Dokument Przewodni PL

Niniejsze cytowanie orginalnego dokumentu udostępnionego za darmo w domenie publicznej (link podano w źródłach na końcu dokumentu) - nie posiada aprobaty autorów i nie było zgłaszane do ich akceptacji. Cytowanie jest prowadzone w systemie zaautomatyzowanego tłumaczenia google tłumacz z ingerencją w formatowanie tekstu w celu umożliwienia jego odsłuchania w aplikacjach odczytu tekstu.

Data publikacji: SIERPIEŃ 2020Ministerstwo Rozwoju & European Commission & pwc

Cyfryzacja procesu budowlanego w Polsce

Zarządzanie inwestycją budowlanąw metodyce BIM –szablony dokumentów BIM

Dokument Przewodni

Załączniki

Nr; Tytuł dokumentu Język PL EN

[1] Leksykon BIM X

[2] Omówienie szablonu Wymagań BIM X

[3] Szablon Wymagań BIM X X

[4] Omówienie szablonu Planu BIM X

[5] Szablon Planu BIM X X

[6] Tabela produkcji i dostaw modeli. Szablon, omówienie, przykład X X

[7] Załącznik BIM do umowy X X

[8] Raport z konsultacji – pytania i odpowiedzi X

Uwagi

Treść OZNACZONA KOLOREM oznacza zapisy, na które czytelnik powinien zwrócić szczególną uwagę, gdyż odpowi ednia interpretacja przedstawionych treści jest niezbędna do zrozumienia prezentowanych w dokumencie założeń. Niniejszy dokument stanowi część opracowań powstałych w ramach projektu „ Cyfryzacja procesu budowlanego w Polsce ” (dalej „Projekt”) realizowan ego przy wsparciu finansowym i merytorycznym Unii Europejskiej w ramach programu Komisji Europejskiej w zakresie wspierania reform strukturalnych (DG Reform) . Beneficjentem Projektu jest Ministerstwo Rozwoju. W ramach prezentowanych wyników prac powstały następujące dokumenty:

„Zarządzanie inwestycją budowlaną w metodyce BIM – propozycja szablonów dokumentów BIM” – dokument opisujący przyjęte założenia oraz najważniejsze informacje niezbędne dla prawidłowej interpretacji zapisów szablonów;•„Leksykon BIM” – słownik pojęć związanychzBIM, użytych w szablonach dokumentów BIM;•„Omówienie szablonu Wymagań BIM” – dokument zawierającyomówienie treści przedstawionychw „Szablonie Wymagań BIM”oraz wskazówki dotyczące jego uzupełnienia;•„Szablon Wymagań BIM” – wzór „Wymagań BIM” zawierający uniwersalne1zapisy tego dokumentu;•„Omówienie szablonu Planu BIM” – dokument zawierającyomówienie treści przedstawionych „Szablonie Planu BIM”oraz wskazówki dotyczące jego uzupełnienia;•„Szablon Planu BIM” – wzór „Planu BIM” zawierający uniwersalne1zapisy tego dokumentu;•„Tabela produkcji i dostaw modeli. Szablon, omówienie, przykład” – wzór „Tabeli produkcji i dostaw modeli”wraz zomówieniem iprzykładem;•„Załącznik BIM do umowy” – wzór załącznika BIM do umów oroboty budowlane regulującego wybrane kwestie związane zzastosowaniem BIM.WSZYSTKIE WYŻEJ WYMIENIONE OPRACOWANIA NALEŻY ROZPATRYWAĆ ŁĄCZNIE.1Pod pojęciem „uniwersalne” należy rozumieć, że zapisy te powinny mieć zastosowanie dla większości PROJEKTÓW. Ich stosowanie wynika od konkretnego PROJEKTU izawsze powinny zostać przeanalizowane przez użytkownika szablonu.

I. Wstęp

1.1 Wprowadzenie

W ramach zadania projektowego dotyczącego opracowania wzorów dokumentów BIM, których dokumentem przewodnim jest niniejsze opracowanie, po wstały dwa typy opracowań:

SZABLONY DOKUMENTÓW BIM , których nadrzędnym celem jest wsparcie realizacji publicznych projektów pilotażowych w budownictwie mieszkaniowym z wykorzystaniem metodyki BIM. Zadaniem zespołu projektowego jest jednocześnie wypracowanie uniwersalnych wzorów dokumentów dla użytku sektora budownictwa kubaturowego publicznego i prywatnego.
Dokumenty stanowiące OMÓWIENIE ZAWARTOŚCI WW SZABLONÓW zawierające uwagi i rekomendacje mające na celu ułatwienie przedstawicielom rynku budowlanego korzystania z nich w ramach realizacji ww. projektów. Dokumenty te zostały poddane konsultacjom z przedstawicielami branży budowlanej w ramach ankiety, której wyniki przedstawiono w rozdziale 4.1 oraz podczas spotkania z Interesariuszami Projektu

Użytkownik szablonów powinien mieć na uwadze znaczenie stosowanych pojęć odnoszących się do „PROJEKTU” i „WYMAGAŃ”, które wskazuje Tabela 1. Pojęcia dotyczące BIM zostały przedstawionew Leksykonie BIM, stanowiącym Załącznik nr 1 do niniejszego opracowania.

Tabela 1. Najważniejsze pojęciastosowane w niniejszym opracowaniu

1 PROJEKTZadanie inwestycyjne, w szczególności Projekt Pilotażowy (PP), do którego realizacji wykorzystywane będądokumenty BIMpowstałew ramach „Projektu”.Pojęcie to jest stosowane w treści szablonów dokumentów BIM oraz instrukcji do tych opracowań.

2 ProjektZadanie pt. „Cyfryzacja procesu budowlanegow Polsce”, realizowane przy wsparciu finansowymi merytorycznymUnii Europejskiej w ramach programu Komisji Europejskiej w zakresie wspierania reform strukturalnych, którego Beneficjentem jest Ministerstwo Rozwoju.-

3 Projekt Pilotażowy (PP)Zadanie/zadania realizowane zgodniezprzyjętymiw ramach Projektu założeniamirealizacji inwestycjizwykorzystaniem BIM w Polsce,zwykorzystaniem szablonów dokumentów BIM. Zadaniem Projektów Pilotażowych jest weryfikacja skuteczności zastosowania proponowanej formuły realizacji zamówienia oraz walidacja opracowanych szablonów dokumentów BIM.Niniejszy Projekt nie obejmuje przeprowadzenia Projektów Pilotażowych oraz wprowadzenia ewentualnych wynikającychzich realizacji korekt szablonów dokumentów BIM.

4 Dokumenty BIMOpracowania określające zasady wykorzystania BIMw ramach realizacji inwestycji.W odniesieniu do wyników Projektu dokumenty BIM oznaczają załączniki do niniejszego opracowania.

5 Szablony dokumentów BIMZestaw szablonów dokumentów BIM opracowanychw ramach Projektu, stanowiących załączniki 1-7 do niniejszego opracowania.Dokumenty te, po uzupełnieniu przez odpowiednie podmioty biorące udziałw realizacji PROJEKTU, stanowią załączniki do zawieranej w tym celu umowy. Ich umiejscowieniew procesie realizacji przedstawia Rysunek 3.

6 WYMAGANIAZestaw opracowanych dla PROJEKTU wymagań BIM,w szczególności „Wymagania BIM” opracowane na podstawie „Szablonu Wymagań BIM”.Pojęcie to jest stosowanew treści szablonów dokumentów BIM oraz instrukcji do tych opracowań.

7 ZESPÓŁZespół osób współpracujących ze sobą w celu zrealizowania PROJEKTU, składającego sięzprzedstawicieli zamawiającego, wykonawcy oraz – w razie potrzeby – zjego podwykonawców.Pojęcie to jest stosowane w treści szablonów dokumentów BIM oraz instrukcji do tych opracowań.

8 ZamawiającyPodmiot definiujący WYMAGANIA.Norma ISO19650 wskazuje, że jako "zamawiający" może występować zarówno inwestor (appointing party) - względem wykonawcy, jaki główny/generalny wykonawca (lead appointed party) - względem swoich podwykonawców.Dokumenty brytyjskie przed wprowadzeniem ISO19650 posługiwały się terminem "employer".

9 WykonawcaPodmiot realizujący "PROJEKT".-

Użytkownik Szablonów dokumentów BIM powinien także rozumieć, że należy je traktować jako propozycję układu dokumentów oraz ich minimalnej zawartości, która pozwoli na prawidłową realizację inwestycjizwymogiem BIM. Zawsze należy mieć na uwadze, że nadrzędnym celem powstania Szablonów dokumentów BIM jest wsparcie użytkownika przy realizacji inwestycjizwymogiem BIMi KAŻDORAZOWO PRZEDSTAWIONE DOKUMENTY NALEŻY DOSTOSOWAĆ DO REALIZOWANEGO PROJEKTU

