Perjanjian Inggeris-Belanda (17/3/1824) menjadikan Melaka dikuasai British

British mendakwa Naning adalah sebahagian Wilayah Melaka merujuk kepada Perjanjian British - Naning (1801)

Gabenor Fullerton berpendapat bahawa penduduk Naning perlu membayar 10% daripada hasil ekonomi mereka

Keadaan ini menimbulkan kemarahan penduduk Naning

Penduduk Naning pernah membayar 10% sebelum ini sebagai tanda persahabatan dan naungan dan bukannya sebahagian daripada wilayah British

Cadangan pegawai British ini telah ditentang oleh Dol Said dan para pengikutnya, kemarahan Dol Said adalah disebabkan oleh yang berikut:-

• Pengenalan Peraturan 42 (Peraturan Penghulu)

• Isu sekatan pemerintahan, tanah dan hamba

 Perang Naning tercetus pada Julai 1831, Dol Said diisytiharkan sebagai pemberontak pada 15 Julai 1831

British telah menghantar tentera untuk menangkap Dol Said dan memaksa pengikutnya supaya menerima cadangan British

Serangan pertama British mengalami kekalahan, serangan kedua British pada 1832. Dol Said mendapat sokongan penduduk Rembau, Seri Menanti dan Sungai Ujong berjumlah 1,400 orang. Dol Said dan pengikutnya tewas.

Perjanjian Pangkor ditandatangani pada 20/01/1974, Perak menerima seorang Residen Inggeris bernama JWW Birch dan perlantikan ini tidak dipersetujui oleh Sultan Abdullah dan pembesar Melayu yang lain, mereka tidak memberikan kerjasama kerana tidak suka dengan tingkahlaku residen ini serta sistem residen.

Berlaku komplot untuk membunuh JWW Birch. Sultan Abdullah dan Raja Ismail telah menghantar senjata kepada Dato' Maharaja Lela. Dato' Maharaja Lela mengarahkan Pandak Induk dan Seputum membunuh JWW Birch pada 2/11/1875 di Pasir Salak

Faktor penentangan:-

• Fahaman dan fungsi Residen yang berbeza

• Kerajaan British menyekat hak mengutip cukai yang sebelum ini diamalkan oleh Sultan Abdullah dan Pembesar lain

• Kerajaan British menggunakan JWW Birch untuk memaksa sultan menandatangani surat kuaa kepada kerajaan British pada tahun 1875

• Perubahan yang dilakukan oleh JWW Birch terlalu mendadak seperti menghapuskan sistem pengabdian hutang, memberi perlindungan kepada hamba yang lari dari tuannya dan campurtangan dalam adat resam orang Melayu

Keberanian dan sikap penduduk tempatan yang sangat menonjol. British telah menyerang Pasir Salak pada November 1875 kerana pembunuhan JWW Birch. Dato Maharaja Lela, Dato Sagor, Pandak Indut dan Seputum telah digantung di Matang pada 20/01/1877. Sultan Abdullah dan Ngah Ibrahim telah dibuang negeri ke Pulau Seychelles.

Penguasa Daerah Kelang iaitu Raja Sulaiman telah mangkat pada 1849. Sultan Selangor mengurniakan Daerah Kelang kepada Raja Abdullah. Keadaan ini telah menimbulkan kemarahan Raja Mahadi iaitu anak kepada Raja Sulaiman.

Keadaan ini menyebabkan berlaku permusuhan antara kedua belah pihak. Pada tahun 1887 Raja Mahadi telah berjaya mengusir Raja Abdullah. Apabila Raja Abdullah mangkat, anaknya Raja Ismail memusuhi Raja Mahadi.

Pada tahun 1868, Sulatan Selangor telah melantik Tengku Kudin sebagai Wizurai Selangor untuk menyelesaikan masalah ini. Tengku Kuding menyebelahi Raja Ismail dan membantunya merampas semula Klang pada tahun 1870

Hal ini telah mendorong British untuk campur tangan. British turut memberi sokongan kepada Raja Ismail dan Tengku Kudin. Hal ini telah menambahkan lagi tentangan kepada Raja Mahadi.

