Hij komt

Ik ging me vandaag wat kind minded in gedachten laten verdwalen voor mijn mondiale columnbijdrage. Zoeken naar een pure Sint beleving of zo. Tot ik, dank zij mijn echtgenote, het boekje onder ogen kreeg over de dictatuur van het simplisme. De ontbijttafel was gezet. Het gesprek begon even smakelijk.

Was het een hintverwijzing naar mijn nog simpele ochtendgeest of was het om me aan de keukentafel ietwat wakker te schudden ?

Het boekje  is een pamflet over de actuele lelijkheid der dingen van design tot speelgoed waarmee we dagelijks geconfronteerd worden. De ergernis aan teksten die we vandaag te lezen krijgen, de hedendaagse stoet der dwaasheid enz… een allegaartje van simpele denkpatronen in de alledaagsheid der dingen.

Een stevige koffieslok en nog voor de borrel, heb ik  het op mijn gemak uitgelezen; weliswaar traag bestuderend en heel analytisch tot mezelf laten doordringen van hoe we vandaag in alles simpelweg voorgeleefd worden. 

Zelfs ontkenningsgedrag brengt ons naadloos bij frauduleus denken. Elke goedkope gedachtegang opgaand in een polarisering van het populisme. Hoe gemakkelijk we worden wel voorgeleefd, gedirigeerd door de grote machten der aarde. De Pharma reuzen, de multinationals, het gelobby… zelfs de granen van mijn dagelijkse boterham worden verdacht van graanmanipulatie. Er moet dringend opvoedend werk verricht worden van een ethisch verantwoord aandeelhouderschap en responsabilisering.

Kunst en literatuur zijn misschien nog de enigste kansen om onze voorgeleefde realiteit te ontspringen en te zoeken naar wat de mens nog zelf kan en zich zelf mag zijn.

We worden in onze  wereld met zoveel zaken geconfronteerd dat alles in een snelle oppervlakkigheid dreigt te belanden. De deemsterkaas lekker en toch zoveel smaaklozer dan in zijn voorstelling op de reclame-spot.

Is het vandaag de klimaatwissel niet, dan is het over financieel gefoefel, de malafide uitspattingen in onze maatschappij, het gebrek aan empathie . Soms nog heel even eens verrassend; als een collectief ontslag tegen de  dictatoriale ontvoogding in Hong Kong. Nu al verzwegen voor de volgende sportbijdrage en wedstrijdresultaten.

Alles wordt ons in een mum van tijd bitsig voorgeschoteld. Een media vol blitzkrieg.

De algemene noemer voor veel  problematieken is vlug gevonden. ”De macht van anderen op anderen.”

Ideeën worden  vlug gegeneraliseerd. Als een soapreeks geabsorbeerd,  geconsumeerd. Sommige dupliceren het schouwspel in hun dagelijks leven.  Ze spelen Pacman, zelf wetenschapper, zelf kok, zelf politicus… naar het modelvoorbeeld van de beeldvorming.

De korte titels van populaire bladen lokken de lezers die er maar niet genoeg van krijgen . Zoals “Hij Komt…” het kortstondig spanningsgegeven voor kleine bange kinderen,  verteren we goedlachs als onze commerciële bijdrage aan de economie. Morgen is het Kerstmis. De lichtjes nu al aan. OK.

De macht van de media bepaalt hoe we erover zullen denken en verder leven. Zelfs intellectuelen doen mee met het machtsapparaat om toch maar even in de picture te geraken. Daarbij worden dikwijls altijd dezelfde actoren voor het scherm opgevoerd alsof er geen andere denkers in het kleine Vlaanderen nog rondlopen. Of houden die intellectuelen zich enkel bezig met Middeleeuwse en Romeinse studiën voor een ongeacht publieke belangstelling.

Oneliners, het sensationele beeld,  de impulsieve reacties, en zelfs vips die zich blootgeven voor het emotiegehalte  van een miljoenen kijkpubliek, behoren tot de encadrering van de scenes die we voor realiteit nemen in het dagelijks leven. Als men iets moois aanprijst dan moeten we dat toch goedvinden zeker. Mode, reclame bestaan niet voor niets. 

Wat is er mis aan de Sint? De zwarte pieten hebben contextdenkers gelukkig al kunnen afvoeren. Ze blijven dit jaar op stal wegens corona. Al blijft het verweer van sommige zogezegde cultuurfreaks groot om ze terug op te voeren.  Na de climax de anti climax. Eens de Sint voorbij, de kinderen terug vrij.

Wat mediaal geaccepteerd wordt haalt de strijd binnen. Of dat het nu fout  of correct is; doet er niet toe. De kijkcijfers bepalen de cultuur van zijn. We genieten er stommelings van. Programma’s met diepgang  echter onder sensatiedruk wegkwijnend.