1.2 MacroBIMFaza

MacroBIM2jest elementem procesu zakupowego zasobu, który obejmuje dostarczenie koncepcji programowej (projektowo-wykonawczej)zproponowanym wskaźnikowym łącznym kosztem wykonania danej inwestycji.MacroBIM stanowi pierwszy etap postępowania oudzielenie zamówieniai nie różni się znacząco od tradycyjnych procesów zakupowych. Największą różnicę stanowi położenie największego nacisku na przygotowanie inwestycjiw taki sposób, aby zapewnić jej bezpieczeństwo ekonomiczne.MacroBIM składa sięznastępujących kroków:•ogłoszenie postępowaniazokreśleniem potrzebi wymagań zamawiającego;•przeprowadzenie prekwalifikacji w celu wyłonienia określonej przez zamawiającego liczby uczestników (oferentów), którzy zostają zaproszeni do złożenia ofert wstępnych obejmujących koncepcję realizacji inwestycjizjej ewaluacją finansową;•w przypadku gdy oferty wstępne znacząco odbiegają od budżetu zamawiający unieważnia postępowanie;•przeprowadzenie negocjacji pomiędzy zamawiającyma uczestnikami w zakresie ofert wstępnych lub ofert składanychw trakcie negocjacji, które obejmują negocjacje Kosztu Docelowego (patrz: poniżej);•zaproszenie do złożeniai złożenie ofert ostatecznych;•Faza MacroBIM kończy się dostarczeniem zamawiającemu rozwiązania konceptualnego (opisanegow dalszej części rozdziału)zokreśleniem Kosztu Docelowego;•Zamawiający ocenia zarówno jakość merytoryczną schematycznej koncepcji, jak i jej wartość ekonomiczną. Wybrane rozwiązanie (oferta)zustalonym Kosztem Docelowym służy jako podstawa do przeprowadzenia fazy kapitałowej (projektowej i wykonawczej).KOSZT DOCELOWY3powinien być punktem wyjścia każdej inwestycji procedowanej w metodyce BIMoraz podstawowym kryterium ekonomicznym przedsięwzięcia. Zmożliwej bazy rozwiązań projektowych dla fazy przedprojektowej (koncepcyjnej) wybieranei oceniane są tylko te, które pozostają po nałożeniu na ich zestawienie dwóch kryteriów: minimalnej jakości rozwiązania projektowego oraz założonego w procesie ewaluacji koncepcji maksymalnego Kosztu Docelowego. Ideę Kosztu Docelowego przedstawia Rysunek 1.

Rysunek 1:Schemat ekstrapolacji Kosztu Docelowego spośród dostępnych rozwiązań projektowychŹródło:tłumaczenie własne na podstawie [1]

Ewaluacja koncepcji zakłada kalkulacje wskaźnikowe dla m2funkcji brutto/netto, m3kubatury, kalkulacje jednostkowe, inne możliwe do uzyskaniazmodeli bryłowych (bez jakichkolwiek definicji przegród budowlanych czy otworów) i zestawienia grup funkcji (bez podziału na indywidualne przeznaczenie pomieszczeń). Przykład modelu koncepcyjnego (kubatury i powierzchnie zgrupowanych funkcji) dla celów ewaluacji wskaźnikowych kosztów inwestycji w fazie MacroBIM przedstawia Rysunek 2.

Rysunek 2:Przykład maksymalnej dokładności modelu dla dostarczeniaw fazie MacroBIMŹródło: opracowanie 3D własne. Koncepcja 2D: biuro arch. Jan Gorgul, Łódź

Aby propozycja Kosztu Docelowego była realistyczna, musi uwzględniać nie tylko rozwiązania projektowe, ale także wykonawcze, organizacyjne dla placu budowy oraz eksploatacyjne. Stąd też koncepcja każdegozoferentów powinna byćwypracowanaw formie współpracymiędzy maksymalnie możliwą liczbą wszystkich istotnych podmiotów, które będą zaangażowanew realizację inwestycji budowlanej, zarówno na etapie projektowymi wykonawczym, łączniezprzyszłymi użytkownikami, na podobieństwo wielostronnych kontraktów dla zintegrowanej fazy projektowo-wykonawczo-eksploatacyjnej właściwej inwestycji(np. Joint Venture 4.

Rysunek 3. Ilustracja procesu inwestycyjnegozzastosowaniem fazy MacroBIM – umiejscowienieszablonów dokumentów BIMŹródło: opracowanie własne

2 Szablony dokumentów BIM

2.1 Przeznaczenie Szablonów dokumentów BIM

Nadrzędnym celem powstania Szablonów dokumentów BIM jest wsparcie sektora budownictwa kubaturowego–mieszkaniowegow realizacji tego typu inwestycjizwykorzystaniem BIM, w szczególności w ramach realizacji Projektów Pilotażowych. Możliwe jest także wykorzystanie powstałych w ramach Projektu materiałów przy realizacji innego rodzaju inwestycji kubaturowych, ale NALEŻY MIEĆ NA UWADZE,ŻE NIEKTÓRE ZZAWARTYCH WSZABLONACH WSKAZAŃ LUB REKOMENDACJI MOGĄ NIE MIEĆ ZASTOSOWANIA. Odbiorcami Szablonów dokumentów BIM w założeniu Projektu są przede wszystkim:•Zamawiający publiczni realizujący inwestycje mieszkaniowe;•Wykonawcy (projektanci oraz wykonawcy robót) podejmujący się udziałuw realizacji takich zadań;•Ich podwykonawcy;Ale także:•Zamawiający prywatni realizujący inwestycje mieszkaniowe;•Zamawiający realizujący inne inwestycjew zakresie budownictwa kubaturowego;•Wykonawcy (projektanci oraz wykonawcy robót) podejmujący się udziałuw realizacji takich zadań;•Ich podwykonawcy.Szablony dokumentów BIM opracowane w ramach Projektu mogą służyć jako podstawa do opracowania podobnych dokumentów dla inwestycjiinfrastrukturalnych. Ich dostosowanie może wymagać jednak większych niż w przypadku budownictwa kubaturowego, nakładów, ponieważ różnią się od kubaturowych pod wieloma względami. Większość różnic wynika ze specyfiki realizacji inwestycji liniowych, niemniej możliwe jestzastosowanie tychsamych lub podobnych,co w przypadku budownictwa kubaturowego, mechanizmówwskazanych w szablonach dokumentów BIMopracowanychw ramach Projektu.KorzystajączSzablonów dokumentów BIM należy mieć na uwadzeprzede wszystkim to, że ich użycie powinno zostać poprzedzone szczegółową analizą dotyczącą zakresu danego PROJEKTU – opracowane SZABLONY DOKUMENTÓW BIMNIE STANOWIĄ GOTOWYCH DO UŻYCIAWRAMACH INWESTYCJI DOKUMENTÓW. Rolą podmiotów korzystającychzSzablonów dokumentów BIM jest ich odpowiednie umocowaniew dokumentacji postępowania, tj. zapewnienie, że staną się one wiążące dla Stronw trakcie realizacji PROJEKTU. Wtym celu zaleca się zastosowanie zapisów „Załącznika BIM do umowy”. Zaleca się również, aby wykonawca, zawierającumowy ze swoimi podwykonawcami, również je włączył. Strony mogą także stosować zapisy nie ujęte w „Załączniku BIM do umowy”, jeśli jest to podyktowanepotrzebami PROJEKTU. UŻYTKOWNIK SZABLONÓW DOKUMENTÓW BIMPOWINIEN MIEĆ NA UWADZE,ŻE DOKUMENTACJĘ BIMPROJEKTU(ROZUMIANĄ JAKO WSZYSTKIE DOKUMENTY REGULUJĄCE KWESTIE ZWIĄZANE ZWYKORZYSTANIEM BIM PODCZAS JEGO REALIZACJI)NALEŻY ZAWSZE ROZPATRYWAĆ JAKO CAŁOŚĆ.

2.2 Zakres szablonów dokumentów BIM

Zgodnie zzakresem Projektu opracowano dokumenty i szablony, których zakres przedstawia Tabela 2. SZABLONY TE NALEŻY ROZUMIEĆ JAKO PROPOZYCJE,KTÓRE MOGĄSTAĆ SIĘ STANDARDEM DO ZASTOSOWANIA WBUDOWNICTWIE W POLSCE.

Tabela 2. Zakres i zawartość opracowanychw ramac h Projektu szablonów dokumentów

1 Leksykon BIMPojęcia, terminy i akronimy stosowane w szablonach dokumentów BIM opracowywanychw ramach Projektu. Pojęcia te należy rozumieć jako propozycje, które nie są, lecz mogą stać się standardem do zastosowaniaw budownictwiew Polsce.Znaczenie pojęć należy traktować jako propozycjei zawsze dostosować do PROJEKTU.

2 Omówienie szablonu Wymagań BIMPrzedstawienie rekomendowanej minimalnej zawartości poszczególnych rozdziałów szablonu, zawierające także propozycjei zalecenia względem podejmowanychw ramach PROJEKTU działań lub metod postępowania.-

3 Szablon Wymagań BIMJest to opracowanie dedykowane do uzupełnienia przez zamawiającego (inwestora, jego przedstawiciela lub wykonawcy planującego przedstawić wymagania względem BIM swoim podwykonawcom).„Wymagania BIM” opracowane na podstawie szablonu powinny zostać włączone do dokumentacji postępowania – jako załącznik do opisu przedmiotu zamówienia.

4 Omówienie szablonu Planu BIMPrzedstawienie rekomendowanej minimalnej zawartości poszczególnych rozdziałów szablonu, zawierające także propozycjei zalecenia względem podejmowanychw ramach PROJEKTU działań lub metod postępowania. -

5 Szablon Planu BIMJest to opracowanie dedykowane do uzupełnienia przez wykonawcę (jako propozycję spełnienia wymagań zamawiającego). Treść dokumentu powinna zostać uzgodniona, tj. powinien on zawierać zapisy wypracowane między stronami postępowania na drodze współpracy.Zaleca się włączenie szablonu do dokumentacji postępowania jako załącznika do opisu przedmiotu zamówienia, celem ujednolicenia opracowań składanych przez wykonawców w ramach ofert. Wymaga się dostosowania dokumentu do treści izakresu „Wymagań BIM” opracowanych na podstawie „Omówienia szablonu Wymagań BIM” oraz „Szablonu Wymagań BIM”, aby oba dokumenty były spójne co do struktury i treści.Na podstawie dokumentu ofertowego w ramach negocjacji zWykonawcą zostanie uzgodniony Plan BIM, który zaleca się włączyć do umowy zawieranej wskutek zakończonego postępowania przetargowego.

