Khi xã hội hiện đại ngày càng sử dụng nhiều tài nguyên, môi trường tự nhiên ngày càng bị thu hẹp, khiến số lượng động vật hoang dã ngày càng giảm. Theo báo cáo năm 2022 của WWF, quần thể động vật hoang dã toàn cầu đã giảm trung bình 69% kể từ năm 1970. Mặc dù đã có những câu chuyện đầy phép màu về động vật hoang dã từng xảy ra nhưng hiện tại nhiều loài động vật vẫn đang bị đe dọa chủ yếu do các tác động từ con người. Hiện nay, trong danh sách đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), hơn 41.000 loài được đánh giá là có nguy cơ tuyệt chủng trong đó có hơn 20% thuộc Việt Nam. Dưới đây là những loài động vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất được liệt vào sách đỏ ở Việt Nam:
Tê giác một sừng được coi là tuyệt chủng trong tự nhiên tại Việt Nam. Loài này trước đây sống ở vùng rừng núi phía Nam nhưng đã bị săn bắt và mất môi trường sống.
Đặc điểm hình dáng:
Có thân hình đồ sộ, da dày và nhăn nheo
-Màu sắc: Thường có màu xám hoặc nâu.
Kích thước: Có thể nặng từ 2000-3000kg và dài tới 4m. Sừng nổi bật với độ dài từ 20-60cm, được cấu tạo keratin.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Săn bắt trái phép
Mất môi trường sống
Biến đổi khí hậu
Số lượng cá thể giảm sút
Đây là loài linh trưởng quý hiếm, chỉ còn lại ở các vùng núi phía Bắc Việt Nam và Lào. Vượn đen má trắng đang bị đe dọa do mất môi trường sống và săn bắt.
Đặc điểm hình dáng:
Màu sắc: Lông chủ yếu màu đen nhưng phần má, cổ và phần xung quanh khuôn mặt lại có lông trắng hoặc xám nhạt.
Kích thước: Thân dài khoảng 45-55cm, đuôi ngắn hoặc không có đuôi, trọng lượng dao động từ 6-10kg.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Mất môi trường sống
Săn bắn và buôn bán trái phép
Chia cắt môi trường sống
Tỉ lệ sinh sản thấp
Loài này chủ yếu sống ở miền Trung Việt Nam. Voọc chà vá chân xám bị săn bắn để lấy thịt và làm thuốc, đồng thời mất nơi ở do chặt phá rừng.
Đặc điểm hình dáng:
Màu sắc: Có bộ lông chủ yếu là xám nhạt hoặc xám tro, với phần bụng và mặt có màu sáng hơn, phần chân của chúng có màu xám.
Kích thước: Kích thước trung bình, chiều dài cơ thể khoảng 40-50cm và đuôi dài gấp đôi thân, có thể nặng từ 5-7kg.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Mất môi trường sống
Săn bắn và buôn bán trái phép
Chia cắt môi trường sống
Tỉ lệ sinh sản thấp
Hổ Đông Dương từng phân bố rộng rãi ở Việt Nam nhưng hiện tại đang ở mức cực kỳ nguy cấp do săn bắn và mất môi trường sống.
Đặc điểm hình dáng:
Kích thước: Con đực trưởng thành có thể dài từ 2,2-2,6m (bao gồm cả đuôi), nặng từ 130-190kg. Con cái thường nhỏ hơn, dài khoảng 2,3m và nặng từ 100-130kg
Ngoại hình: Có bộ lông màu vàng nhạt yến cam với các vạch đen chạy dọc theo cơ thể.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Mất môi trường sống
Săn bắn và buôn bán trái phép
Chia cắt môi trường sống
Số lượng con mồi giảm sút
Bò tót sống trong các khu rừng nhiệt đới và là một trong những loài động vật có vú lớn nhất ở Việt Nam. Tuy nhiên, chúng đang giảm dần số lượng do nạn săn bắt trái phép.
Đặc điểm hình dáng:
Kích thước: Cao 1,8- 2 mét tính từ vai, có thể nặng lên đến 1.000 kg đối với con trưởng thành.
Màu sắc: Có màu nâu tối hoặc xám đen, đôi khi có những đốm trắng ở chân và bụng.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Mất môi trường sống
Săn bắn trái phép
Sự xâm nhập của các loài khác
Động vật giống ngoại lai
Mức độ sinh sản thấp
Cá sấu hoa cà từng sinh sống trong các vùng đầm lầy và cửa sông của Việt Nam. Tuy nhiên, do săn bắt và môi trường sống bị thay đổi, số lượng cá sấu hoa cà đã giảm mạnh.
Đặc điểm hình dáng:
Kích thước: Chiều dài có thể lên đến 5- 6 mét, trọng lượng có thể lên đến 1.000 kg.
Màu sắc: Lớp da có màu xám xanh hoặc nâu, với các vảy hình tổ ong dày đặc, giúp chúng có thể ngụy trang rất tốt trong môi trường sống. Mặt của chúng có các vết hoa cà (hoặc hoa văn), đây là lý do vì sao loài này được gọi là "cá sấu hoa cà".
