List otwarty do Władz Miasta Lublina

w sprawie startu w konkursie

na Europejską Stolicę Kultury 2029

Szanowny Panie Prezydencie, Szanowni Zastępcy i Zastępczynie Prezydenta, Szanowni Radni i Szanowne Radne Miejskie,

Drodzy Mieszkańcy, Drogie Mieszkanki Lublina,


Wnosimy o podjęcie przez Miasto Lublin przygotowań do startu Lublina w konkursie na Europejską Stolicę Kultury, którego finał jest przewidywany na rok 2029. Prosimy o poparcie naszego pomysłu.


Tym razem wygramy. Świadczy o tym fakt, że już w 2011 roku otarliśmy się o zwycięstwo, a kilka tygodni temu zdobyliśmy tytuł Europejskiej Stolicy Młodzieży 2023. Mamy odpowiednie doświadczenie, kapitał społeczny, większą świadomość, wiedzę, infrastrukturę i potencjał niż dekadę temu. Ponadto, idea startu Lublina w konkursie na ESK 2029 wpisuje się w sens ESM 2023 i może wzmocnić elementy opracowywanej Strategii Lublina 2030, ponieważ jest to szansa dla obecnej młodzieży, która za osiem lat uzyska pełnoletniość, wejdzie w życie zawodowe i rodzinne. Pomyślmy o dobru młodego pokolenia także w tych kategoriach, długofalowo i holistycznie.


Pandemia uderzyła we wszystkie sektory gospodarki i usług publicznych zależnych od bezpośrednich kontaktów międzyludzkich, które są najważniejsze dla istnienia społeczeństwa. Wśród tych sektorów znalazła się również szeroko pojęta kultura. Brak swobody przemieszczania oraz znacznie ograniczona możliwość uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych wywołały nie tylko negatywne skutki ekonomiczne, ale także psychologiczne, które dotknęły większość ludzi. Znacznemu pogorszeniu uległ dobrostan psychofizyczny Mieszkańców i Mieszkanek, który z jednej strony kształtowany jest przez uczestnictwo w kulturze, z drugiej zaś stanowi podstawę działania w innych sferach życia. Najnowsze badania przeprowadzone na University College of London (UCL) dowiodły, iż Brytyjczycy i Brytyjki, którzy poświęcali 30 minut dziennie na interakcję/zaangażowanie w sztukę podczas kwarantanny, mają niższe wskaźniki lęku i depresji oraz odczuwają większą satysfakcję z życia.


Jeśli więc bliskie jest nam obiegowe miano Lublina jako “miasta kultury”, to start w konkursie na ESK 2029 może być dla nas nie tylko szansą na odbudowę sektora kultury i znalezienie dla niej nowych ścieżek rozwoju po pandemii, ale także uzyskanie konkretnych korzyści społecznych, m.in tych związanych ze zdrowiem i szeroko rozumianym dobrostanem społecznym.


Starania miast o tytuł ESK 2016 były oceniane według trzech głównych kryteriów: “wartości europejskie”, “miasto i obywatele”, “trwały rozwój”. Dzięki namysłowi nad nimi podczas pisania naszych aplikacji dużo zyskaliśmy mimo przegranej. Całe pokolenie osób zaangażowanych w proces konkursu, niejednokrotnie stawiających wówczas swoje pierwsze kroki w sektorze kultury, obecnie stanowi silne środowisko profesjonalistów i profesjonalistek, posiadających ogromne doświadczenie zarówno w skali lokalnej jak i na arenie międzynarodowej. Dziś proponujemy do założeń kandydatury Lublina na Europejską Stolicę Kultury 2029 wpisać kryteria i wartości wynikające z tych doświadczeń, a bez których trudno jest myśleć o przyszłości kultury w Lublinie.


Pragniemy Europejskiej Stolicy Kultury, która:

  1. podkreśla wiodącą rolę kultury w życiu i kształtowaniu naszego miasta;

  2. nie jest incydentem, ale elementem długofalowej strategii rozwoju Lublina;

  3. promuje otwartość, włącza i buduje kapitał społeczny oraz wspólnotę lokalną;

  4. inspiruje zmiany jakościowe i konsoliduje środowisko.


… ESK, która podkreśla kluczową rolę kultury w życiu i kształtowaniu miasta, ponieważ kultura:

  • jest niezbędna dla spójności społecznej, zrównoważonego rozwoju, rewitalizacji i ładu przestrzennego, a także stanowi źródło naszej wspólnej tożsamości oraz poczucia dumy z miasta;

  • afirmuje i łączy sztukę i naturę, źródła piękna i harmonii w ludzkim życiu;

  • daje Mieszkańcom i Mieszkankom utrzymanie poprzez “przyciąganie” zewnętrznych dotacji oraz ożywianie turystyki, branży gastronomicznej, hotelarskiej i przemysłu rozrywkowego, dlatego wydatki na kulturę nie powinny być traktowane jak luksus czy jałmużna, lecz jako pełnoprawna inwestycja;

  • buduje pozytywne otoczenie dla biznesu i poprzez tworzenie dobrej atmosfery przyczynia się do wyboru Lublina jako miejsca działalności twórczych jednostek oraz podmiotów gospodarczych z obszaru innowacji.