6 Tabela produkcji i dostaw modeli. Szablon, omówienie, przykładWzór tabeli obejmującej rodzaje produkowanychw ramach realizacji PROJEKTU modeli, ich zawartości, odpowiedzialności za dostarczeniew ujęciu etapów inwestycji.-

7 Załącznik BIM do umowyZapisy zalecanedo włączenia przez Strony do treści umowy zawieranej wskutek zakończonego postepowania przetargowego.Zapisy zawartew dokumencie zaleca się włączyć do wzoru umowy zawieranej między zamawiającym a wykonawcą. Wykonawca powinien włączyć je do umowy zawieranej ze swoimi podwykonawcami. Rekomendacji nie należy traktować jako pełnej, zamkniętej listy, a każdy PROJEKT realizowany na bazie szablonów dokumentów BIM powinien być analizowany indywidualnie.

2.3 Forma szablonów

Przygotowane w ramach niniejszego Projektu szablony dokumentów BIM zostały opracowane na dość wysokim poziomie ogólności, aby zapewnić możliwość zastosowania ich do jak najszerszej grupy PROJEKTÓW.Stosując opracowane szablony użytkownik powinien mieć na uwadze ich przeznaczenie, które określono w rozdziale 2.1 niniejszego dokumentu.Mając świadomość, że nie brak szablonu jest największą przeszkodądla branży, lecz odpowiedź na pytanie: „jak go wypełnić?” w „Omówieniu szablonu Wymagań BIM” oraz „Omówieniu szablonu Planu BIM”przedstawionoszereg zagadnień,wskazując także rekomendowane ścieżki postępowania, które należy rozpatrywaćw KONTEKŚCIE DANEGO PROJEKTU. Uwagi te tworzą zestaw wskazówek - przewodnik po tym, jak użytkownik szablonu powinien go uzupełnić. Użytkownik szablonów powinien zwrócić uwagę na to, że należy je traktować jako propozycję układu dokumentów oraz ich minimalnej zawartości, która pozwoli na prawidłową realizację inwestycjizwymogiem BIM.Podczas analizy zawartości szablonów dokumentów BIM należy mieć na uwadze znaczenie pojęć związanychztą metodyką, które przedstawionow opracowaniu pt. „Leksykon BIM”. Treść Szablonów dokumentów BIM pisana czarną czcionką stanowi przykładową treść zapisów, które mogą się znaleźć w dokumencie. Treść tą powinien uzupełnić zamawiający wskazując dodatkowe zapisy odnoszące się do PROJEKTU, tak, aby stanowiły on wyczerpujący opis jego wymagań. Numeracja wymagań została wprowadzonaw celu umożliwienia wskazania powiązańmiędzy poszczególnymi zapisami.Treść pisana pomarańczową czcionką stanowi dodatkowe omówienie zagadnieniaoraz przykłady, których celem jest lepsze zobrazowanie omawianych treści. Tekst na szarym tleoznacza części szablonu, które powinien uzupełnić użytkownik szablonu. Dla ułatwienia tego zadania szablonydokumentów BIM zawierająpropozycje tych uzupełnień, którychjednaknie należy traktować jako zamkniętej listy.Przed wydaniem dokumentu (jego opublikowaniem) należy usunąć wszystkie elementy stanowiące treść pomocniczą dla użytkownika szablonu wymienione powyżej.

2.4 Norma ISO atreść dokumentów BIM

Z uwagi na to, że seria norm ISO19650 stanowi obecnie jedyny międzynarodowy dokument opisujący zasady stosowania BIM winwestycjach budowlanych zaleca się stosowanie do jego zapisów. Należy mieć przy tym na uwadze, że całościowe zaimplementowanie zapisów normy wposzczególnych krajachmoże nie być możliwe, gdyż różnią się one tłem prawno-ekonomicznym, wjakim należy osadzić jej zapisy.W celu ułatwienia przedstawicielom branży odniesienia między przedstawionymi Szablonami dokumentów BIM a zapisami normy ISO19650 poniżej przedstawiono listę uwag irekomendacji wtym zakresie(patrz: Tabela 3).

Tabela 3. Zastosowanie zaleceńnorm serii PN-EN ISO 19650 wdokumentachBIM

1 Uwagi ogólne

1.1 Terminy i definicjeBrak polskich odpowiedników terminów dot. BIM stosowanych wnormie oraz innych opracowaniach powoduje, że stosowane wpolskich postępowaniach słownictwo i terminologia nie są jednolite – zaleca się opracowanie wspólnego słownika pojęć, tj. uwzg lędniającego:•Terminyzawarte w„Leksykonie BIM”(załączniknr 1 do niniejszego opracowania), Dodatkowe pojęcia iakronimy, które znajdą zastosowanie wpolskich dokumentach dotyczących BIM.Tłumaczenia pojęć zawartych wserii norm ISO19650 (zaleca się, aby zadania tego podjął się odpowiedni Komitet Techniczny Polskiego Komitetu Normalizacyjnego)

1.2 Wstęp – idea współpracyIdea współpracy, jaka została zaznaczona we wstępnie do serii norm oraz wielokrotnie podkreślona wjej treści powinna być nadrzędną wprzypadku realizacji inwestycji zzastosowaniem BIM. Podejmowane wcelu wdrożenia BIM wPolsce działania powinny skutkować wypieraniem antagonistycznych relacji między uczestnikami procesów inwestycyjnych oraz premiowaniem współpracy.Zaproponowane w szablonach (głównie wrozdziale 1.3 „Omówienia szablonu Wymagań BIM”) metody lean wpasowują się wrekomendowane w normie podejście. W pozostałych dokumentach także zaznaczono konieczność podjęcia współpracy na rzecz realizacji PROJEKTU.

1.3 Rola wymagańinformacyjnychZasady przedstawione wISO19650 odnoszące się do wymagań informacyjnych są zbliżone do wymagań określonych wpolskich przepisach, wszczególności w Ustawie Prawo zamówień publicznych 5. Wymagania informacyjne powinny być przekazane wykonawcy istanowić zestaw podstawowych zasad PROJEKTU, co wskazano w Tabela 2zawartej wniniejszym dokumencie. Wymagania informacyjne powinny być takżeokreślone adekwatnie do przedmiotu PROJEKTU, tj. wsposób proporcjonalny i odpowiedni do skali izłożoności realizowanego PROJEKTU, awięc do przedmiotu zamówienia, co wskazano we wstępie oraz rozdziale 1.4„Omówienia szablonu Wymagań BIM”.

1.4 „BIM zgodny zISO19650”6Określenie „BIM zgodny zISO19650” należy odnosić do poziomu dojrzałości BIM, jaki w Polsce nie został jeszcze osiągnięty, gdyż brak odpowiednio rozbudowanego i pełnego oraz ugruntowanego wpraktyce systemu prawno-normatywnego, jaki jest wymagany do osiągnięcia oczekiwanych od „BIM zgodnego zISO19650” rezultatów. Zalecenia dot. opracowania dodatkowych dokumentów wspierających osiągnięcie poziomu „BIM zgodnego zISO19650” wskazano wrozdziałach 4.3oraz 4.4niniejszego opracowania.

2 Uwagi dot. głównych zagadnień PN-EN ISO 19650-1

2.1 RolaOIR, AIR, AIM, PIRorazEIRZ uwagi za zakres Projektu kwestie związane zfazą eksploatacji (AIR oraz AIM) zostały jedynie zaznaczone wDokumentach BIM. W rozdziale I.C „Omówienia szablonu Wymagań BIM”przytoczono jednak powiązania między opracowaniami OIR, AIR, PIR oraz EIR wskazane wnormie adefinicje wymienionych opracowań oraz podstawową zawartość przedstawiono w dokumencie „Omówienie norm serii PN-EN ISO 19650 zuwzględnieniem możliwości zastosowania w ramach cyfryzacji polskiego budownictwa”. Należy jednak zaznaczyć, że postawienie wymagań dotyczących dostarczenia AIM nie stoi wsprzeczności do polskich przepisów, przy czym należy zadbać oto, aby włączyć AIR do „Wymagań BIM” lub dołączyć do OPZ osobne opracowanie zawierające wymagania względem AIM. Pozwoli to na odpowiednie umocowanie ich w dokumentacji zamówienia.Zakres EIR został przedstawiony w„Omówieniu szablonu Wymagań BIM” oraz „Szablonie Wymagań BIM” a rekomendowane zapisy wzakresie umoc owania modeli informacyjnych wdokumentacji postępowania zostały przedstawione w„Załączniku BIM do umowy” (załącznik nr 7 do niniejszego opracowania).

2.2 Cykl dostarczania informacji(planowanie, dostarczanie i weryfikacja)Z uwagi na to, że produkcja, dostarczanie iweryfikacja danych jest kluczowym elementem skutecznego procesu BIM zagadnienia te przewijają się przez wszystkie dokumenty BIM opracowane wramach realizacji Projektu. W szczególności wskazano na potrzebę odpowiedniego planowaniadostarczania informacji. Zaleca się do określenia harmonogramu realizacji zamówienia zastosować metody wskazane wrozdziale 2.2.3 „Omówienia szablonu Planu BIM” aprodukty realizacji wpostaci modeli opisać przy pomocy tabeli produkcji idostaw modeli, której szablon i omówienie stanowi załącznik nr 6 do niniejszego opracowania.Zalecenia związane zweryfikacją dostarczanych danych wskazano w rozdziałach 2.4 oraz 3.3.2 „Omówień.

