โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs (Non-Communicable Diseases) เป็นกลุ่มโรคที่กำลังเป็นปัญหาสำคัญต่อสุขภาพของคนไทยและทั่วโลก ด้วยความที่โรคเหล่านี้ไม่ได้ติดต่อจากคนสู่คน แต่กลับกลายเป็นภัยเงียบที่ค่อย ๆ คุกคามชีวิตในระยะยาวโดยที่หลายคนอาจไม่ทันสังเกต ด้วยวิถีชีวิตสมัยใหม่ที่เต็มไปด้วยความเร่งรีบ ความเครียด และพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมกับสุขภาพ
ทำให้โรค NCDs กลายเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ในปัจจุบัน
บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักโรคไม่ติดต่อเรื้อรังให้ลึกขึ้น
รวมถึงวิธีป้องกันตัวเองอย่างถูกต้อง

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) คืออะไร?
โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) คือ โรคที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อหรือแพร่กระจายจากคนสู่คน
แต่เกิดจากความผิดปกติของระบบภายในร่างกาย ซึ่งพัฒนาอย่างช้า ๆ และมีแนวโน้มเป็นเรื้อรังต่อเนื่องยาวนาน
โรคเหล่านี้มักเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น การกินอาหารไม่เหมาะสม ขาดการออกกำลังกาย
สูบบุหรี่ หรือดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นประจำ ตัวอย่างของโรค NCDs ที่คุ้นหูกันดี
ได้แก่ โรคเบาหวาน โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคมะเร็งบางชนิด และโรคทางเดินหายใจเรื้อรัง
แม้จะไม่ได้ติดต่อกันโดยตรง แต่ NCDs สร้างผลกระทบอย่างมากต่อคุณภาพชีวิตและการทำงานในระยะยาว

โรค NCDs มีโรคอะไรบ้าง?
กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ประกอบไปด้วยโรคสำคัญหลายชนิดที่พบได้บ่อย
และสร้างผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก โดยโรคเหล่านี้มีลักษณะเรื้อรัง
ต้องได้รับการดูแลรักษาอย่างต่อเนื่อง และอาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว
ตัวอย่างของโรค NCDs ที่พบได้บ่อย ได้แก่

• โรคความดันโลหิตสูง โรคความดันโลหิตสูงคือภาวะที่แรงดันเลือดในหลอดเลือดสูงเกินค่ามาตรฐาน
  ส่งผลให้หัวใจต้องทำงานหนัก อาจเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน เช่น หัวใจล้มเหลว ไตวาย
  หรือเส้นเลือดในสมองแตก ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักไม่รู้ตัว
  เพราะอาการมักไม่มีความผิดปกติชัดเจน จึงถูกเรียกว่า “ภัยเงียบ”

• โรคถุงลมโป่งพอง โรคนี้เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินหายใจ เกิดจากการสูบบุหรี่
  หรือสัมผัสสารพิษในอากาศนาน ๆ ส่งผลให้ถุงลมในปอดเสียหาย หายใจติดขัด
  เหนื่อยง่าย หากปล่อยทิ้งไว้จะรุนแรงมากขึ้นจนกระทบชีวิตประจำวัน

• โรคหลอดเลือดสมองและหัวใจ โรคหลอดเลือดสมองและหัวใจ
  เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของประเทศไทย โรคหลอดเลือดสมองเกิดจาก
  การอุดตันหรือแตกของหลอดเลือด ส่งผลให้สมองขาดออกซิเจน
  ส่วนโรคหัวใจเกิดจากหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจตีบหรืออุดตัน
  ทำให้หัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน

• โรคเบาหวาน โรคเบาหวานเป็นโรคที่ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเกินปกติเรื้อรัง
  เกิดจากร่างกายผลิตอินซูลินไม่เพียงพอ หรือร่างกายดื้อต่ออินซูลิน
  ผู้ป่วยมักมีภาวะแทรกซ้อน เช่น ไตเสื่อม ตาบอด แผลหายยาก

