Sierockie

    Wieś Sierockie leży na Skalnym Podhalu, w pasie Pogórza Spisko - Gubałowskiego, łagodnie i falisto opadającego ku północy. Zbudowane jest przeważnie z piaskowców i łupków, wchodzących w skład tzw. fliszu podhalańskiego. Wysokość wzniesienia, na którym rozsiadło się Sierockie, sięga 1013 m n.p.m.

    Wieś ta ma malownicze położenie. Rozciąga się z niej widok niemal na całe Podhale. Od południa rozpościera się panorama Tatr, począwszy od najwyższych ich partii aż po ich krańce, leżące na terenie Słowacji. Podczas pięknej słonecznej pogody, gdy powietrze jest czyste, a zwłaszcza gdy słońce chyli się ku zachodowi, horyzont wydłuża się i widać połyskujące w słońcu jezioro Orawskie. Strona zachodnia dostarcza widoku na dwa wzniesienia, równoległe do położenia naszej wsi, z rzędami domostw oplecionych kępkami drzew. Najwyższe wzniesienie w tej części krajobrazu to Ostrzysz tuż nad Kościeliskiem. Od strony północnej krajobraz zmienia się. Nie ma już wysokich wzniesień, nic nie zasłania widoku na rozległą dolinę Czarnego Dunajca i Nowego Targu, za którymi w dali widnieje Babia Góra i pasmo Gorców. Jest to niepowtarzalny widok zwłaszcza nocą, kiedy cała dolina oświetlona jest elektrycznym światłem. Od wschodu widok nie jest uboższy od poprzednich. Wzrok nasz może dostrzec najpiękniejszą grupę strzelistych skalic Trzech Koron w pobliżu Krościenka, będących perłą Pienin.

Wieś włączona jest do Gminy Biały Dunajec, a najbliższe jej sąsiedztwo to wzniesienie od strony wschodniej, które łagodnym łukiem opada ku dolinie Białego Dunajca biegnie nim wieś Leszczyny. W stronę grzbietu Gubałówki na tej samej wysokości rozciąga się Ząb, który posiada zabytkowy kościół z przepięknymi regionalnymi rzeźbami. Od zachodu za niewielkim potokiem, równolegle do naszej miejscowości rozciąga się Czerwienne. Na północ na przedłużeniu naszego wzniesienia, łagodnie opadającego w stronę Nowego Targu, biegnie wieś Bańska Wyżna. Niewielka odległość wioski Sierockie od Zakopanego – stolicy turystyki sprzyja temu, iż w naszej miejscowości pojawiają się ludzie z odległych zakątków Polski.

     Najdawniejsze ślady osadnictwa na omawianym terenie pochodzą z 1620 roku, kiedy to nastąpiła lokacja osady Zubsuche. Stanisław Witowski, nowotarski starosta, pozwolił Wiktorynowi Zdanowskiemu osadzić dwie wsie: Zubów i Jastrzębiec, które później zlały się w jedną osadę. Już w 1630 roku wioskę Jastrzębiec spotykamy pod nazwą Suche.

     Osada Zubsuche składała się z kilkunastu przysiółków noszących nazwy od pierwotnych osadników. W skład tych przysiółków wchodziło także Sierockie, którego nazwa wywodzi się od pierwotnego osadnika Jakuba Sieroty.

     W wyniku sporu między starostami J. Komorowskim i W. Zdanowskim osada Zubsuche weszła w ręce J. Komorowskiego, który założył folwark w Zubie, rozwiązany za panowania Wiśniowieckich.

     Już przed pierwszym rozbiorem Polski w 1769 roku Podhale zostało zajęte przez Austrię i w 1773 roku włączone do dóbr kameralnych. Następnie Podhale podzielono na cztery części i sprzedano w latach 1819 – 1824 na licytacji prywatnym właścicielom. Pierwszą grupę wsi sprzedano Sebastianowi Stadnickiemu, drugą natomiast, w skład której wchodziła osada Zubsuche zakupił Emanuel Homolecs. Trzecią grupę wsi kupił Tomasz Uznański, a czwartą Jan Pajączkowski. Nabywcy dawnego starostwa nowotarskiego zyskali prawo do świadczeń ze strony ludności. Niedługo jednak z niego korzystali gdyż w 1848 roku przyszło uwłaszczenie, a wraz z nim ustały powinności pańszczyźniane.