2.3 Funkcje wprocesie – wymagania ogólnePodział ról wprocesie powinien zostać dostosowany do wymagań konkretnego PROJEKTU. Mając jednak na uwadze dużą rozbieżność, zarówno wstosowanej nomenklaturze, jak izakresach odpowiedzialności „nowych”, związanych zBIM, ról (członków)zespołu realizującego inwestycję wrozdziałach 2.3 „Omówień”zawarto zalecenia ogólne dot. podziału ról oraz odpowiedzialnościzuwzględnieniem zapisów „Mapy drogowej dla wdrożenia metodyki BIM wzamówieniach publicznych”. „Omówienie szablonu Wymagań BIM”zawiera także propozycję matrycy odpowiedzialności, jaką rekomenduje się włączyć do Planu BIM

2.4 Strategia federacyjnaStrategia federacyjna opisana wnormach serii ISO 19650 wzałożeniach odpowiada standardowemu podziałowi pracy zespołów projektowych,jaki ma miejsce wPolsce. Jedyną różnicą wstosunku do projektów realizowanych „tradycyjnie” (tj. bez zastosowania BIM) jest forma tych opracowań.Zagadnienia związane ze strategią federacyjną zostały omówione wrozdziałach 2.2.1 „Omówień”. Dodatkowo „Szablon Planu BIM” zawiera podstawowe, rekomendowane do stosowaniazasady tworzenia modeli BIM.

2.5 Poziom potrzeb informacyjnych8Rekomendowane podejście do interpretacji pojęcia „level of information need”oraz sposobu definiowania tych wymagań przedstawiono wrozdziale 2.2.2 „Omówienia Wymagań BIM”

2.6 Współpraca w środowisku CDEWytyczne wodniesieniu do CDE są jednymi zważniejszych wprocesie realizacji inwestycji zwymogiem BIM zgodnie zzasadami norm serii PN-EN ISO 19650. Zapisy dotyczące tych wymagań ze względu na szeroki aspekt zagadnień, jaki należy uwzględnić zawarto odpowiednio wnastępujących rozdziałach „Omówienia szablonu Wymagań BIM”:•Względem podstawowych zasad pracy izaleceń zawartych wnormach – w rozdziale 2.2.4,•Względem wyboru rozwiązania wujęciu wpływu na realizację PROJEKTU oraz wymagań technicznych – w rozdziale 3.1.1,•Względem bezpieczeństwa pracy wCDE – w rozdziale 2.5.Należy zaznaczyć, że mimo, iż najczęściej wybieranym przez zamawiających rozwiązaniem jest postawienie wymogu dostarczenia CDE przez wykonawcę zaleca się dostarczenie CDE przez zamawiającego.

3 Uwagi dot. głównych zagadnień PN-EN ISO 19650-2

3.1 Organizacja procesu dostarczania informacji – schemat ogólnySchemat organizacji procesu zarządzania informacją przedstawiony w PN-EN ISO 19650-2 (rysunek 3) jest możliwy do zrealizowania wpolskich uwarunkowaniach prawnych.Na ilość aktywności wpłynie jednak wybrana formuła realizacji zamówienia – dla rekomendowanej wniniejszym dokumencie („zaprojektuj i buduj”) będzie ona tożsama zprzedstawioną wnormie, natomiast przy innych formułach (np. „zaprojektuj”, „buduj”) pewne elementy schematu będą musiały zostać powtórzone z uwagi na wystąpienie dodatkowego postępowania przetargowego.

3.2 Identyfikacja potrzebWskazane wnormie zagadnienia dot. przygotowania postępowania są typowymi, jakie powinien podjąć zamawiający planujący realizację inwestycji.Podobnie jak wpolskiej praktyce musi on wskazać osoby mające pełnić funkcje zarządzania projektem (oraz informacjami dostarczonymi wtrakcie jego realizacji) atakże określić wymagania informacyjne. Ostatni zakres obejmuje opracowanie szeregu wytycznych, zwanych łącznie Wymaganiami BIM (rekomenduje się wykorzystanie „Omówienia szablonu Wymagań BIM” oraz samego „Szablonu Wymagań BIM”). Dokumenty te obejmują wskazówki m.in. wodniesieniu do metod iprocedur produkcji informacji (rozdział 2.2.1) oraz standardu informacyjnego PROJEKTU (rozdziały 2.2.2).Zasadyregulujące kwestie prawne, jakie zaleca sięuwzględnić wprzypadku polskich inwestycji zwykorzystaniem BIMzawarto w„Załączniku BIM do umowy”.

3.3 Zaproszenie do składania ofertPodobnie jak wtradycyjnym podejściu do realizacji inwestycji zamawiający zgodnie znormą powinien określićwzględem potencjalnych wykonawców warunki udziału w postępowaniu oraz kryteria oceny złożonych ofert (wpolskim Prawie zamówień publicznych są to elementy specyfikacji warunków zamówienia). Dokumenty BIM opracowane wramach niniejszego Projektu nie zawierają wytycznych wtym zakresie – zaleca się ich opracowanie wramach kolejnych kroków na drodze do wdrożenia BIM w polskich zamówieniach publicznych, co wskazano wrozdziale 4.4niniejszego opracowania.

3.4 Przygotowanie izłożenie oferty, podpisanie umowyPodstawową różnicą między realizacją inwestycji wsposób tradycyjny (bez uwzględnienia BIM) arekomendowanymprzez normę jest dołączenie do oferty opracowania stanowiącego Ofertowy Plan BIM. Ponieważ jego zapisy powinny być przedmiotem uzgodnień zaleca się zastosowanie trybów udzielenia zamówienia, które przewidują takiedziałania. Zostały one wskazane w rozdziale 3.3niniejszego opracowania.Wdrożenie jednego zwymienionych trybów pozwoli włączyć do umowy (jako wiążące, obowiązujące dla PROJEKTU) dokumenty wykonawcze stanowiące sumę Wymagań BIM oraz możliwości wykonawcy.Do umowy zaleca się włączyć zapisy „Załącznika BIM do umowy”, stanowiącego załącznik nr 7 do niniejszego opracowania.

3.5 MobilizacjaEtap mobilizacji występuje wpolskich realizacjach, jednak kojarzony jest głównie zzamówieniami dotyczącymi realizacji robót. Niezależnie od zakresu zamówienia (projektowanie, realizacja robót, projektowanie irealizacja robót) z uwagi na konieczność weryfikacji przyjętych rozwiązań technologicznych iorganizacyjnych zaleca się włączenie tego etapu do harmonogramu realizacji inwestycji. Zalety tego podejścia oraz rekomendowane do przeprowadzenia czynności wskazano wrozdziale2.1 „Omówienia szablonu Wymagań BIM”oraz rozdziale 2.1 „Omówienia szablonu Planu BIM”

3.6 Wspólna produkcja i dostarczanie informacjiW ramach produkcji informacji należy położyć nacisk na prawidłową, tj. zgodną zustalonymi dla PROJEKTU Wymaganiami BIM oraz uzgodnionym Planem BIM realizację przedmiotu zamówienia. Podstawowe zasady dotyczące współpracy oraz dostarczenia informacji przedstawiono w„Omówieniach ”.Dodatkowe zalecenia wodniesieniu do produkcji iweryfikacji informacji wskazano w punkcie 2.2 niniejszej tabeli.

3.7 Zakończenie fazy dostawy projektuZamknięciu PROJEKTU (jeśli zamawiający nie dostarczał CDE na potrzeby jego realizacji) powinno towarzyszyć dostarczenie archiwum danych wymienianych przez CDE. Ponieważ nie jest to rozwiązanie zalecane asposób dostarczenia archiwum zależy od indywidualnych potrzeb zamawiającego, w opracowaniu „Omówienie szablonu Wymagań BIM” zagadnienie to było jedynie zasygnalizowane (patrz: rozdział 2.5).

3 Zalecenia dla PROJEKTÓW, w tym PP, realizowanych przy wykorzystaniu szablonówdokumentów BIM

Poniższe punkty zawierają zalecenia dla Projektów Pilotażowych w budownictwie mieszkaniowymrealizowanychzwykorzystaniem opracowanychw ramach Projektu szablonów dokumentów BIM. Możliwe jest także wykorzystanie ich do realizacji innych inwestycji, przy czym w każdym przypadku należy mieć na uwadzeprzyjęte założeniaprzedstawione poniżej.

3.1 Zalecenia ogólne

Zgodniezuwagami zawartymi we wstępie do normy PN-EN ISO 19650-1 ZALECA SIĘ OPARCIE CAŁEJ REALIZACJI NA WSPÓŁPRACYPODMIOTÓW ZAANGAŻOWANYCHWREALIZACJĘ PROJEKTU9. Zastosowanie takiego podejścia sprzyja wyrównywaniu kompetencji (wiedzy i umiejętności) między Stronamioraz uzyskaniu oczekiwanych efektów [2]