Walaupun peristiwa di Selangor merupakan perang saudara, tetapi akibat penglibatan British dalam perang itu, tentangan Raja Mahadi telah menampakkan tentangan penduduk tempatan terhadap British

Campurtangan British di Pahang bermula apabila Pahang dipaksa menerima residen British JP Roger yang dilantik pada Oktober 1888.

Residen British telah melakukan beberapa perubahan antaranya menetapkan sempadan daerah untuk mengawal kuasa pembesar dan juga pembentukkan undang-undang bertulis yang moden.

Kuasa Residen mengatasi kuasa konsul dan mendapat tentangan pembesar dan rakyat jelata. Penentangan sistem residen ini mencetuskan pemberontakan di bawah 3 orang tokoh tempatan yang terkemuka iaitu Dato'Bahaman, Tok Gajah dan Mat Kilau.

Faktor-faktor pemberontakan

• Sultan dan pembesar Pahang kehilangan kuasa dan keistimewaan

• British memperkenalkan undang-undang Tanah yang menyekat kebebasan pembesar Melayu dalam sumber ekonomi mereka

• Menghapuskan sistem kerah dan hamba abdi

• Pembesar Melayu tidak boleh menghakimi kes-kes jenayah sivil

• Residen British berkuasa membuat keputusan penting dalam Majlis Mesyuarat Negeri

• British telah menggantikan penghulu-penghulu tradisi di enam daerah di Pahang dengan Pegawai British. Antaranya Dato'Bahaman dan Tok Gajah

• Sultan Ahmad dipaksa menyerahkan kuasa kepada anaknya iaitu Tengku Mahmud kerana lebih disenangi oleh British. Keengganan British menaikkan elaun Dato'Bahaman dan Tok Gajah telah menimbulkan kemarahan.

• Rakyat Pahang tidak berpuas hati kerana British memperkenalkan sistem lesen dan permit kepada rakyat yang ingin memungut hasil hutan, rakyat tidak dibenarkan memakai keris. British memperkenalkan hasil tanah dan sistem kerahan bagi pelaksanaan projek-projek awam, denda dan hukuman penjara sekiranya ingkar.

Ketidakpuasan hati rakyat dan pembesar Melayu telah mencetuskan pemberontakan pada Disember 1891. Dato'Bahaman, Mat Kilau dan Tok Gajah telah mengetuai kebangkitan tersebut. Kebangkitan pertama tidak berjaya dan memaksa Dato' Bahaman berundur ke Kelantan

Penentangan kedua pada tahun 1894 juga tidak berjaya, Dato'Bahaman membawa diri ke Siam, sementara Tok Gajah dan Mat Kilau melarikan diri ke Terengganu.

Perjanjian Inggeris - Siam 1909, Siam menyerahkan Kelantan kepada British. James Scott Mason dilantik sebagai Penasihat British yang pertama.

Penentangan terhadap British dicetuskan oleh pedagang tempatan yang bernama Haji Mat Hassan bin Munas atau Tok Janggut, disertai oleh Engku Besar Tun Ahmad Jeram, Haji Said Cherang, Adam (Penghulu Jeram), Ishak dan Khatib Abu Bakar.

Punca-punca penentangan:-

• Ketidakpuasan hati Engku Besar Jeram

  • Pembesar Melayu Tun Ahmad kehilangan kuasa apabila British melantik Pegawai Daerah di Pasir Puteh.

  • Beliau telah kehilangan pendapatan utama dan terpaksa membayar cukai

  • Penghulu juga telah ditukar kepada penghulu yang baru

• Pengenalan sistem Tanah Baru 1915

• Pengenalan cukai hasil pertanian dan penternakan

• Sikap Pegawai Daerah Pasir Puteh

Perasaan tidak puas hati akhirnya mencetus satu penentangan yang diketuai oleh Tok Janggut di daerah Pasir Puteh pada 29 April 1915.

Dengan bantuan Sultan Kelantan, British telah berjaya menumpaskan penentangan ini dan membunuh Tok Janggut pada 24 Jun 1915.

Diketuai oleh Haji Andul Rahman bin Haji Abdul Hamid atau lebih dikenali sebagai Haji Abdul Rahman Limbong

Pemberontakan Tani pada tahun 1928 melibatkan sebahagian besar golongan petani iaitu pada zaman pemerintahan Sultan Sulaiman Badrul Alam Syah

Sebelum kedatangan British, pemilikan tanah adalah berdasarkan "tanah tebang"dan "tanah waris". Tidak terdapat dokumen pemilikan tanah.