Het modern straatgabarit kan je persoonlijk zelfs zo  wansmakelijk vinden, bijvoorbeeld in vergelijking met de vroegere rijkelijke art Deco stijl, Victoriaanse stijl... toch accepteren we zomaar de hedendaagse trend en heulen mee met de gang van zaken. Ik zie voor mij de zelfvoldane architect die een zwarte lijn doorheen het huis trok als een volkomen streep van eenheid en transparantie voor het gebouw en zijn interieur als een sublieme decoratieve vondst beschouwt.  Voor de rest kijkt van de Sint op kale witte muren en grote glaspartijen. Een weldaad voor de geëmigreerde glazenwasser van morgen voordat we hem terugsturen voor zijn vegen op het glas. Nee geen zwarte lijn op tafel tussen jou en mij. Geen raciale streep die ons uit elkaar drijft. Kunst beschouwend zou ik de doorlopende lijn nog kunnen duiden als pure eenvoud van ruimtelijke samenhang en begrenzing. De bouwpromotor gebruikt het als pure stijlniche voor een mondaine  aanprijzing voor de verkoop van het simplistisch gestructureerd onroerend goed. Een verkoop als een kat in de zak. Meerwaarde totale illusie. Kunst en suggestie vinden we dan wel gedurfder in bijvoorbeeld een Weense Hundertwasser.       .

Vlug gegenereerde obligatoire waarheid.  Hoe kan het ook anders?  Mediamodellen: één item van hooguit veertig seconden om de kijker met beperkt begripsvermogen van antwoord te dienen over concepten, vaccins, rellen…

Bangelijk moeten we ons afvragen waarin we zijn terecht gekomen. Benepen tussen de macht van het geld en de heersers. Voorgeleefd in een matige cultuur. Groente uit de tuin van opa vergeten. Recepten van de oma in een mac donald stijl onder gedoopt.   Sinterklaas bedankt voor de fair trade chocola… Hoe hypocriet kunnen we ons sussen.

De ontbijttafel wordt bij ons altijd sfeervol gedekt en het brengt ons tot leuke babbels. Tot kernvragen: wie zijn we eigenlijk, wat doen we hier allemaal? We zijn het leven zo dierbaar voor ons zelf; tijdelijke ego’s op een grote uitgeputte aardbol.  

Mijn echtgenote dompelt me, gelukkig maar, meermaals in haar boekenwurmwijsheid. Het doet me deugd dit nog op mijn ouwere dag te mogen meemaken. De kunst is nu juist dat het gesprek zo open en duurzaam kan zijn en zelfs de vraag ontboezemt hoe anderen hierover zouden denken. Moet het borstbeeld van Leopold II nu echt weg of kan het blijven als een blijvende blikopener over desastreuze machten die ons omgeven?   Het is goed in kunst en de literatuur te kruipen om de wereld en het leven beter tot jezelf te laten komen.

Ook daarom mag kunst niet tot een beperkt canon worden herleid. Een conditio sine qua non om een breedspectrum op een voedzaam (intellectueel) leven te kunnen bewaren. Een spectrum van open grenzen, ontvankelijk zijn…

Zoals kinderen nog kunnen geloven  in de ongekende goedhartigheid van de brave Sint.  

Kunst moet zijn, totale vrijheid bewaren. Kunst moet kunnen uitdrukken wat het wil. Elke conditionering is er één te veel. Geen cultureel racisme aub met canons.

De onafhankelijkheid is essentieel voor de intellectuele vrijheid.

Genoeg ontbijt; nu aan ’t werk. Wat laptopwerk voor de senioren, wat voor mijn Fifty-one serviceclub en dienst aan de gemeenschap, wat voor de particratie van de middenweg… maar eerst  simpel de ochtend vaat en de tafel vrij maken voor nieuw denkwerk.  Vrij zijn… een weelde zelfs in de bubbel. 

Hoe zo’n klein boekje ons met zoveel wijsheid en weinig woorden in ons blootje zet. 

Shakespeare : “The weight of this sad time we must obey;

                          Speak what we feel, not what we ought to say.”  (King Lear)

En zo kom ik nu tot mijn oorspronkelijk verhaal uit het leven. De flarden overgebleven catechimus en de kerkgeschiedenis van populaire Sinten. Het huidig bereik nog van enkele die in het theater van ons leven telkens tot leven worden gewekt. De camouflage van onze geestelijke inhouden.

Al hebben we te doen met de Take Away Sinten van vandaag. Het nieuws te horen; onze wereld wordt er niet gemakkelijker op. Zelfs dreigende staatsgrepen op democratieën. Poetin lacht in het vuistje. De aandelen in de wapenindustrie kunnen aanzwellen. Pseudo optimisme een eeuwigdurende kermis. De organisatoren van deze spektakels zitten achter de schermen. Hun privileges leiden tot Black Lives Matter bewegingen…. Goedkope manipulatie. Vroeger werd het ons ingedrild met een beloningsstrategie als koekjes voor hondjes.

De wereld schikt zich aan de groep waartoe je behoort.

Vandaag kies ik  voor zekerheid, onderzoek, vergelijking, bronnenraadpleging, ervaringsgerichtheid, studie, overleg, analyse en tegenexpertise. De creatie van een beeld moet vele draagvlakken doorstaan.

Vroeger was beeldvorming  simpel. Het inlevingsvermogen zat gekapseld in de spannende verhalen van de overlevering.

Sint Vincentius was er voor de blinden. 

Sint Martinus voor soldaten, armen, duiveluitdrijvers.

Sint Veroon voor pest- en reumalijders.

En ja,  Sinterklaas, waarover we het zouden hebben in deze column, die staat voor de kindervreugde.

Het zijn bevroren  één-dimensionele verhalen, onwrikbaar in vaste vorm en zelfs een wetenschappelijke monografie krijgt de mythes niet klein.

mahé