     Korzystna sytuacja w jakiej znajdowali się Podhalanie w okresie przedrozbiorowym i to że okres pańszczyzny trwał krótko wywarły korzystny wpływ na ukształtowanie się takich cech ludności  jak poczucie niezależności i godności osobistej. Upominali się Podhalanie niejednokrotnie o należne im prawa. Reakcją przeciw uciskowi panów było w pewnym stopniu ,,zbójectwo”.

     Górale podhalańscy również z Sierockiego walczyli nie tylko o swoje prawa osobiste ale uczestniczyli również w walkach narodowowyzwoleńczych. Manifestacją ich postawy był udział w buncie Kostki Napierskiego w 1651 roku, Powstanie Chochołowskie w 1846 roku, udział w Powstaniu Styczniowym i udział w Legionach.

    W okresie międzywojennym na Podhalu działało Stronnictwo Ludowe. 

    W czasie okupacji hitlerowskiej rozwinął się na Podhalu Ruch Oporu Chłopskiego i Konfederacja Tatrzańska. Działały także Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa i Bataliony Chłopskie.

    Lata II wojny światowej  i okupacji hitlerowskiej dosięgły również Sierockie. Nie obeszło się bez tragedii rodzin i poszczególnych ludzi. Najwięcej młodzieży, bo około siedemnaście osób zmuszonych zostało do przymusowego wyjazdu na roboty do Niemiec. Większość tych osób zabrano z "obław nocnych”. Na ludzi polowano jak na dzikie zwierzęta. Największa tragedia spotkała dwie rodziny. W 1942 w obozie zagłady w Oświęcimiu zginął Franciszek Bąk, kurier w akcji przerzutów na Węgry, członek Związku Walki Zbrojnej i Konfederacji Tatrzańskiej, Osierocił pięcioro nieletnich dzieci. W obozie zagłady zginął również Franciszek Mrugała.

    Wieś Sierockie otrzymała prawa wsi po drugiej wojnie światowej. Najpierw należała do Gminy Poronin, potem do gromady Ząb, obecnie do gminy Biały Dunajec.

    Ciężkie warunki terenowe, trudna uprawa roli i zdobywanie pożywienia, ukształtowały ludzi pełnych hartu, odwagi i bystrości, o poczuciu godności osobistej, nieustępliwych i świadomych swych praw.

    Wieś Sierockie posiada wybitne cechy klimatu górskiego. Charakterystyczne są częste i silne wiatry, zwłaszcza wiatry zachodnie. Niekiedy nawiedzają tę okolicę wiatry halne o wielkiej sile podmuchu. Wpływ wiatru zachodniego widoczny jest na drzewach, gdyż tworzą się tzw. drzewa "sztandarowe” o jednostronnie rozwiniętych gałęziach od strony odwietrznej.

    Przeciętna temperatura roczna bywa niska i wynosi 5-6 stopni Celsjusza. Inną charakterystyczną cechą klimatu jest długa, śnieżna i mroźna lecz słoneczna zima. Przedwiośnie odznacza się wielkimi wahaniami klimatycznymi; częstymi i silnymi wiatrami oraz dużym wahaniem temperatur. Wiosna zwykle opóźniona jest chłodna i obfita w deszcze. Lato bywa krótkie. Natomiast jesień długa, na ogół pogodna i obfita w wiatry. Klimat ten posiada dodatnie cechy dla celów leczniczych. Szata roślinna ukształtowana tutejszym klimatem jest surowa. Skupiska lasów rozciągają się przeważnie wokół pól uprawnych. Przeważają lasy iglaste: Świerki, jodły oraz grupki jesionów, lip i jarzębin. Na miedzach wśród pól rosną jawory. Drzewa liściaste skupione są wokół domostw. Z drzew owocowych pojawiają się tu i ówdzie jabłonie o skróconym okresie wegetacji.

    Wiosną drzewa są długo nagie. Dopiero w połowie maja okrywają się soczystą zielenią. Zakwitają wtedy jabłonie i jarzębiny.