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Mất môi trường sống
Nạn săn bắn
Sự can thiệp của con người vào chuỗi thức ăn
Biến đổi khí hậu
Còn được gọi là cá heo sông Mekong, đây là một loài cá heo quý hiếm sống ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Chúng đang bị đe dọa do ô nhiễm nước và sự can thiệp của con người.
Đặc điểm hình dáng:
Kích thước: Thân hình thon dài, với chiều dài cơ thể 2,5 - 3 mét và cân nặng từ 150 đến 200 kg. Cá heo hồng có một cái mũi dài, nhọn, giống như một chiếc mỏ, và hàm răng sắc nhọn.
Màu sắc: Dễ nhận diện nhờ vào màu sắc hồng nhạt, màu sắc này có thể thay đổi từ hồng nhạt đến hồng đậm, phụ thuộc vào tuổi tác và tình trạng sức khỏe của chúng. Những con cá heo trẻ có màu xám hơn và càng già màu hồng càng rõ rệt hơn.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Mất môi trường sống
Ô nhiễm
Săn bắn và buôn bán trái phép
Biến đổi khí hậu
Cạnh tranh với các loài khác
Loài này phân bố chủ yếu ở khu vực miền Trung và Nam Việt Nam. Sóc bay Nam Dương là loài động vật gặm nhấm có khả năng bay, đang bị đe dọa bởi nạn phá rừng và săn bắt.
Đặc điểm hình dáng:
Kích thước: Dài từ 40- 50 cm, chưa tính đuôi. Đuôi của chúng có thể lên tới 60 cm, giúp cân bằng khi bay.
Màu sắc: Chúng có bộ lông mềm mại, dày và mượt, thường có màu nâu hoặc xám với những đốm màu sáng hoặc vàng trên bụng và lưng. Lông bụng thường sáng màu hơn so với lưng.
Cánh bay: Lớp da mỏng, kéo dài từ cổ đến các chi trước và sau, giúp chúng "bay" hoặc lượn trong không trung khi nhảy từ cây này sang cây khác.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Mất môi trường sống
Phá rừng và đô thị hoá
Săn bắn và buôn bán trái phép
Biến đổi khí hậu
Cạnh tranh với các loài khác
Sơn dương sống ở vùng núi cao tại miền Bắc Việt Nam. Loài này đang giảm mạnh số lượng do nạn săn bắn và sự suy giảm môi trường sống.
Đặc điểm hình dáng:
Kích thước : Chiều dài cơ thể từ 1,1- 1,6 mét, chiều cao vai khoảng 70–90 cm.
Lông và màu sắc: Bộ lông có màu nâu nhạt hoặc xám, đôi khi có màu hơi đỏ thường dày và thô. Phần lông quanh cổ và vai có thể rậm hơn, tạo thành một lớp lông đặc biệt.
Mũi và sừng: đôi sừng cong có thể dài từ 30–40 cm, được sử dụng chủ yếu để tự vệ . Mũi hơi rộng và nhô ra, giúp chúng thích nghi với việc tìm kiếm thức ăn trên các sườn núi.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Mất môi trường sống ( phá rừng, đô thị hoá)
Săn bắn và khai thác trái phép
Chế độ sinh sản chậm
Sự suy giảm quần thể
Rùa Hoàn Kiếm là một trong những loài rùa quý hiếm nhất thế giới và hiện chỉ còn lại một số rất ít cá thể. Loài này đang được bảo vệ đặc biệt, nhất là tại hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Đặc điểm hình dáng:
Kích thước: Có kích thước lớn, chiều dài cơ thể có thể lên tới 1,3 m, nặng từ 60- 90 kg khi trưởng thành.
Màu sắc và vỏ: Vỏ của rùa Hoàn Kiếm có màu nâu sẫm, với các vân đặc trưng, tạo thành một lớp bảo vệ dày, giúp chúng tránh được các loài săn mồi. Màu sắc của vỏ có thể thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi của loài.
Đầu và cổ: Rùa Hoàn Kiếm có đầu to, mõm hơi nhọn và cổ dài. Điều đặc biệt là loài rùa này có thể thò đầu ra ngoài khá xa khi cần thiết để tìm thức ăn hoặc khi gặp mối đe dọa.
Chân: Chân của rùa Hoàn Kiếm có 5 ngón, được trang bị các móng sắc bén giúp chúng di chuyển dễ dàng trong môi trường nước và bùn lầy.
Lí do chúng được liệt vào sách đỏ:
Số lượng cực kì ít
Mất môi trường sống
Săn bắn và buôn bán trái phép
Chế độ sinh sản chậm , thấp
Khó khăn trong công tác bảo tồn
Các loài động vật quý hiếm trên hiện đang được bảo vệ chặt chẽ nhằm ngăn chặn sự tuyệt chủng. Các chương trình bảo tồn đang được triển khai nhằm khôi phục và bảo vệ môi trường sống tự nhiên của chúng.
Nguồn tham khảo: Internet
Credit: Giang Huyền 12A3