezig was, Jod als bruid zag, en als niets minder, en dat hij enorm teleurgesteld was, dat dit in de gedachte van Jod niet bestond. Dit heeft toen uiteindelijk geleid tot het breken van dat glas.
Daarom was ik over die droom zo verbaasd. Uit die droom zou je kunnen afleiden, dat Jobin zich als zijn echtgenote ziet, tenminste zo is het in de denkwijze van Alef. Ik bedoel hier niet zozeer, dat zij dat is, maar dat ze dat gevoel heeft. Het gevoel dat ze zijn echtgenote is, uit zich als het gevoel dat zij alleen recht op hem heeft. Ze gaan echter op een niet fysieke manier met elkaar om.
Volgens jou is, zoals je het zegt, een anderssoortige relatie tussen Alef en Jod niet mogelijk. Hoe kan een niet fysieke manier van met elkaar omgaan bij Jod een gevoel van vreemdgaan opwekken, als bijvoorbeeld Alef interesse toont voor een ander? Je zegt trouwens dat dit gevoel wederzijds bestaat.
Ik zie Jod eigenlijk zo: ze heeft al die jaren die hartstocht gevoeld als het ware aan de rand van haar wereld. Dat is ook precies de plaats waar ze Alef heeft neergezet: aan de rand van haar wereld. Ik denk dat Jod bang is voor wat ze zou tegenkomen als ze ineens midden in de wereld van Alef zou staan (niet even voor een dag en een nacht bijvoorbeeld op bezoek komen, maar blijven). Ik heb ook wel eens gedacht, dat Jod alleen als ze in grote ellende zou verkeren, zo'n grote stap zou durven zetten. Alef is dan wel al die jaren een favoriet van Jod geweest, maar ze heeft niet zoveel van hem gehouden, dat ze die stap heeft gezet.
Vroeger, toen Alef nog iets jonger was dan Jod nu is, had hij een probleem met respect. De vrouw met wie hij toen getrouwd was, had tamelijk snel achter elkaar kortdurende contacten met vier mannen. Ze hield dat niet geheim. Ze praatte er met hem over. Hij gaf haar soms zelfs raad. Tenslotte in '84 leek het tot een breuk te komen. Alef weigerde sexueel contact met haar. Volgens mij achteraf gezien de enige juiste daad. Hierdoor liet hij haar merken, dat er een grens was. Daarna probeerde zij de relatie te lijmen, onder andere met behulp van een vriendin en suggesties om professionele hulpverlening te zoeken. Alef had het gevoel, dat zij de lieve vrede wilde bewaren. Hij had niet het gevoel, dat ze dat om hem deed. Hij kreeg het gevoel, dat hij, als hij zou toegeven, in zijn verdere leven een onwaarachtige relatie zou hebben. Dat was de voornaamste reden waarom hij de scheiding toestond en zelfs wenste. Door zo te handelen, kreeg hij het respect terug, dat hij in die relatie verloren had. Daarom geloof ik, dat er geen liefde kan zijn, als er niet eerst respect is. Liefde zonder hoogachting is waardeloos. Dat inzicht heb ik door de manier waarop dat huwelijk is afgelopen verworven.
Waarachtigheid is niet gemakkelijk, maar maakt wel gelukkig. Waarachtigheid is niet gemakkelijk: waarachtigheid kan voor Jod kwetsend zijn, vooral als ze kwetsbaar is. Er is een oude wijsheid, dat het in zo’n geval beter is te zwijgen. Toch maakt Alef het zichzelf lastig, door dat niet te doen. Hij heeft Jod altijd de waarheid gezegd en zal dit blijven doen.
Waarachtigheid maakt gelukkig: natuurlijk maakt waarachtigheid Jod gelukkig, want hierdoor kan hij in overeenstemming met zichzelf leven. Deze waarachtigheid, ook al kan ze Jod pijn doen, maakt ook haar gelukkig, want hierdoor kan zij in overeenstemming met hem leven. Zonder waarachtigheid is deze overeenstemming er niet.
Naar mijn mening is een leugen erger dan een moord. Een moordenaar doodt alleen een ander mens, een leugenaar doodt de werkelijkheid.
Waarachtigheid is de rode draad in het leven van Alef, de oorzaak van zijn mislukking en succes. Hij heeft zich nooit zo ongelukkig gevoeld als op die momenten dat hij niet waarachtig is geweest.
Er is een verandering in het leven van Alef gekomen, waarover ik je eerder nog niet kon berichten. Alef woont nu samen met Noen. Dit wou ik je nu dus wel berichten.
Ik heb jouw bericht over integriteit begrepen en zal doen wat je van me vraagt. Ik haal alles wat ik in de computer heb opgeslagen ervan afhalen en opslaan op een diskette die ik op een veilige plaats zal bewaren.
