การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์เพื่อจำแนกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น โดยใช้รูปแบบ SPARK Model ร่วมกับสื่อเพลง
การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์เพื่อจำแนกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น โดยใช้รูปแบบ SPARK Model ร่วมกับสื่อเพลง
ในยุคดิจิทัลที่เทคโนโลยีสารสนเทศและปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามามีบทบาทสำคัญ ผู้เรียนสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารได้อย่างรวดเร็วผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งข้อมูลเหล่านี้มีทั้งข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นปะปนกัน หากผู้เรียนขาดทักษะการคิดวิเคราะห์และวิจารณญาณ อาจส่งผลต่อการรับรู้และการตัดสินใจอย่างไม่เหมาะสม ดังนั้น “ทักษะการจำแนกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น” จึงเป็นทักษะสำคัญที่จำเป็นต่อการเรียนรู้และการดำรงชีวิตในศตวรรษที่ 21
จากการจัดการเรียนการสอนรายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านวังโรงใหญ่สามัคคี พบว่า ผู้เรียนยังมีปัญหาในการแยกแยะข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น ขาดความสนใจในการเรียน และมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนอยู่ในระดับต่ำ ผู้จัดทำจึงพัฒนานวัตกรรม “SPARK Model ร่วมกับสื่อเพลงและเกมการสอน” โดยใช้แนวคิด Active Learning และการเรียนรู้แบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ เพื่อกระตุ้นความสนใจ ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ และเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริงผ่านสื่อเพลงและเกม PowerPoint ที่สามารถใช้งานได้ทั้งแบบออนไลน์และออฟไลน์ เหมาะสมกับบริบทของทุกโรงเรียน
ผลการดำเนินงานพบว่า ผู้เรียนมีพัฒนาการอย่างชัดเจน สามารถจำแนกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นได้ดีขึ้น มีความกล้าแสดงความคิดเห็น สนใจและมีความสุขในการเรียนภาษาไทยมากยิ่งขึ้น ส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงขึ้นจากร้อยละ 40 เป็นร้อยละ 87 รวมทั้งช่วยพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร และการรู้เท่าทันสื่อ ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้และในชีวิตประจำวัน
นวัตกรรม SPARK Model จึงเป็นแนวทางการจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทของผู้เรียนในยุคดิจิทัล สามารถยกระดับคุณภาพผู้เรียนได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งด้านความรู้ ทักษะ เจตคติ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ อีกทั้งยังสามารถขยายผลและประยุกต์ใช้ได้ในทุกสถานศึกษา เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้เป็นผู้มีวิจารณญาณ รู้เท่าทันสื่อ และพร้อมต่อการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 อย่างมีคุณภาพ
1. ด้านนักเรียน ผู้เรียนสามารถจำแนกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นได้ถูกต้อง มีวิจารณญาณในการรับสื่อ โดยเฉพาะในยุคดิจิทัล สามารถนำไปใช้ในการเรียนและชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 40 เป็นร้อยละ 87 ผู้เรียนมีความกล้าแสดงออก ทำงานร่วมกันได้ดี
มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ และมีทัศนคติที่ดีต่อการเรียน ส่งผลให้บรรยากาศในชั้นเรียนเอื้อต่อการเรียนรู้และมีความสุขในการเรียนมากขึ้น ขึ้น อีกทั้งผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) รายวิชาภาษาไทย ปีการศึกษา 2568 ของผู้เรียนยังมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าระดับประเทศ
2. ด้านครูผู้สอน ครูมีรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่ชัดเจนผ่าน SPARK Model สามารถจัดการเรียนรู้เชิงรุกได้อย่างมีประสิทธิภาพ พัฒนาทักษะการใช้สื่อและนวัตกรรม เช่น สื่อเพลงและเกม PowerPoint ทำให้การสอนมีความน่าสนใจและยืดหยุ่นมากขึ้น เกิดความภาคภูมิใจและสามารถพัฒนาผู้เรียนได้เต็มศักยภาพ
3. ด้านสถานศึกษา สถานศึกษามีนวัตกรรมที่ช่วยยกระดับผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนอย่างเป็นรูปธรรม เกิดบรรยากาศการเรียนรู้ที่ดี น่าอยู่ น่าเรียน และสามารถใช้เป็นต้นแบบในการพัฒนาการสอนของครู
ในโรงเรียนและขยายผลสู่กลุ่มสาระอื่นได้
4. ด้านสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา สามารถนำนวัตกรรมไปเป็นแนวทางพัฒนาการเรียนการสอน
ในสถานศึกษา สร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (PLC) และยกระดับคุณภาพการศึกษาในภาพรวมของเขตพื้นที่ได้อย่างต่อเนื่อง
5. ด้านประเทศชาติ ช่วยพัฒนาผู้เรียนให้มีวิจารณญาณ รู้เท่าทันสื่อ และคิดอย่างมีเหตุผล ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ นำไปสู่สังคมที่มีคุณภาพ และการพัฒนาประเทศอย่างมั่นคงและยั่งยืน