• โรคอ้วนลงพุง ภาวะอ้วนลงพุง หรือ Metabolic Syndrome
  เป็นจุดเริ่มต้นของโรค NCDs หลายชนิด เกิดจากไขมันสะสมบริเวณรอบเอวมากเกินไป
  เพิ่มความเสี่ยงของโรคหัวใจ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และหลอดเลือดสมอง

• โรคมะเร็ง มะเร็งเป็นโรคร้ายแรงที่มีหลากหลายชนิด เช่น มะเร็งตับ
  มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม ปัจจัยเสี่ยงส่วนใหญ่เกิดจากพฤติกรรม
  เช่น การสูบบุหรี่ กินอาหารที่ไม่มีประโยชน์ หรือสัมผัสสารเคมี

นอกจากนี้ ยังมีโรคไขมันในเลือดสูง โรคเกาต์ และโรคอื่น ๆ ในกลุ่ม NCDs
ที่ต้องการการดูแลรักษาอย่างจริงจัง เพื่อป้องกันอาการแทรกซ้อน
และยกระดับคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ต้นตอสำคัญ ของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ล้วนเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน
และสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวเรา ปัจจัยเสี่ยงหลักที่เป็นตัวเร่งให้เกิดโรค NCDs ประกอบด้วย

• การกินอาหารไม่เหมาะสม เช่น การกินอาหารรสจัด หวาน มัน เค็ม หรืออาหารสำเร็จรูปเป็นประจำ ส่งผลให้ร่างกายได้รับโซเดียม ไขมัน และน้ำตาลมากเกินไปจนสะสมเป็นปัญหาสุขภาพ

• ขาดการออกกำลังกาย การนั่งทำงานหรือใช้ชีวิตแบบไม่ขยับร่างกาย เป็นเวลานาน ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานได้ไม่เต็มที่ เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคอ้วน เบาหวาน และหัวใจ

• สูบบุหรี่และดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ สองสิ่งนี้ถือเป็นปัจจัยเสี่ยงหลักของโรคมะเร็ง โรคหัวใจ และโรคถุงลมโป่งพอง

• ความเครียดและการพักผ่อนไม่เพียงพอ ความเครียดสะสมและการนอนหลับไม่พอ สามารถส่งผลให้ฮอร์โมนในร่างกายผิดปกติ จนเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงและโรคอื่น ๆ

• พันธุกรรมและอายุ แม้จะดูแลสุขภาพดีแค่ไหน แต่ถ้ามีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรค NCDs หรือมีอายุเพิ่มขึ้น โอกาสเสี่ยงก็สูงตามไปด้วย

ดังนั้น การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่กล่าวมาข้างต้น พร้อมกับตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ
ถือเป็นหัวใจสำคัญในการลดความเสี่ยงและห่างไกลจากโรค NCDs ได้ในระยะยาว

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงเป็นโรค NCDs ? โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ไม่ใช่โรคของคนแก่หรือคนทำงานหนักเท่านั้น
แต่ความจริงแล้ว “ทุกคน” ล้วนมีโอกาสเสี่ยงเป็น NCDs ได้ทั้งสิ้น โดยเฉพาะในยุคที่วิถีชีวิตของผู้คนเปลี่ยนไป
เน้นความสะดวกสบายมากขึ้น หลีกเลี่ยงการเคลื่อนไหว หรือมีพฤติกรรมเสี่ยงโดยไม่รู้ตัว

กลุ่มที่ควรระวังและมีโอกาสเป็นโรค NCDs สูงเป็นพิเศษ ได้แก่

• วัยทำงานและผู้สูงอายุ คนที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะวัยทำงานที่ใช้ชีวิตเร่งรีบ พักผ่อนน้อย และมีความเครียดสูง

• ผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรืออ้วนลงพุง คนที่ดัชนีมวลกาย (BMI) สูงหรือมีไขมันสะสมรอบเอวมาก จะเสี่ยงต่อโรคหัวใจ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง

• ผู้ที่ไม่ค่อยออกกำลังกาย หรือทำงานนั่งโต๊ะเป็นเวลานาน ขาดการเคลื่อนไหวร่างกาย

• ผู้ที่สูบบุหรี่และดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นประจำ การรับสารพิษและแอลกอฮอล์อย่างต่อเนื่องจะเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคถุงลมโป่งพอง มะเร็ง และหัวใจ