    Ozdobą naszej wsi, a także całej okolicy jest szafran górski-krokus. Zakwita on bardzo wcześnie. Kiedy pierwsze śniegi zaczynają topnieć na pobliskich łąkach, na leśnych polanach pełno widać tego kwiecia. Cała okolica wygląda przecudnie i tonie w jasnofioletowym kolorze, a brak soczystej zieleni podkreśla urok tego widoku. Powtarza się to regularnie każdego roku niemal o jednakowej porze. Z innych kwiatów wczesnowiosennych trzeba odnotować żółte kaczeńce skupiające się przeważnie na podmokłych łąkach, zwanych w gwarze "młakami”.

    Latem na leśnych polanach można spotkać roślinę zwana dziewięciosił. Należy ona do rzadkości i jest ściśle chroniona. Kiedy ciepłe lato ustępuje miejsca jesień wyzłaca liście drzew i czerwienią powleka korale jarzębin. Rozsnuwa srebrne nitki babiego lata na igłach zawsze zielonych świerków na przydrożnych płotach.

    Ze świata zwierzęcego spotkać można sarny, lisy, zające, łasiczki i wiewiórki. Ptaków śpiewających jest mnóstwo, zwłaszcza latem. Jesienią milknie ich śpiew, pozostają wróble do których zimą dołączają różne gatunki sikor i gilów.

    Tereny wsi są pofałdowane, pagórkowate o glebie gliniastej oraz piaszczysto-gliniastej, zaliczanej do klasy IV, V, VI. Niska jakość gleb oraz  krócej trwający okres wegetacji na tym terenie ma decydujące znaczenie dla gospodarki rolnej. Umożliwia tylko racjonalną uprawę owsa, jęczmienia i ziemniaków.

    Powierzchnia wioski wynosi 1157,42 ha. Z tego 50 procent to grunty rolne. Górski charakter wioski wyznacza kierunek rozwoju rolnictwa nastawiony na hodowlę i agroturystykę. Znaczne wzniesienie 1015 metrów nad poziomem morza, piękne widoki, górski klimat i uczucie przestrzeni sprzyjają spacerom, turystyce rowerowej, a co za tym idzie znakomitemu wypoczynkowi.

Gospodarstwa agroturystyczne oferują własne, wytworzone w domu produkty żywnościowe. Oferują również wytworzone w domu: wełniane swetry, pantofle, rękawiczki, skarpety, rzeźbione wyroby z drewna, haftowane ubiory, skórzane torby i jeszcze wiele innego rękodzieła.

     Wielką atrakcją są pielęgnowane tradycje i obrzędy góralskie. Strój góralki z Sierockiego to poemat barw i kolorów. Dziewczęta przyodziane są w spódniczki o różnych odcieniach czerwieni, zieleni, szafiru, bieli w rozmaite wzory (listwy, pasy, śliwki, róże i inne). Nogi są przybrane w skórzane kierpce, zdobione centkami, mocno spięte rzemykami nad kostką. Torsy dziewcząt zdobią gorsety w podobnych jak spódnice kolorach, wyszywane srebrnymi i złotymi cekinami i koralikami. Z przodu wiązane wstążką na długość spódnicy Spod gorsetu wyglądają snieżnobiałe koszule, haftowane w różne wzory. Ramiona mają okryte barwnymi chustkami, zdobionymi długimi frędzlami. U szyi zwisają trzy lub cztery wojki czerwonych korali misternie spiętych z tyłu kokardą.

     Nie gorzej prezentuje się strój mężczyzny. Górale chodzą ubrani w wełniane, białe portki z przodu z wyszywanymi parzenicami. Biała, lniana koszula spięta jest pod szyją srebrną spinką. Biodra przepasane szerokim opaskiem, zdobionym centkami w kolorze srebrnym. Głowa okryta czarnym kapeluszem, ozdobionym piórkiem i małymi białymi muszelkami. Są w okolicy hafciarki, które wyszywają gorsety oraz krawcy szyjący spodnie góralskie i kierpce, spotyka się także rzeźbiarzy mebli góralskich.

    We wsi Sierockie działa Szkoła Podstawowa, założona w 1926 roku. Pierwszymi nauczycielami szkoły były Anna Ziębianka oraz Weronika Pawlakówna. Szkoła jest placówką skupiająca dzieci i młodzież z wioski Sierockie i z wioski Leszczyny.