Faktor pencetus pemberontakan:-

• Pungutan cukai tanah, hasil tanah dan cukai kepala yang dikenakan kerajaan British menimbulkan ketidakpuasan hati di kalangan penduduk tempatan

• Sistem pendidikan barat yang dikenakan British berbeza dengan sistem pendidikan tradisional yang bercirikan Islam

• Pengenalan 'Pas Pengenalan'kepada rakyat yang membuka tanah, bercucuk tanam dan memungut hasil hutan telah membebankan rakyat. Tambahan pula rakyat mengusahakan pertanian pindah dan tempat pengambilan pas jauh dari tempat tinggal mereka

• Larangan penerokaan hutan yang kurang dari 7 tahun, larangan membawa senjata, suntikan cacar, sekatan pemburuan haiwan liar, penamatan lembu dan kerbau, pendaftaran kelahiran dan kematian dengan segera juga dilihat sesuatu yang membebankan rakyat

Faktor ini menjadi penyebab kepada kebangkitan rakyat Terengganu dan pada 21 Mei 1928 orang Melayu telah menyerang balai polis di Kuala Berang, penentangan ini berjaya dipatahkan oleh Britis dan Haji Abdul Rahman Limbong telah dibuang negeri ke Mekah dan beberapa orang pengikutnya telah dipenjarakan.

Sebelum perang dunia kedua, Sarawak telah ditadbir oleh Dinasti Broke iaitu James Brooke, Charles Brooke dan Charles Vyner Brooke

Antara pemberontakan terhadap pentadbiran Dinasti Brooke:-

• Semasa pemerintahan James Brooke (1853), beliau telah menghapuskan amalan pemburuan kepala musuh yang menjadi amalan tradisi penduduk pribumi Sarawak. Kumpulan Dayak Laut yang diketuai oleh Rentap telah menyerang kubu kerajaan dan berjaya membunuh seorang pegawai British. James Brooke telah beberapa kali cuba membunuh Rentap tetapi gagal. Walau bagaimana pun kubu mereka berjaya dimusnahkan

• Pada tahun 1893, ketika pemerintahan Charles Brooke, masyarakat Iban telah menyerang tentera Brooke di hujung Sungai Batang Lupar yang diketuai oleh Banting, ini disebabkan Charles Brooke cuba menghapuskan adat dan tradisi tempatan. Angkatan Banting ini telah tewas pada tahun 1908.

• Pada tahun 1920, semasa pemerintahan Vyner Brooke, orang Dayak telah menentang pengenalan pembayaran cukai, pemberontakan di Sungai Kanowit ini diketuai oleh Penghulu Asun. British cuba menjejaki Penghulu Asun dan pada tahun 1932, Asun telah menyerah diri dsn dibuang negeri ke Lundu.

Sebelum perang dunia kedua, Sabah terletak di bawah pentadbiran Syarikat Borneo Utara British. Telah berlaku 2 penentangan, pertama di bawah pimpinan Mat Salleh dan yang kedua di bawah pimpinan Rundum

Kebangkitan Mat Salleh

• Mat Salleh anak kepada seorang pembesar berketurunan Bajau dan Sulu, merupakan seorang pedagang dan pahlawan, punca utama kebangkitan adalah disebabkan pembanguan British yang menyukarkan rakyat tempatan dan sekatan terhadap pembesar tempatan

• Tercetus penentangan di Sungai sugut pada tahun 1894, dan pada Ogos 1895 Residen Berraut telah menyerang kampung Mat Salleh

• Mat Salleh memberontak dan membakar Pekan Pulau Gaya yang memusnahkan rumah dan pejabat residen di Ambong.

• Mat Salleh terbunuh dalam satu pertempuran pada 13 Januari 1900

Kebangkitan Rundum

• Kebangkitan ini tercetus oleh kaum Murut pada Februari 1915 di Daerah Rundum yang diketuai oleh Antanum

• Faktor pencetus disebabkan oleh cukai yang dikenakan ke atas beras dan ubi kayu yang merupakan bahan penting untuk membuat tapai. Tapai merupakan makanan tradisi yang sangat popular dalam kalangan masyarakat Murud