• คนที่มีประวัติครอบครัวป่วยเป็น NCDs เช่น พ่อแม่ พี่น้องมีโรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือมะเร็ง

• ผู้ที่มีความเครียดสะสม หรือพักผ่อนน้อยเป็นประจำ

แม้คุณจะไม่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงข้างต้น แต่ถ้ามีพฤติกรรมหรือไลฟ์สไตล์ที่กล่าวมา
ก็ควรเริ่มระวังและหันมาใส่ใจสุขภาพให้มากขึ้น เพราะโรค NCDs
มักไม่แสดงอาการชัดเจนในระยะแรก กว่าจะรู้ตัวก็อาจสายเกินไป
การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอจึงสำคัญสำหรับทุกคน

ทำไมคนวัยทำงานถึงเสี่ยงเป็น NCDs ?
คนวัยทำงานถือเป็นกลุ่มที่เสี่ยงเป็นโรค NCDs มากที่สุด ด้วยรูปแบบชีวิตที่ต้องเร่งรีบ ทำงานหนัก มีเวลาน้อยในการดูแลตัวเอง ต้องรับผิดชอบหลายอย่างทั้งเรื่องงานและครอบครัว ส่งผลให้ละเลยเรื่องการกินอาหารที่มีประโยชน์ ไม่ออกกำลังกาย เครียดสะสม บางคนอาจใช้วิธีผ่อนคลายด้วยการสูบบุหรี่หรือดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ส่งผลให้ความเสี่ยงสะสมสูงขึ้นโดยไม่รู้ตัว ที่สำคัญวัยทำงานส่วนใหญ่มักคิดว่าโรคเหล่านี้ยังไม่เกิดขึ้นกับตัวเองในระยะสั้น จึงขาดการป้องกันหรือเฝ้าระวัง

ป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังได้อย่างไร ? การป้องกันโรค NCDs ไม่ใช่เรื่องยาก
เริ่มต้นจากการเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น

• เลือกกินอาหารที่มีประโยชน์ ควรกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ เน้นผัก ผลไม้ ลดอาหารหวาน มัน เค็ม รวมถึงหลีกเลี่ยงอาหารแปรรูปหรือฟาสต์ฟู้ด เลือกอาหารที่สดใหม่และปรุงเองจะดีที่สุด

• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ควรออกกำลังกายอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ หรือวันละ 30 นาที เช่น เดินเร็ว วิ่ง ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ หรือกิจกรรมที่ชอบ การเคลื่อนไหวร่างกายจะช่วยให้ระบบเผาผลาญทำงานดีขึ้น ลดความเสี่ยงของโรคต่าง ๆ

• งดสูบบุหรี่และดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ สองสิ่งนี้เป็นตัวการสำคัญที่เพิ่มความเสี่ยงของโรค NCDs หลายชนิด การลดหรือเลิกบุหรี่และแอลกอฮอล์จะช่วยลดโอกาสเกิดโรคอย่างเห็นได้ชัด

• พักผ่อนให้เพียงพอและจัดการความเครียด การนอนหลับอย่างเพียงพอและหาวิธีคลายเครียด เช่น ทำสมาธิ ฟังเพลง หรือออกไปเดินเล่น จะช่วยให้ร่างกายและจิตใจแข็งแรง

• ตรวจสุขภาพประจำปี การตรวจสุขภาพเป็นประจำจะช่วยให้สามารถค้นหาความเสี่ยงและป้องกันโรคได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อาจดูเหมือนไกลตัว แต่จริง ๆ แล้วอยู่ใกล้ตัวเราทุกคน
ความน่ากลัวของโรคนี้คือมักไม่แสดงอาการในระยะแรก
กว่าจะรู้ตัวก็เกิดภาวะแทรกซ้อนหรืออันตรายถึงชีวิตแล้ว
ดังนั้น การใส่ใจสุขภาพ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตั้งแต่วันนี้
และตรวจสุขภาพประจำปีเป็นประจำ คือวิธีที่ดีที่สุด
ในการป้องกันโรค NCDs ให้ห่างไกลจากตัวคุณและคนที่คุณรัก