… ESK, która nie jest incydentem, ale elementem długofalowej strategii, dzięki temu, że:

  • finansowanie kultury opiera się na stałym i stabilnym poziomie przynajmniej 3-4 % budżetu miasta a strategia jej rozwoju pełni rolę holistycznej wizji przyszłości Lublina, w której dziedziny takie jak przemysły kreatywne, sport czy turystyka mają swoje odrębne miejsce;

  • za wysoką jakość w kulturze odpowiedzialni są doświadczeni profesjonaliści i profesjonalistki służący wspólnemu dobru, którzy podejmują kluczowe decyzje i są wspierani przez lokalne władze, a procesy decyzyjne w kulturze są transparentne i wynikają z rzetelnego i ciągłego planowania oraz ewaluacji rezultatów a nie z partykularnych potrzeb różnych grup;

  • działania kulturalne przekładają się na ład przestrzenny i estetykę Lublina jako “kulturę pierwszego kontaktu” z miastem.


… ESK, która promuje otwartość, włącza i buduje kapitał społeczny oraz lokalną wspólnotę, poprzez:

  • udostępnianie kultury wszystkim Mieszkańcom i Mieszkankom Lublina z uwzględnieniem ich różnorodnych potrzeb i możliwości uczestnictwa oraz poprzez sprawiedliwą reprezentację samego środowiska kultury;

  • branie pod uwagę głosów przedstawicieli i przedstawicielek jak największej liczby grup, których potrzeby są słabo słyszalne w kontekście kultury;

  • tworzenie przestrzeni dialogu społecznego, integracji oraz włączania osób wykluczonych, inicjowanie i wzmacnianie działań obywatelskich, kultury troski i społecznej aktywności w ramach systemowego wsparcia inicjatyw oddolnych.


… ESK, która inspiruje zmiany jakościowe w sektorze kultury i konsoliduje środowisko poprzez:

  • start Lublina w konkursie wspólnie z ościennymi gminami jako Aglomeracja Lubelska, uwzględniając fakt, że twórcami, twórczyniami, odbiorcami i odbiorczyniami kultury Lublina są również osoby codziennie dojeżdżające do miasta z sąsiednich gmin;

  • niezależność światopoglądową i polityczną instytucji kultury oraz wolność twórczej wypowiedzi artystów i artystek;

  • sprawne kanały komunikacji i partycypacji społecznej w zakresie międzysektorowych rozmów o kulturze oraz większą współpracę ze środowiskiem akademickim, NGO, a także indywidualnymi artystami i artystkami;

  • rzetelną promocję, zarówno wśród Mieszkańców i Mieszkanek jak też na poziomie regionalnym i krajowym, wszelkich przejawów i różnorodności kultury rozumianej jako droga rozwoju oraz zwiększania uczestnictwa i zaangażowania lublinian i lublinianek w życie miasta, w tym udostępnianie społeczności planów i sprawozdań działalności instytucji kultury, aby mogły podlegać ocenie opinii publicznej;

  • priorytetowe traktowanie jakości zarządzania zasobami ludzkimi i rozwoju kadr kultury w instytucjach, organizacjach i przedsiębiorstwach działających w sferze kultury, w szczególności poprzez tworzenie i systematyczną ewaluację skutecznie działających mechanizmów przeciwdziałania łamaniu praw pracowniczych, mobbingowi i dyskryminacji oraz zachowaniom przemocowym.


Uważamy, że kultura oparta na powyższych wartościach jest szansą na wielowymiarowy i podnoszący jakość życia rozwój Lublina, jego Mieszkańców i Mieszkanek, a start naszego miasta w konkursie na ESK 2029 będzie dla tego rozwoju przełomowym wydarzeniem.


Zespół autorski

  1. Anna Dąbrowska, aktywistka na rzecz praw człowieka, animatorka społeczna, trenerka antydyskryminacyjna, prezeska Stowarzyszenia Homo Faber.

  2. Dariusz Figura, animator kultury, działacz NGO specjalizujący się w pracy z młodzieżą

  3. Szymon Pietrasiewicz, aktywista miejski, animator kultury

  4. Marcin Skrzypek, muzyk folkowy, publicysta i animator kultury, współautor lubelskich aplikacji ESK 2016

  5. Agnieszka Wojciechowska, menedżerka kultury, kuratorka projektów artystycznych, autorka programów edukacyjnych skierowanych do sektora kultury

  6. Barbara Wybacz, kulturoznawczyni

  7. Agnieszka Ziętek, doktor nauk o polityce, zajmuje się m.in badaniem kultury obywatelskiej, adiunkt na Wydziale Politologii i Dziennikarstwa UMCS

Osoby popierające list:

  1. Małgorzata Adamczyk, polonistka, teatrolożka, reżyserka teatrów dziecięcych i młodzieżowych, pedagog teatru w Teatrze im. H. Ch. Andersena w Lublinie

