https://sites.google.com/view/linguarium
Ik was op het gymnasium Rolduc, eind jaren 50, al bezig met een idee, dat ik heb gekregen van een leraar, mijnheer Augustus, archivaris van Rolduc. Volgens Augustus was er een analogie tussen de Griekse en de Europese geschiedenis. De geschiedenis van het oude Griekenland herhaalde zich in de geschiedenis van Europa of kon daarmee worden vergeleken. Zo was de strijd tussen de stadstaten Athene, Korinthe en Sparta om de hegemonie over Griekenland te vergelijken met die tussen de natiestaten Frankrijk, Engeland en Duitsland om de hegemonie over Europa.
Het idee van Augustus liet me niet los. Het was een goed idee, maar het had misschien het manco dat het te beperkt was. Griekenland bestond niet alleen uit Korinthe, Sparta en Athene, maar uit een grote hoeveelheid stadstaten, die alle deelnamen aan het spel van de Griekse geschiedenis. Bovendien bevond het gebied zich in een krachtenveld: in het oosten Perzië, in het noorden Macedonië en in het westen Italië. De Griekse geschiedenis was te ingewikkeld, om er zo'n eenvoudige verklaring van te geven. Net zo ingewikkeld was de historische kaart van Europa. Het was een beetje simplistisch dit krachtenveld te reduceren tot een spel tussen Frankrijk, Engeland en Duitsland. Andere landen, zoals Spanje en Oostenrijk, hadden op enig moment een leidende rol in de Europese geschiedenis. Ook Zweden was een tijdlang een kleine grootmacht en zelfs Nederland speelde ten tijde van de Republiek ongeveer een eeuw lang die rol.
Een andere vraag was of het verantwoord was om met relatief weinig kennis van de details van de geschiedenis, of wat nog erger is, zoveel aandacht voor weinig details, een mening te hebben over zich herhalende perioden ervan. Het was nauwelijks een wetenschappelijk verantwoorde hypothese te noemen. Dat weerhield me er niet van om erover te blijven nadenken.
Met verbazing verneem ik, dat u mij, Louis Augustus, vermeldt als bron van een idee, dat u al jaren lang bezig houdt. Het gaat om het volgende idee. Er is een analogie tussen de Griekse en de Europese geschiedenis. De geschiedenis van het oude Griekenland herhaalt zich in de geschiedenis van Europa of kan daarmee worden vergeleken. Zo is de strijd tussen de stadstaten Athene, Korinthe en Sparta om de hegemonie over Griekenland te vergelijken met die tussen de natiestaten Frankrijk, Engeland en Duitsland om de hegemonie over Europa. Ik herinner me niets daarvan, maar sluit toch niet uit, dat zo'n gedachte van mij kan komen. Zie het dan maar als een van mijn gedachteslippertjes, die zomaar tijdens een les, eind jaren 50, uit mijn mond kunnen ontsnappen, zonder dat ik er erg in heb. Waarschijnlijk restgedachten die in mijn hoofd blijven waaien na lezing van de Historiën van Polybius. Neem zulke gedachten niet al te ernstig. Als u achteraf met kennis van de Europese geschiedenis naar de Griekse geschiedenis kijkt, is eenvoudig te herkennen dat er een analogie is, dat de geschiedenis zich herhaalt. Dat is veel eenvoudiger dan proberen met kennis van alleen de Griekse geschiedenis de Europese geschiedenis te voorspellen. Postdictie, terug kijken naar wat er gebeurd is, is eenvoudiger dan predictie, vooruit kijken en proberen te zien wat er gaat gebeuren. Een historicus moet ervoor waken zich met het idee van een zich herhalende geschiedenis bezig te houden. Het idee laat u echter niet los. Misschien is het wel niet zo’n slecht idee, als ik denk dat het is, maar dan heeft het toch het manco, dat het te beperkt is. Griekenland bestaat niet alleen uit Korinthe, Sparta en Athene, maar uit een grote hoeveelheid stadstaten, die allemaal deelnemen aan het spel van de Griekse geschiedenis. Bovendien bevindt het gebied zich in een krachtenveld: in het oosten Perzië, in het noorden Macedonië en in het westen Italië. De Griekse geschiedenis is te ingewikkeld, om er een eenvoudige verklaring van te geven. Net zo ingewikkeld is de historische kaart van Europa. Het is te simpel dit krachtenveld te reduceren tot een spel tussen Frankrijk, Engeland en Duitsland. Andere landen, zoals Spanje en Oostenrijk, hebben op enig moment een leidende rol in de Europese geschiedenis. Ook Zweden is een tijdlang een kleine grootmacht en zelfs Nederland speelt ten tijde van de Republiek ongeveer een eeuw lang die rol. Een andere vraag is of het verantwoord is om met relatief weinig kennis van de details van de geschiedenis, of wat nog erger is, zoveel aandacht voor weinig details, een mening te hebben over zich herhalende perioden ervan. Het is nauwelijks een wetenschappelijk verantwoorde hypothese te noemen. Als dat u er niet van weerhoudt om erover te blijven nadenken, moet u dat zelf weten. Ik wil het u echter ernstig ontraden.