3.2 Formuła realizacji inwestycji

Przy realizacjiPROJEKTÓW zzastosowaniem BIM zaleca się zastosowanie FORMUŁY „ZAPROJEKTUJIWYBUDUJ”. Zataką rekomendacją przemawiają następujące argumenty:•Formuła ta pozwoli najpełniej zastosować rekomendacje zawartew normie PN-EN ISO 19650 [2], [3].•Największym wyzwaniem w trakcie realizacji inwestycjizwymogiem BIM jest „przejście” między fazą projektowąa realizacyjną, gdyż przy najczęściej stosowanej procedurze (osobno „zaprojektuj” oraz „buduj”) wykonawca robót (awięc i jego możliwości, zdolności i zasoby) nie jest znany na etapie prac projektowych. Jego doświadczenie i wpływ na przyjęte rozwiązania projektowe mogą być jednak nieocenione. Dzięki wczesnemu włączeniu wykonawcy robót do zespołu realizującego PROJEKT można uniknąć wielu zmian projektowychi zoptymalizować przyjęte rozwiązaniatechnologiczne, logistyczne oraz ekonomiczne.•Przy zastosowaniu formuły „zaprojektuj” oraz „buduj” wymagania zamawiającego muszą być określone w taki sposób, abyzjednejstrony umożliwić wykonawcy jak najszersze wykorzystanie opracowanychw ramach etapu projektowego produktów (celem zminimalizowania nadprodukcji związanejzponownym opracowaniem tych samych zakresów), a zdrugiej strony zapewnić osiągnięcie celów zamawiającego związanychzposzczególnymi etapami realizacji PROJEKTU. Zadanie to wymaga więc szczególnej uwagi zamawiającego oraz wyższej znajomości zagadnień związanychzBIM, ponieważ wymusza szeroką analizę dostępnych rozwiązań i uwarunkowań, w tym prawnych, umiejętne powiązanie wymagań informacyjnych oraz kompetencji poszczególnychpodmiotów biorących udział w realizacji Zadania10. •Formuła „zaprojektuj i wybuduj” pozwala zamawiającemu na zastosowanie większej ogólności wymagań, co sprzyja współpracyzwykonawcą podczas opracowania najkorzystniejszych dla PROJEKTU metod współpracy Stron realizującychPROJEKT(podejście to leży u podstaw BIM). •Ze stosowanychw Polsce formuł realizacji inwestycji,„zaprojektuj i wybuduj” jest najbliższ ąrekomendowanym dla BIM założeniom, tj.realizacji inwestycji w oparciu okontrakty wielostronne (np. zgodnezzasadami IPD11), opartejna pełnej współpracy i pozwalającej zaangażować wszystkie strony procesu inwestycyjnego na możliwie najwcześniejszym etapierealizacji PROJEKTU

Rysunek 4. Porównanie schematówrealizacji inwestycji Źródło: tłumaczenie własne na podstawie [4]

3.3 Tryb realizacji zamówienia

Ponieważ wnajpowszechniej wykorzystywanych trybach zamówień (tj. przetargu nieograniczonego oraz przetargu ograniczonego) nie występuje element negocjacji, który pozwoliłbywdrożyć:•Fazę MacroBIM, wszczególności negocjacje Kosztu Docelowego,•Czynności rekomendowane przez normę PN-EN ISO 19650-2, wszczególności uzgodnienie przed podpisaniem umowy zapisów Planu BIM oraz planu mobilizacji,zaleca się odejście od tych trybów. Jak wskazano wdokumencie „Mapa drogowa dla wdrożenia metodyki BIM w zamówieniach publicznych”: „Biorąc pod uwagę przewidzianew nowej ustawie Pzp rozwiązania prawne,przeprowadzenie postępowaniazwykorzystaniem MacroBIM wydaje się możliwe przy zastosowaniu procedury negocjacjizogłoszeniem (152-168 Pzp)12. Procedura negocjacyjna może być stosowana dla zamówień obejmujących roboty budowlane, dostawy lub usługi obejmują rozwiązania projektowe lub innowacyjne, jak również w przypadku zamówień, które zuwagi na swój charakter, stopień złożoności lubzuwagi na ryzyko związanezrobotami budowlanymi, dostawami lub usługami nie mogą zostać udzielonew innej procedurze.” Z powyższego jasno wynika, że zastosowanie BIM, jako obejmującego innowacyjne (w porównaniu do tradycyjnych) rozwiązania – zarówno organizacyjne, jak itechnologiczne – idealnie wpisuje się w warunki ustalone przez prawodawcę dla trybu negocjacji zogłoszeniem. Niniejszym właśnie ten tryb zaleca się do procedowania inwestycji zzastosowaniem BIM, wtym Projektów Pilotażowych.

3.4 Organizacja procesu inwestycyjnego

Mimo, iż faza przedkapitałowa inwestycji nie jest w Polsce typowo przeprowadzanaprzy zastosowaniu BIM,zaleca się włączenie jej do realizacji Projektów Pilotażowych oraz innych przedsięwzięć inwestycyjnych. Informacje pozyskanew tej fazie są nieocenione, jeśli za jedenzpriorytetów postawi się racjonalnei efektywne wydatkowanie środków. Zwłaszcza dla zamawiających reprezentujących instytucje publicznepowinno mieć to ogromne znaczenie, ponieważ wydatki publiczne powinny być dokonywane: w sposób celowy i oszczędny,zzachowaniem zasad: uzyskiwania najlepszych efektówzdanych nakładów, optymalnego doboru metodi środków służących osiągnięciu założonych celów13. Podobnie, w przepisach ustawyPzp [5] kładzie się nacisk na jakość i efektywność ekonomiczną udzielania zamówień. Zgodniez art. 17 ww. ustawy zamówienia powinny być udzielanew taki sposób,aby zapewnić najlepszą jakość dostaw, usług,robót budowlanychoraz aby uzyskać najlepsze efekty zamówienia (społeczne, środowiskowe oraz gospodarcze) w stosunku do poniesionych nakładów.ZASTOSOWANIE MACROBIMPOZWALA ZAPEWNIĆ RZECZYWISTE SZACOWANIE KOSZTÓW PRZED ROZPOCZĘCIEMREALIZACJI, A WSZCZEGÓLNYCH PRZYPADKACH (GDY ZAPROPONOWANY PRZEZ OFERENTÓW WFAZIE MACROBIMKOSZT DOCELOWY PRZEKRACZA ZNACZĄCOMOŻLIWOŚCI INWESTYCYJNE ZAMAWIAJĄCEGO,NIE ROKUJĄC POPRAWY WTRAKCIE NEGOCJACJI)– ZANIECHANIE REALIZACJI INWESTYCJI. W tej fazie zaleca się opracowanie koncepcji obiektu na najniższym poziomie dokładności,dla którego można zastosować koszty wskaźnikowe. Opracowania tego nienależy jednak utożsamiaćzkoncepcją architektoniczną, która zawiera już pewne założenia dotyczące materiałów czy technologii – przypomina bardziej koncepcję funkcjonalno-użytkową.Założenia fazy MacroBIM zakładają, że podmiot, który opracował koncepcję najlepiej spełniającąwymagania inwestora – jeśli inwestycja będzie dalej procedowana – będzie kontynuował pracew ramach fazy kapitałowej(projektowaniai realizacji robót). Między fazą MacroBIMa kolejnyminie powinny więc wystąpić istotne ryzyka związanezokreślonymi dla PROJEKTU wymaganiami. Należy mieć na uwadze, że w kolejnych fazach PROJEKTUwymagają one jednak znacznego doprecyzowania (wfazie MacroBIM nie jest zasadne określanie szczegółowych wymagań dla dalszych faz,z uwagi na to, żemogą one nie nastąpić – opracowywanie ich byłoby więc nieuzasadnione). W wiązkuzpowyższymprzygotowanew ramach Projektu dokumenty BIM należy uzupełniać zgodniezinformacjami, które przedstawia Tabela 4 poniżej.

Tabela 4. Fazy realizacji PROJEKTU – uwagi ogólne - Główne kroki związanez realizacją wymagań zawartych w dokumentach BIM

1 Przedkapitałowa (przygotowanie inwestycji)•Zabezpieczenie budżetu na cel przeprowadzenia fazy MacroBIM;•Określenie podstawowych wymagań względem realizowanego PROJEKTUzuwzględnieniem OIR14;•Opracowanie Wymagań BIM dla fazy MacroBIM PROJEKTU.Z uwagi na zakres opracowań realizowanychw fazie MacroBIM (pkt 2) zaleca się opracowanie następujących wymagańinformacyjnych:•Dla fazy MacroBIM – w stopniu dokładnym;•Dla fazy projektowania i realizacji – na wysokim stopniu ogólności (należy mieć na uwadze fakt, że jeśli inwestycja nie będzie procedowana nakłady poniesionew celu opracowania dla wymagań dla dalszych faz będą nieuzasadnione ekonomicznie).

2 Postępowanie przetargowe (MacroBIM) Prekwalifikacja15podmiotów ubiegających się oudzielenie zamówienia; Współpracazpodmiotami opracowującymi koncepcję funkcjonalno-użytkową;•Konfrontacja uzyskanych danychzzałożeniami i możliwościami zamawiającego – podjęcie decyzji o dalszym procedowaniu inwestycji;•Doszczegółowienie lub opracowanie szczegółowych wymagań dla PROJEKTU Zaleca się zastosowanie prekwalifikacjizuwagi na:•Zmniejszenie liczby podmiotów zaangażowanych wprace na etapie MacroBIM (tj.wfazie postępowania przetargowego);•Ograniczenie roszczeń wykonawców związanychzkoniecznością opracowania na etapie postępowania materiałów kwalifikujących się do „projektowych”.Podmiot, który opracował koncepcję, która najlepiej spełnia wymagania inwestora – jeśli inwestycja będzie procedowana – będzie kontynuowałpracew ramach fazy kapitałowej. Między fazą MacroBIMa kolejną nie powinny więc wystąpić istotne ryzyka związanezokreślonymi dla PROJEKTU wymaganiami, jednak wymagają one znacznego doprecyzowania– zaleca się ścisłą współpracę Stron.