  2. dr Agnieszka Caban, kulturoznawczyni, specjalistka ds. wielokulturowości, badaczka kultury mniejszości narodowych i etnicznych, publicystka, aktywistka społeczna

  3. Rafał Chwała, kulturoznawca, menedżer i producent wydarzeń artystycznych

  4. dr Rafał Czekaj, filozof, UMCS

  5. Volodymyr Dyshlevuk, Przewodnik Inspiracji, tłumacz

  6. dr Magdalena Długosz, kulturoznawczyni, Lubelski Ruch Miejski

  7. Izabela Ejtel, organizatorka wydarzeń kulturalnych, menedżerka zespołu muzycznego, działaczka, pracowniczka UMCS

  8. Renata Filipiak, zastępczyni dyrektora ds. merytorycznych Miejskiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego, bibliotekoznawczyni

  9. Iza Gawęcka, kulturoznawczyni, pedagożka teatru, animatorka i aktywistka

  10. Cezary Hunkiewicz, kurator, animator kultury

  11. Agnieszka Jarmuł, edukatorka, aktywistka społeczna, prezeska Fundacji “5Medium”

  12. dr Grzegorz Jędrek, autor bloga o PR i marketingu w kulturze wniedoczasie.pl

  13. Justyna Kazek, działaczka teatralna, edukatorka, koordynatorka dostępności w Stowarzyszeniu Otwieracz

  14. dr hab. Tomasz Kitlińśki, filozof, UMCS

  15. dr Aleksandra Kołtun, badaczka, Instytut Filozofii UMCS

  16. dr Krzysztof Księski

  17. Marta Kurowska, prezeska fundacji tu obok, szefowa Porannego Domu Kultury

  18. dr Grzegorz Kuprianowicz, prezes Towarzystwa Ukraińskiego

  19. Magda Łuczyn, aktywistka

  20. Anna Nakonieczna, menedżerka i producentka wydarzeń kulturalnych

  21. Grzegorz Paluch, producent, menedżer, muzyk

  22. Paulina Paga, Prezeska Fundacji Teren Otwarty, inicjatorka Muzeum Osiedli Mieszkaniowych

  23. Jolanta Prochowicz, filozofka, aktywistka, Fundacja Camera Femina

  24. dr hab. Halina Rarot, filozof, prof. Politechniki Lubelskiej

  25. Artem Riasa, działacz społeczny, student UMCS

  26. Joanna Reczek-Szwed, prezeska Fundacji Sztukmistrze

  27. Marta Ryczkowska, dr historii sztuki, krytyczka, kuratorka wystaw, autorka programów edukacji twórczej

  28. Alicja Sienkiewicz, aktywistka, specjalistka ds. Programu młodzieżowego Galerii Labirynt

  29. Michał Sieńko, animator kultury, twórca gier bez prądu, prezes Fundacji Animatorów i Twórców Kultury TRACH

  30. Monika Stolat, menedżerka kultury, producentka, autorka projektów filmowych, dyrektorka festiwalu filmowego

  31. Anna Szadkowska-Ciężka, psycholożka, ekspertka w dziedzinie polityk równościowych i integracji międzykulturowej

  32. Jakub Szwed, Fundacja Sztukmistrze

  33. Agata Sztorc, historyczka sztuki, edukatorka, kuratorka programu edukacyjnego i koordynatorka dostępności Galerii Labirynt

  34. Tymoteusz Wojna, menedżer i animator kultury

  35. dr Paulina Zarębska-Denysiuk, Lubelski Ruch Miejski oraz Rada Kultury Przestrzeni

Chcesz się włączyć w nasze działania?

Zapraszamy wszystkie chętne osoby, którym bliskie są nasze postulaty lub które chciałyby się włączyć w krytyczną dyskusję nad nimi do kontaktu pod adresem: kontakt@lublin2029.pl

Postaramy się z każdym skontaktować i zorganizować w nieodległej przyszłości otwartą dyskusję dotyczącą możliwości kandydowania Lublina w konkursie na Europejską Stolicę Kultury 2029.


W tym czasie zapraszamy również:


Kontakt dla mediów oraz ws. odpowiedzi na list:

  • Barbara Wybacz, 533 334 141, barbara.wybacz@gmail.com

  • Marcin Skrzypek, 603 714 532, marcin@tnn.lublin.pl


Osoby popierające list:


Dla dociekliwych i chętnych poszerzania wiedzy - dokumentacja lubelskich starań o tytuł ESK 2016


Archiwum wraz z komentarzami treści stron SPOKO (Społecznego Komitetu Organizacyjnego)

http://ulublin.eu/historia-forum/archiwum-lublin-esk-2016/


Skrót z ww. strony do wszystkich publikacji Lublin ESK 2016, które udało się zebrać:

http://ulublin.eu/.../archiwum-lublin-esk.../publikacje-esk/


Artykuł o lubelskich doświadczeniach ESK napisany na potrzeby czytelników zainteresowanych tematem z innych miast

https://kongresruchowmiejskich.pl/.../70-lublin-esk-2016