Overigens, jouw laatste berichten klinken alsof er geen tot weerziens meer is. Ik hoop dat niet. De dingen die wij met elkaar hebben gedeeld zijn er te waardevol voor.
Ik ken jou wel een beetje. Je wenste me de voorlaatste keer proficiat en gaf me ook nog een goeie raad: ga er nu wel echt voor hoor. En je voegde eraan toe: Je hebt wel recht op een beetje geluk. Daarna stuurde je me nog een bericht, waarin je me vroeg om zorgvuldig om te gaan met jouw mailtjes.
Het was alsof je een conclusie getrokken had. Alef woont nu samen met een jonge vrouw en Jod trekt zich op haar vertrouwde plekje terug. Overigens: Alef woont nu weer alleen.
Ik ken jou goed, dus ik begrijp jouw reactie op mijn berichten over de jonge vrouw goed.
Ik wou je ook nog iets anders vertellen: mannen zijn niet allemaal hetzelfde. Vooral deze man niet. Ik probeer steeds eerlijk te zijn tegenover jou. Dus ik vertel jou over belangrijke veranderingen in mijn leven. Ook als de veranderingen zo snel komen als in de afgelopen tijd. Als je mij wispelturigheid zou verwijten, zou ik dat okee vinden.
Dit was voor mij een spannend voorjaar. Het is nog nooit zo spannend geweest. Wat de toekomst betreft, daar heb ik weinig zicht op.
Ik ben heel vereerd dat je mij een echte vriend en maatje noemt, maar doe het niet in de verleden tijd. Ik hoop dat ik dit voor jou kan blijven.
Wat Alef betreft, ik wou eigenlijk niet meer te veel over hem zeggen, daarom heb ik ook een tijd gewacht met antwoord te geven op jouw laatste bericht. Ik vind jouw reactie overigens goed. Het gevoel dat alle deuren door dat bericht over dat samenwonen voor jou gesloten waren, was misschien terecht. Niet alle deuren weliswaar, en zeker ook geen enkele deur helemaal gesloten. De deur staat op een kier.
Overigens, zou je nog steeds willen, dat ik een fayalobi voor je schilder? Ik kan me herinneren dat je het daar over hebt gehad. Ik weet niet hoe de bloem er in het echt precies uitziet. Dat zou je me eens moeten laten zien. Ik zou dat sowieso graag willen weten, want ik zou dit thema ook voor mezelf wel willen schilderen.
Eerlijk zijn is soms een dankbaar werk. Ik had vandaag bij Victor in Heerlen tubes verf en een kwast gehaald, maar ontdekte bij thuiskomst dat ik nog drie andere tubes in mijn tas had. Ik had er niet meteen zin in om terug te gaan omdat het een beetje regende. Toen het droog was heb ik de tubes teruggebracht. Het zien van die blije gezichten vanwege de terugkomst van die totaal niet waardevolle tubes deed me goed. Bedankt voor de eerlijkheid, zei de man die me geholpen had.
Dat Alef niet romantisch is, heeft niets te doen met zijn leeftijd, maar met de verhouding die hij met jou heeft. Dit is al heel lang zo, namelijk sinds Jod haar leven als getrouwde vrouw heeft hervat. In de afgelopen tijd is Alef opnieuw met haar in contact gekomen, maar de situatie is niet echt veranderd. Dus Alef laat ook nu zijn hart niet zien.
Ik heb sinds je laatste (een beetje boze) bericht van 31 augustus geen bericht meer gestuurd. Ik kan er alleen maar dit op zeggen: Getrouwde vrouw is geen smoes van Alef, maar de waarheid.
5 oktober 1981 is voor mij geen dag, die ik me speciaal herinner, maar voor mij begon ongeveer in die tijd het verhaal van Alef en Jod.
Ik ben blij, dat we weer contact hebben. Het was mijn schuld dat dit in augustus werd verbroken. Dat wil niet zeggen dat ik dat wou. Ik stel dit contact heel erg op prijs. Ik hoop, dat we het van nu af aan niet meer zullen kwijtraken.
Ik wil je het voorbeeld geven van Dante, de dichter van De goddelijke comedie. Hij was heel zijn leven verliefd op een enkele vrouw, Beatrice, maar op die liefde heeft hij nooit een antwoord gekregen, voorzover ik weet. Hij kon dus niets verwachten, en toch kende hij voortdurend het verlangen naar die ene vrouw. Ik weet heel zeker, dat hij zonder dat verlangen nooit dat meesterlijke werk had kunnen schrijven.