3 Kapitałowa16(projektowa)• W ramach przygotowania do fazy projektowej na podstawie wymagań dla PROJEKTU zostanie opracowany Plan BIM, stanowiący jego dokument wykonawczy. Dokument ten powinien zostać opracowany w ścisłej współpracy między zamawiającyma wykonawcą (projektantem oraz generalnym wykonawcą);•Plan BIM nie musi obejmować fazy realizacji robót, ale zaleca się, aby zawierał te założenia, które mogą mieć istotny wpływ na proces projektowy;•Faza przygotowawcza powinna zostać zakończona weryfikacją przyjętych dla PROJEKTU procedur, czyli tzw. fazą mobilizacji.Zaleca się pełną współpracę wykonawców (projektantów oraz wykonawców robót) już na etapie projektowania. Udział wykonawcy robót pozwoli na:•Uniknięcie nadprodukcji związanejzponownym opracowaniem rozwiązań projektowych wynikającychzwprowadzenia optymalizacji dopiero na etapie realizacji robót;•Dostosowanie wykonywanych opracowań do realiów budowy.Z uwagi na wymogi prawa budowlanego (konieczność złożenia wniosku opozwolenie na budowę – PnB) wydziela się co najmniej jeden zrzut danych. Częstą praktyką jest także wydzielenie fazy koncepcyjnej (zwynikami w postaci projektu architektonicznego lub wielobranżowego). Nie jest to jednak konieczne w przypadku, gdy zamawiający bierze czynny udział w procesie od samego jego początku.Nowelizacja Ustawy Prawo budowlane wprowadza także obowiązek opracowania projektu technicznego. Ponieważ musi on zostać opracowany przed rozpoczęciem robót może stanowić drugi, po zrzucie danych związanychzPnB, zrzut danych.

4 Kapitałowa (realizacja robót)• W ramach przygotowania do fazy realizacji robót opracowany na etapie projektowania Plan BIM powinien zostać uzupełniony o kwestie związanezwykorzystaniem opracowanych materiałów;•Przed przystąpieniem do prac należy zweryfikować przyjęte dla PROJEKTU procedury (faza mobilizacji);•Jeśli planowane jest zarządzanie obiektemzwykorzystaniem danych opracowanych przy zastosowaniu BIM przygotowanie do tej fazy powinno także uwzględniać uzgodnienie zakresui zawartości AIM17. Zaleca się, aby za modele informacyjne w całej fazie projektowej oraz realizacji robót odpowiedzialny był projektant.Z uwagi na zwiększoną ilość podmiotów zaangażowanych w PROJEKT w fazie realizacji robót szczególną uwagę należy zwrócić na efektywność zastosowanych procesów zarządzaniai komunikacji.Należy zwrócić uwagę, że odpowiedzialność wykonawcy robót obejmuje także początkowy etap fazy eksploatacji (zuwagi na świadczenie usługw ramach obowiązków gwarancyjnych orazw związkuzokresem rękojmi). Aby zapewnić, że wszystkie obowiązki związanezaktualizacją informacji będą poprawnie realizowane należy na tym etapie prac zaangażować także projektanta, który sprawuje nadzór nad modelem informacyjnym PROJEKTU.

4 Operacyjna18(eksploatacja)Nie dotyczy.Z uwagi na zakres Projektu faza ta nie została uwzględnionaw niniejszym opracowaniu, a co za tym idzie – omówionaw szablonach dokumentów BIM. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, żew ramach fazy eksploatacji, ze względu na towarzyszące jej koszty, warto rozważyć wdrożenie odpowiednich procedur zarządzania informacją.

Jak można zauważyć, przy zastosowaniu metodyki BIM największy nacisk na odpowiednie zorganizowanie procesu realizacji PROJEKTU położonyjest w pierwszychfaz achrealizacji inwestycji(przygotowania inwestycji oraz przeprowadzenia postępowania). Podjęte wtedy decyzje mają wpływna cały procesdostarczania zasobui niejako go definiują.

3.5 Podsumowaniezałożeń dla PROJEKTÓW, w tym PP realizowanych na podstawie szablonów dokumentów BIM

Szablony dokumentów BIM wymienione w rozdziale 2.2niniejszego opracowaniazostały opracowane przy założeniu, że PROJEKTbędzie realizowany:•przy pełnej współpracy Stron;•w formule„zaprojektuj i wybuduj”;•zuwzględnieniem fazy MacroBIM;•bez uwzględnienia fazy eksploatacji. Użytkownik, który chce wykorzystać opracowane „Szablonydokumentów BIM”przy zastosowaniu odmiennych od wymienionych wyżej założeń, powinien analizować zawartew nich zapisyzuwzględnieniem uwag zawartychw instrukcjach do poszczególnych opracowań.

4 Weryfikacja dokumentów BIM

4.1 KonsultacjezInteresariuszami Projektu – ankieta

W ramach prac przeprowadzono konsultacje zinteresariuszami Projektu, które miały na celu zebranie opinii dot. treści opracowanych dokumentów BIM. Konsultacje były przeprowadzone w formie ankiety, której wyniki zostały podsumowane wramach spotkania zinteresariuszami.Celem ankiety byłopozyskanie opinii przedstawicieli branży budowlanej, dotyczącej propozycji szablonów dokumentów BIM. Zuwagi na możliwość zidentyfikowania potencjalnych korelacji między odpowiedziami oraz uzyskanie opinii wujęciu całości opracowanych dokumentów analiziepoddano jedynie odpowiedzi osób, które ukończyły badanie, czyli 68 respondentów. Łącznie do ankiety przystąpiły 174 osoby.Wypełnienie całości ankiety wwiększości zajmowało badanym od 5 do 30 minut. Większość osób, która nie ukończyła badania zrezygnowała zudzielenia odpowiedzi wpierwszych 5 minutach (68%).Ankieta była podzielona na trzy części:•Profil badanego –zawierającej pytania dotyczące respondenta;•Pytania ogólne –dotyczące zakresu iformy szablonów;•Pytania szczegółowe podejmujące osobno temat każdego ze skierowanych do konsultacji dokumentów.Ankieta została skonstruowana wtaki sposób, aby pytania szczegółowe dotyczące zapisów zawartych w szablonach dokumentów BIM odpowiadali wyłącznie respondenci, którzy zadeklarowali minimum podstawowy zak res wiedzy zzakresu BIM, tj. 47 osób. Takie postępowanie pozwoliło skupić się na najbardziej merytorycznych irzeczowych uwagach oraz propozycjach uzupełnień, niejednokrotnie podpartych wieloletnim doświadczeniem zawodowym deklarowanym przez uczestników ankiety. Propozycje zmian lub korekt w przekazanych do konsultacji dokumentach zostały uwzględnione wzakresie przedstawionym wZałączniku nr 8 do niniejszego opracowania.W opracowaniu zastosowano następujące typy wykresów:•Pierścieniowy – dla przedstawienia wyników odpowiedzi na pytaniajednokrotnego wyboru,•Słupkowy – dla przedstawienia wyników odpowiedzi na pytania wielokrotnego wyboru (procent ankietowanych został wskazany wodniesieniu do całkowitej liczby respondentów, do których kierowano pytanie).

4.1.1. Profil badanych

Pierwsza część ankiety zawierała pytania ogólne, które miały na celu uzyskanie podstawowych informacji na temat ankietowanych. Ich celem było:•Ograniczenie uwag pochodzących od osób, które zadeklarowały brak lub niską znajomość tematyki BIM jako niereprezentatywne do dalszej analizy;•Możliwość identyfikacjipowiązań między poszczególnymi odpowiedziami aprzynależnością do określonej grupy ankietowanych.Struktura ankietowanych kształtowała się wsposób przedstawiony na wykresie poniżej. W profilu „Inne” znaleźli się m.in. prawnicy, dostawcy oprogramowania czy geodeci.

Wykres 1. Profil działalności ankietowanych

Około 71% ankietowanych jako główny profil działalności (lub jeden zgłównych) wskazała budownictwo kubaturowe. Odpowiedzi „Inne” udzielali m.in.przedstawiciele branży geotechnicznej ienergetycznej, dostawcy oprogramowania oraz pracownicy służby zdrowia.

Wykres 2. Działalność ankietowanych wujęciu rodzaju budownictwa

Około 66%BADANYCH ZADEKLAROWAŁO,ŻE REALIZUJE PROJEKTY ZWYKORZYSTANIEM BIM. Około 15% wykorzystuje BIM głównie do celów wizualizacyjnych (prezentacja koncepcji, wirtualne spacery itp.). Nieco ponad 22% wskazała, że choć komunikuje się zinnymi uczestnikami procesu inwestycyjnego woparciu orysunki 2D w ich organizacji wykonywane są modele BIM. Co 4badany komunikuje się zwykorzystaniem modelu 3D. Jedynie około 4% ankietowanych wykorzystuje BIM do zaawansowanych analiz. Ok. 87% badanych, którzy zadeklarowali realizację projektów zwykorzystaniem BIMbrało udział wwięcej niż 1 takim projekcie, a cotrzeci (około 36%) wwięcej niż 5 (70% znich reprezentuje projektantów lub konsultantów).

Wykres 3. Deklarowany poziom wykorzystania BIM

Wykres 4. Deklarowana ilość zrealizowanych projektów zwykorzystaniem BIM

Deklarowany przez respondentów poziom wiedzy oBIM był zróżnicowany.Prawie co trzeci ankietowany (31%) nie posiadał wiedzy zzakresu BIM lub określił ją jako znikomą. Pozostali badani (około 69%), zadeklarowali znajomość co najmniej podstawowych pojęć zzakresu BIM..

Wykres 5. Dekl arowany poziom wiedzy o Niemal 38% respondentów,którzy wskazali, że realizują projekty zwykorzystaniem BIM uczestniczyłow opracowaniu „Wymagań BIM” (EIR) lub „Planu BIM” (BEP). Prawie co 4ankietowany wstrzymał się od odpowiedzi na to pytanie BIM.

Wykres 6. Uczestnictwo respondentów w opracowaniu „Wymagań BIM” (EIR) lub „Planu BIM” (BEP)

4.1.2. Odpowiedzi na pytania ogólne

Respondenci byli podzieleni wzakresie odpowiedzi na pytanie, czy przedstawiony zestaw dokumentów był kompletny. Aż 43% ankietowanych stwierdziło, że nie ma zdania na ten temat. Co trzeci badany wskazał, że system jest kompletny (32%), a co czwarty, że nie (25%). Ankietowani wskazywali na braki wzakresie:•Klasyfikacji elementów budowlanych;•Informacji dot. etapu eksploatacji;•Tabel LOD i LOI19;•Wzorów umówna prace projektowe20, formularzy oceny kwalifikacji.Badani zwracali także uwagę na konieczność zapewnienia zgodności zzapisami serii norm PN-EN ISO 19650

Wykres 7. Czy system dokumentów BIM jest kompletny?

