ประเพณีบุญบั้งไฟชาวมะรื่นคอด
ประเพณีบุญบั้งไฟชาวมะรื่นคอด
สืบเนื่องจากชาวบ้านส่วนใหญ่อพยพมาจากภาคอีสานย้ายถิ่นฐานเข้ามาอาศัย
อยู่ที่ บ้านมะรื่นคอด หมู่ที่ 10 ตำบลเนินสว่าง อำเภอโพธิ์ประทับช้าง จังหวัดพิจิตร ประชาชนในตำบลส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก บางคนทำนาบางคนปลูกมันสำปะหลังล้วนแต่ต้องพึ่งพาอาศัยน้ำในการทำการเกษตรทั้งสิ้น จึงนำเอาประเพณีวัฒนธรรมอันดีงามติดตัวกันมาว่าด้วยพิธีกรรมขอฝน
ชาวบ้านเชื่อว่ามีโลกมนุษย์และโลกเทวดา มนุษย์อยู่ใต้อิทธิพลของเทวดา การรำผีฟ้าเป็นตัวอย่างที่แสดงออกทางด้านการนับถือเทวดา และเรียกเทวดาว่า “แถน” เมื่อถือว่ามีแถนก็ถือว่า ฝน ฟ้า ลม เป็นอิทธิพลของแถน หากทำให้แถนโปรดปราน มนุษย์ก็จะมีความสุข ดังนั้นจึงมีพิธีบูชาแถน การจุดบั้งไฟก็อาจเป็นอีกวิธีหนึ่งที่แสดงความเคารพหรือส่งสัญญาณความภักดีไปยังแถน ชาวอีสานจำนวนมากเชื่อว่าการจุดบั้งไฟเป็นการขอฝนจากพญาแถน และมีนิทานปรัมปราเช่นนี้อยู่ทั่วไป แต่ความเชื่อนี้ยังไม่พบหลักฐานที่แน่นอน นอกจากนี้ในวรรณกรรมอีสานยังมีความเชื่ออย่างหนึ่งคือ เรื่องพญาคันคาก หรือคางคก พญาคันคากได้รบกับพญาแถนจนชนะแล้วให้พญาแถนบันดาลฝนลงมาตกยังโลกมนุษย์
คำว่า “บั้งไฟ” ในภาษาถิ่นอีสานมักจะสับสนกับคำว่า “บ้องไฟ” แต่ที่ถูกนั้นควรเรียกว่า”บั้งไฟ”ดังที่ เจริญชัย ดงไพโรจน์ ได้อธิบายความแตกต่างของคำทั้งสองไว้ว่า บั้งหมายถึง สิ่งที่เป็นกระบอก เช่น บั้งทิง สำหรับใส่น้ำดื่ม หรือบั้งข้าวหลาม เป็นต้น
งานประเพณีบุญบั้งไฟ โดยจัดขึ้นช่วงก่อนวันเข้าพรรษาของทุกปี (เดือนหกหรือเดือนพฤษภาคม) ณ วัดเนินสาลิกา หมู่ที่ ๑๐ ตำบลเนินสว่าง อำเภอโพธิ์ประทับช้าง จังหวัดพิจิตร ชาวบ้านจะมาร่วมใจกันแห่บั้งไฟไปตามหมู่บ้านต่างๆ แล้วนำมาจุดดอกไม้ไฟหรือบั้งไฟ ขึ้นไปบนท้องฟ้าเพื่อถวายพญาแถนที่เป็นเทพเจ้าแห่งฤดูฝนอยู่บนเบื้องสวรรค์ เพื่อทำการขอฝนให้ตกตามฤดูกาล และเพียงพอต่อการเพาะปลูกพืชผลทางการเกษตร ประชาชนชาวบ้านเนินสว่างได้ปฏิบัติสืบทอดต่อกันมาเป็นประจำทุกปี การจัดงานประเพณีบุญบั้งไฟ ถือเป็นส่วนหนึ่งที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตคือเป็นการขอฝนให้ตกต้องตามฤดูกาล ชาวนามีน้ำทำนาทำให้ผลผลิตดี และประเพณีบุญบั้งไฟยังเป็นความเชื่อของชาวบ้านที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษ ซึ่งเป็นประเพณีที่ทุกคนมีความสนุกสนาน มีการละเล่นแบบพื้นบ้าน มีขบวนแห่ที่สวยงาม เน้นการมีส่วนร่วมของทุกเพศทุกวัยตั้งแต่การเริ่มทำบั้งไฟจากพระสงฆ์เป็นผู้ริเริ่ม จนถึงขบวนแห่จะมีเด็กเยาวชนร่วมขบวนแห่เป็นการสร้างความสามัคคี การสร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนได้เป็นอย่างดีจึงถือได้ว่าประเพณีบุญบั้งไฟมีความสำคัญและมีคุณค่าทางสังคมและทางจิตใจของคนในชุมชนที่มีผลต่อการดำเนินชีวิตของคนในชุมชนโดยแท้
แผนที่การจัดประเพณีบุญบั้งไฟ ณ วันเนินสาริกา