Ik had een moeilijke nacht. Ik ben opgestaan en heb iets opgeschreven. Hier, kijk maar: Wie heeft er nou eigenlijk een liefje in de brandnetels gevonden?
Jod schrijft:
Ik heb lang getwijfeld om mijn beleving over Alef en Jod
Na het lezen van jouw gevoelens vind ik wel dat je mag weten hoe ik dit alles heb ervaren. De hartstocht en lust was bij mij ontstaan tijdens een les van jou, je maakte een sensuele gebaar met jouw linkerhand en jouw rechterhand in je elle boog (fuck you). Ik was op dat moment zo geil en dacht die pik wil ik in mij voelen. Na het gesprek op de markt raakte ik nog meer opgewonden en de kus bij jou thuis was ik ervan overtuigd dat mijn verlangen waarheid zou worden.
Ik had een ongelukkig huwelijk en vond dus dat ik recht had op een beetje geluk. Mijn huwelijk blijkt nu achteraf een drempel voor jou om het vuur in mij te doven. Ik bleef al die jaren smachten, niet dat er geen liefde van mijn kant was, maar ik had het gevoel dat mij een worst werd voorgehouden waarvan ik op 1 voorwaarde van kon genieten. Namelijk mijn huwelijk ontbinden.
Tijdens bezoeken werd er nooit over ons gesproken, jammer toen
Misschien, achteraf gezien had ik dat ook gedaan als mijn verlangen was beantwoord. Een scheiding was voor mij zonder die voorwaarde niet mogelijk omdat ik wist dat het een vechtscheiding zou worden in mijn nadeel.
Zoals je weet werd ik in 2005 aangesproken door mijn vriend.
Ik leefde al maanden gescheiden van bed en was geestelijk en lichamelijk al gescheiden. Ik was niet zoekende of hulpeloos toen mijn vriend mij aansprak.
Ik heb toen gekozen voor mijn vriend, de scheiding was een hel zoals ik verwacht had. Die hond had tijdens de scheiding een hypotheek genomen waarvoor ik ook verantwoordelijk was. Ik had ooit borg voor hem gestaan voor een lening waarvan ik nooit een cent van had gekregen, hij stopte met betaling, had achterstand van zijn schulden en de bank incasseerde dit alles bij mij, wettelijk mocht het. Ik was genoodzaakt om een schuldsanering aan te vragen. Gelukkig heeft mijn vriend mij bij gestaan tijdens deze hele periode.
Ik had je verteld dat ik gokte een jaar voor ik mijn vriend had leren kennen, jij hebt mij toen ook financieel geholpen, waarvoor mijn dank. Ik ben echt 5 jaren door een hel gegaan. Ik was gelukkig met mijn vriend, maar ik zocht je af en toe op in de hoop dat ik dat waar ik naar verlangde uit zou komen .Jij was altijd en zal altijd in mijn gedachten blijven, maar ik had bewust gewacht om jou uit te nodigen ongeveer een jaar na het overlijden van mijn vriend.
Ik had gehoopt dat jij mij zou mailen na jouw bezoek, maar jij hebt het boek gesloten. Ik moet eerlijk zeggen dat jij een speciaal plekje in mijn hart zal hebben, maar ik merk dat ik na het overlijden van mijn vriend nog niet of niet meer in staat ben om lief te hebben. De dood hoort bij het leven, is onvermijdelijk, maar dit wil ik nooit meer, Het verlangen is geblust, de pijn is er niet meer, ik zou gewoon goede vrienden blijven.
Alef schrijft:
Je hebt gelijk je ziet het goed: al gauw bleek dat aan het contact dat wij in het begin hadden voorwaarden waren verbonden.
Dat gebeurde zowel van mijn kant (ik wilde niet als derde tussen jou en je man komen) als van jouw kant (je wilde dat eerst een verlangen beantwoord werd).
Ik begon toen in die wilde tijd al te begrijpen en het is me daarna steeds meer duidelijk geworden dat een mens veel relaties kan hebben, maar dat we pas van liefde spreken, als geen derde zich in een relatie mengt. Als een derde zich in een relatie van twee mengt, is het met de liefde gedaan.
Ik schaam me, dat ik dit soms heb gedaan, met anderen, en met jou stond ik op het punt hetzelfde te doen, maar ik ben er trots op, dat dit me niet is gelukt.
Ik begrijp heel goed, dat je na het overlijden van je vriend nog niet in staat bent om lief te hebben, maar ben niet gecharmeerd van wat je daaraan toevoegt, dat je misschien niet meer in staat bent om lief te hebben.
Ik wens jou toe, dat je nog eens en nog eens die liefde zult ervaren, want, dat is mijn overtuiging, liefde is altijd mogelijk
Ik wens jou nog veel liefde toe!