Zaproponowany wramach opracowania system dokumentów został opracowany tak, aby każdy dokument BIM składał się zczęści opisujących treść szablonu oraz jego omówienie. Ponad trzy czwarte respondentów (77%) uznało, że taki układ jest czytelny izrozumiały.

4.1.3. Odpowiedzi na pytania szczegółowe

Leksykon BIM Lista pojęć użytych wdokumentach, którą wskazano wtreści „Leksykonu BIM” dla połowy (49%) badanych jest wystarczająca, aby zrozumieć treść szablonów.

Wykres 10. Czy lista pojęć zawarta w„Leksykonie BIM” jest wystarczająca, aby zrozumieć treść szablonów ?

Prawie co trzeci badany (30%) wskazał, że pojęcia zawarte w„Leksykonie BIM” nie są wystarczająco wyjaśnione. Zdaniem ankietowanych „Leksykon BIM” wymaga przede wszystkim rozbudowania lub przeformułowania definicji (ich treść nie jest zrozumiała) oraz wskazania przykładów. Ankietowani wskazywali także na konieczność tłumaczenia definicji zawartych wserii norm PN-EN ISO 19650

Wykres 11. Czy pojęciazawarte w „Leksykonie BIM” sąwystarczająco wyjaśnione ?

Wymagania BIM: Głosy dotyczące tego, czy zamawiający będzie wstanie samodzielnie sporządzić Wymagania BIM na podstawie szablonu oraz jego omówienia rozłożyły się mniej więcej po równo. Ponad jedna trzecia ankietowanych (36%) stwierdziła, że zamawiający nie podoła zadaniu samodzielnego opracowania Wymagań BIM na podstawie przekazanego szablonu ijego omówienia. Zdaniem badanych – w większości reprezentowanych przez wykonawców – zakres BIM jest na tyle szeroki, że Zamawiający, mimo posiadania szablonu iomówienia, będzie potrzebował zewnętrznego wsparcia. Przyczyn takiego stanu można upatrywać wbraku odpowiednich kompetencji po stronie zamawiających. Należy jednak zaznaczyć, że sami zamawiający byli mniej sceptyczni wtym zakresie – połowa nie potrafiła jednoznacznie wskazać, czy będą w stanie samodzielnie opracować Wymagania BIM na podstawie przekazanych dokumentów aco trzeci badany reprezentujący tą grupę wskazał, że zamawiający podoła temu zadaniu.

Wykres 12. Czy zamawiający będzie wstanie samodzielnie opracować Wymagania BIM na podstawie przekazanych dokumentów?

Plan BIM Nieco korzystniej badani ocenili szablon Planu BIM wraz zjego omówieniem. Prawie połowa ankietowanych jest zdania, że zespół realizujący projekt będzie wstanie opracować Plan BIM korzystając zprzekazanych dokumentów. Ankietowani reprezentujący odmienne zdanie wskazywali, że konieczne jest posiadanie doświadczenia wrealizacji projektów zwykorzystaniem BIM. Przydatne mogłyby być także wzorcowe dokumenty dostosowane do specyfiki różnych projektów (typów inwestycji oraz wielkości).

Wykres 13. Czy szablon Planu BIM oraz jego omówienie są dostatecznie szczegółowe, aby zespół realizujący projekt mógł na ich podstawie opracować Plan BIM?

Tabela produkcji idostaw modeliTabela produkcji i dostaw modeli jest opracowaniem, które wydaje się najmniej zrozumiałe dla interesariuszy. Ponad połowa badanych nie ma zdania wodniesieniu do tego dokumentu. Badani, którzy jednoznacznie opowiedzieli się za tym, że tabela nie jest wystarczająco zrozumiała wskazywali, że nie ma konieczności opisywania kodów klasyfikacyjnych dla elementów modeli oraz wprowadzania dodatkowych podziałów modeli.

Wykres 14. Czy omówienie szablonu tabeli produkcji i dostaw modeli jest wystarczające ?

Załącznik BIM do umowy Co szósty badany (17%) uważa, że zapisy dokumentu nie są wystarczające. Respondenci wskazywali na potrzebę doprecyzowania lub zmiany zapisów dotyczących praw autorskich oraz bardziej szczegółowego podejścia do zapisów dot. CDE.46,81%12,77%40,43%TakNieNie mam zdania.

Wykres 15. Czy zapisy załącznika do umowy wyczerpują najważniejsze zagadnienia wodniesieniu do BIM, które nie są regulowane wtradycyjnych umowach budowlanych ?

4.2 Konsultacje zInteresariuszami Projektu – spotkanie

W ramach prac 24 lipca 2020 roku zostało zorganizowane spotkanie podsumowujące konsultacje zInteresariuszami Projektu. Spotkanie odbyło się wformie wideokonferencji. Uczestniczyło wnimponad 40 osób zponad 30 instytucji ifirm. Prezentacja stanowiąca pierwszą część spotkania była podzielona na 3 części:•Wprowadzenie, podczas którego Interesariuszom przedstawiono założenia oraz harmonogram spotkania,•Omówienie MacroBIM wraz zodniesieniem do prawnych aspektów wdrożenia tej fazy do procedowania inwestycji zgodnie zobowiązującym prawem,•Przedstawienie wyników ankiety (patrz: rozdział 4.1).Drugą część spotkania przeznaczono na dyskusję zInteresariuszami. Podnosili oni następujące kwestie:•Zgodność nazewnictwa idefinicji z ustawą Pzp,•Potwierdzenie umiejscowienia procedury MacroBIM wprocedurze oudzielenie zamówienia publicznego,•Zgodność co do zasady, że każda inwestycja zwykorzystaniem BIM powinna być poprzedzona konsultacjami/dialogiem zamawiający – wykonawca•Przeniesienie praw autorskich majątkowych na zamawiającego powinno mieć miejsce nie wcześniej niż po przekazaniu wynagrodzenia za projekt•Potwierdzono, że wmyśl ustawy o prawie autorskim iprawach pokrewnychprawa autorskie osobiste są niezbywalne,•Dyskusja dotycząca wytycznych dla LOD (LOG wrozumieniu definicji wskazanej w„Leksykonie BIM”) i LOI ,•Zgłoszono konieczność opracowania propozycji klauzul dla umów wg FIDIC. Zadeklarowano uwzględnienie w rekomendacjach w/w działania.,•Zgłoszono konieczność opracowania szablonów dokumentów dla etapu użytkowania obiektów. Zadeklarowanouwzględnienie wrekomendacjach w/w działania.,•Zgłoszono konieczność opracowania szablonówBIM dla realizacji inwestycji liniowych. Zadeklarowanouwzględnienie wrekomendacjach w/w działania.,•Dyskusja na temat roli projektanta wprojekcie. Zmiana podejścia do kwestii współpracy. Wnioski ze spotkania podano poniżej:•Zaproponowana forma isystempracy z dokumentami BIM są czytelne izrozumiałe zarówno dla respondentów ankiety jak iuczestników spotkania Szablony BIM zostaną przejrzane pod kątem zgodności nomenklatury zustawą Pzp i odpowiednio skorygowane,•Zostaną uzupełnione/uszczegółowione zapisy związane zprawami autorskimi oraz ich przeniesieniem na zamawiającego,•Zostaną wprowadzone rekomendacje dotyczące konieczności opracowania, wkolejnych krokach procesu wdrożenia BIM wPolsce, umów wg FIDIC idokumentów BIM dla fazy eksploatacji,•Wykonawca rozważy możliwość wprowadzenia do dokumentów BIM rekomendacji dot. minimalnych poziomów LOD (LOG wrozumieniu definicji wskazanej w„Leksykonie BIM”) iLOI dla dokumentacji BIM, celem ujednolicenia wymagań zamawiających wobec wykonawców•Konieczne są zarówno szkolenia merytoryczne (techniczne) jak imiękkie, zmieniające sposób pracy w ramach PROJEKTU (zagadnienia miękkie).

4.3 Główne czynniki sukcesu

Wdrożenie BIM jest procesem długotrwałym iwymagającym ciągłego doskonalenia (m.in. z uwagi na dynamicznie zmieniające się możliwości oraz tło ekonomiczne, społeczne, prawne, środowiskowe itd.). W związku ztym wszystkie rozwiązania, zanim staną się standardem, należy sprawdzić wpraktycznym zastosowaniu oraz – w przypadku zidentyfikowania takiej potrzeby – uzupełnić lub skorygować.WERYFIKACJA DOKUMENTÓW POWINNA BYĆ PRZEPROWADZONA NA WIELU INWESTYCJACH(zaleca się zebranie wyników zco najmniej kilkunastu realizacji, wszczególności zProjektów Pilotażowych), aby uzyskać możliwie najpełniejszy obraz, który pozwoli zweryfikować wpraktyce dopasowanie ich treści do możliwości polskiego rynku.Z uwagi na nieocenione walory PODEJŚCIA LESSON LEARNT21zaleca się jego stosowanie niezależnie od rodzaju podmiotu, na rzecz którego realizowana jest inwestycja (publicznego lub prywatnego).W związku zpowyższym zaleca się, co najmniej na zakończenie każdego etapu realizacji PROJEKTU, uzupełnienie poniższej tabeli. Tabele takie powinni wypełniać wszyscy członkowie Grupy Podstawowej22a wnioski powinny zostać omówione na wspólnym spotkaniu, którego celem jest wymiana doświadczeń.

Tabela 5. Lesson learnt – propozycja arkusza

WNIOSKI ZINWESTYCJI PUBLICZNYCH POWINNY BYĆ PUBLIKOWANEna dedykowanej do tego celu platformie internetowej23, aby ułatwić wymianę doświadczeń między przedstawicielami branży.Zaleca się także opracowanie podręczników DOBRYCH PRAKTYK, które wspomogą rynek budowlany podczas opracowywania dokumentów BIM iułatwią wybór najkorzystniejszych rozwiązań.W toku dalszych prac nad Szablonami dokumentów BIM zaleca się sporządzeniedodatkowych opracowań, które będą zawierały PRZYKŁADY UZUPEŁNIEŃDOKUMENTÓW BIM,które zawierałyby wzorcowe zapisy dostosowane do różnego typu inwestycji – zarówno wujęciu rodzaju(np. dla budownictwa liniowego, kubaturowego), jak i wielkości realizowanego PROJEKTU. Potrzeba ta była także zgłaszana przez interesariuszy Projektu podczas konsultacji.

4.4 Uzupełnienie standardu dokumentówBIM – kolejne kroki

Szablony dokumentów BIM stanowiące załączniki do niniejszego opracowania stanowią pierwszy krok, jaki powinni podjąć przedstawiciele branży budowlanej, aby możliwe było sprawne realizowanie inwestycji zzastosowaniem BIM wPolsce. Poniżej przedstawiono dodatkowe rekomendacje dla przedstawicieli branżyoraz Komitetu Sterującego (ciała odpowiedzialnego za sprawne wdrożenie BIM wPolsce, zgodnie zzałożeniami „Mapy drogowej dla wdrożenia metodyki BIM wzamówieniach publicznych”) w odniesieniu do rodzajów opracowań, których przygotowanie jest zalecane, abymożliwe było osiągnięcie pełnej integracji BIM w procedowaniu inwestycji budowlanych.

Tabela 6. Uwagi irekomendacje względem uzupełnienia systemu dokumentów BIM

1 Standardy

1.1 Opracowanie pełnego, szczegółowego systemu nazewnictwa dla inwestycji budowlanychOpracowanie systemu stosowanego niezależnie od PROJEKTU pozwoli uczestnikom procesu budowlanego szybciej „odnaleźć się” wotrzymanej dokumentacji. Zaleca się opracowanie go jako załącznika krajowego do normy PN-EN ISO 19650-2, podobnie jak ma to miejsce wbrytyjskiej wersji normy (BS-EN ISO 19650-2).

1.2 KlasyfikacjaKlasyfikacja elementów budowlanych jest niezbędnym elementemspójnegoizintegrowanegosystemu ustrukturyzowania danych budowlanych wcałym cyklu życia zasobu, począwszy od programowania przedsięwzięcia(fazy MacroBIM), poprzez koncepcję, projekt, wykonawstwo,aż do przygotowania danych o zasob ach w celueksploatacji(patrz też: punkt 1.4 wniniej szej tabeli). Dopiero opracowanie klasyfikacji pozwoli także tworzyć cyfrowe łańcuchy dostaw (ang. Digital Supply Chain – DSC

1.3 Opracowanie standardów dla GIS24 i włączenie do systemu standardów dla BIMDane GIS były wskazywane przez interesariuszy Projektu jako te, które powinny zostać uwzględnione przy opracowywaniu standardówBIM(wszczególności w zakresie szablonów dokumentów BIM). Zadanie to może przynieść realne efekty wszczególności wodniesieniu do fazy planowania, wramach której wykorzystuje się te dane np. przy realizacji inwestycji liniowych, ale także w ramach prac przedprojektowych (np. wzakresie planowania przestrzennego)

1.4 Opracowanie dokumentów BIM dla fazy eksploatacjiInteresariusze Projektu wskazywali podczas konsultacji na konieczność opracowania dokumentów obejmujących fazę eksploatacji. Jest to krok niezbędny wcelu stworzenia pełnego systemu standardów BIM dla realizacji inwestycji budowlanych wcałym cyklu ich życia.

2 Kontrakty i umowy

2.1 Wzorcowe zapisy umów, kontraktów joint ventureOpracowanie wzorcowych zapisów kontraktowych oraz umów będzie sprzyjać budowaniu dobrych praktyk wzakresie podziału kompetencji iodpowiedzialności, w szczególności eliminacji istniejących praktyk ocharakterze antagonistycznym w tym zakresie. Pozwoli także skrócić proces przygotowania dokumentacji postepowania.Nie zaleca się opracowania osobnych umów na praceprojektowe, gdyż działanie to może sprzyjać dalszemu ugruntowaniu się podziału procesu dostarczania informacji.

2.2 Wzorcowe zapisy do umów budowlanych opartych na FIDIC25Procedowanie inwestycji przy wykorzystaniu warunków kontraktowych FIDIC oraz BIM jest obecniemożliwe, ale wzorcowy zestaw klauzul uzupełniających uwzględniających BIM pozwoli uniknąć rozbieżności oraz luk wzapisach kontraktu. Zapewni także prawidłowe procedowanie inwestycji zzastosowaniem BIM zposzanowaniem zasad współpracy i współodpowiedzialności.

3 Specyfikacja warunków zamówienia

3.1 Wzorcowe zapisy wzakresie warunkówudziału w postępowaniuWzorcowe warunki udziału wpostępowaniu powinny zostać wypracowane w taki sposób, aby zapewnić efektywną realizację zamówień zwykorzystaniem BIM. Opublikowanie takiego opracowania nie powinno zwalniać zamawiających zobowiązku dostosowania warunków udziału w postępowaniu do realizowanego PROJEKTU.

3.2 Wzorcowe zapisy dotyczące kryteriówoceny ofert innych niż cena lub kosztOpracowanie wzorcowych zestawów kryteriów oceny ofert dotyczących BIM pozwoli zamawiającym łatwiej sporządzić dokumentację postępowania, w szczególności wkontekście zaleceń zawartych w„Mapie drogowej dla wdrożenia metodyki BIM wzamówieniach publicznych”26 dotyczących wprowadzenia obowiązkowych kryteriów pozacenowych wzamówieniach publicznych dotyczących stosowania BIM.Opracowanie wskazanych dokumentów pozwoli także zwiększyć jakość realizowanych PROJEKTÓW, zmniejszając przy tym ryzyko nieuzasadnionego podniesienia ceny ofert, co nie zwalnia zamawiających zkonieczności analizy potrzeb realizowanego PROJEKTU iodpowiedniego do jego zakresu doboru kryteriów oceny ofert.

3.3 Opis róluczestników proce sów inwestycyjnychi ich zakresu odpowiedzialnościJeśli nie będzie to wynikać zwzorcowych zapisów umów ikontraktów zaleca się opracowanie minimalnych oraz rekomendowanych kompetencji poszczególnych ról związanych zBIM (lub przypisanie ich do istniejących wpolskiej praktyce budowlanej).Niezbędne jest także ujednolicenie nazewnictwa ról oraz opracowanie zakresów odpowiedzialności, które będą miały zastosowanie wramach realizacji typowych inwestycji budowlanych.

4 Pozostałe

4.1 Inne zalecenia zawarte w „Mapie drogowej dla wdrożenia metodyki BIM w zamówieniach publicznych

Wszystkie dokumenty, jakie będą opracowane wramach kolejnych kroków implementacji BIM wPolsce powinny być SKOORDYNOWANE(zgodne zogólnie przyjętą strategią wdrożenia) oraz WZAJEMNIE SPÓJNE, aby stworzyć pełnoprawny system organizacyjny dla procedowania inwestycji budowlanych wPolsce

Bibliografia

[1] Haahtela Group. Lean Construction Institute. Provider Number H561, Lean Design Forum P2SL/AIA/LCI 2016 Day One. P2SLDF20161, 2016.

[2] PN-EN ISO 19650-1:2019 Organizacja idigitalizacja informacji o budynkach i budowlach, w tym modelowanie informacji o budynku (BIM). Zarządzanie informacjami za pomocą modelowania informacji o budynku. Część 1: Koncepcje i zasady.

[3] PN-EN ISO 19650-1:2019 Organizacja idigitalizacja informacji o budynkach i budowlach, w tym modelowanie informacji o budynku (BIM). Zarządzanie informacjami za pomocą modelowania informacji o budynku. Część 2: Realizacja projektu.

[4] C. Eastman, BIM Handbook -a guide to building information modeling, John Wiley & Sons, 2008, p. 116.

[5] Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2019 ze zm.).

[6] Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240).

Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/cyfryzacja-procesu-budowlanego---szablony-dokumentow-bim

OPUBLIKOWANO W DOMENIE PUBLICZNEJ GOV.PL https://www.gov.pl/attachment/a5f4f22a-424b-4091-ba48-70e5d25c747d Dokument, opracowany w ramach projektu ”Cyfryzacja procesu budowlanego w Polsce”, wytycza potencjalny plan czynności, które mają na celu doprowadzić do wdrożenia stosowania metodyki BIM w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych w budownictwie. Stanowić on będzie punkt wyjścia do opracowania szczegółowej Strategii wdrożenia BIM w Polsce. Z uwagi na rekomendowane podejście PUSH-PULL odnosi się nie tylko do sektora zamówień publicznych, ale również do działań podejmowanych (koniecznych do podjęcia) w sektorze prywatnym. © 2020 PwC Advisory spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. Wszystkie prawa zastrzeżone. W tym dokumencie nazwa "PwC" odnosi się do PwC Advisory spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. firmy wchodzącej w skład sieci PricewaterhouseCoopers International Limited, z których każda stanowi odrębny i niezależny podmiot prawny.

Page updated

Google Sites

Report abuse