"ประวัติศาสตร์ การเมือง การสงคราม สมัยต้นรัตนโกสินทร์" ซึ่งเขียนโดย "รศ.ดร.สำราญ ผลดี" เล่มนี้ เป็นหนังสือที่บอกกล่าว ขยายภาพถึงดินแดนหนึ่ง รัฐและอาณาจักรที่ก่อร่างสร้างบ้านแปงเมืองด้วยเลือดเนื้อและการหลอมรวมใจของผู้คนในสังคมและอาณาจักร ในการรักษาความเป็นชาติความเป็นปึกแผ่นด้วยความเสียสละแรงกายแรงใจและชีวิตเพื่อการคงอยู่ของความเป็นชาติ จะเห็นภาพของการต่อสู้ดิ้นรนของผู้คน ซึ่งในครั้งหนึ่งคือเผ่าพันธุ์บรรพชนของเรา ที่คือไท...

    ภายในเล่มประกอบด้วยเรื่องราวประวัติศาสตร์ช่วงปลายแผ่นดินกรุงธนบุรีซึ่งเกิดการจลาจล รัฐประหารและผลัดแผ่นดิน กล่าวถึงสงครามไทยกับพม่าในต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ตลอดจนถึงสยามมีปัญหากับอังกฤษ ไม่ว่าจะด้วยเรื่องการค้าการทูต เรื่อยมาถึงสงครามครั้งใหญ่อานามสยามยุทธ ไทยรบกับยวนเพื่อแย่งชิงความเป็นใหญ่เหนือลาว เขมร อันเคยเป็นรัฐประเทศราชของสยามในสมัยรัชกาลที่ 3 มาจบเล่มในช่วงการเมืองการสงครามกับฝรั่งเศส ช่วงของการเสียดินแดนบางส่วนในสมัยรัชกาลที่ 5 นับเป็นหนังสือที่ขยายความได้อย่างครอบคลุม กว้างขวาง และอัดแน่นด้วยเนื้อหาทีเดียว!

 การค้นหาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไทยของผู้เขียน เป็นเสมือนการเดินทางเข้าไปในป่าลึกแห่งอดีตที่น่าหลงใหล เพราะเป็นอาณาบริเวณที่มีทั้งความซับซ้อนหลากหลายและกว้างขวางยิ่ง จนบางครั้งทำให้รู้สึกกริ่งเกรง หวาดหวั่นในความไพศาลของพรมแดนความรู้ เมื่อเทียบกับกำลังที่จำกัดของตัวเอง หนังสือ "ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไทย" เล่มนี้ จะช่วยให้คนรุ่นใหม่มองเห็นตัวเอง และคุณค่าของพื้นที่สำคัญบางส่วนที่อาจจะละเลยหรือมองข้ามกันมานาน พื้นที่ทางจิตวิญญาณอันเสมือนผืนป่าหลังบ้าน ซึ่งได้ซ่อนขุมทรัพย์และความใฝ่ฝันบางอย่างเอาไว้

    การช่วยกันฟื้นฟูรักษาจะทำให้เกิดความหมายที่งดงาม และสามารถเหยียบยืนบน "ส่วนสวรรค์" แห่งนี้ได้อย่างเต็มเท้า เราจะรู้สึกสดชื่น เป็นอิสระ เมื่อได้สูดหายใจเอากลิ่นดอกไม้พื้นเมืองอันคุ้นเคย ก่อนย่างก้าวไปข้างหน้าพร้อมกับอดีตอย่างมั่นคง ในท่ามกลางความผันแปรของมวลอากาศโลกที่ไม่แน่นอนมากขึ้นทุกที

หนังสือ ประวัติศาสตร์และความเป็นมาประเทศไทย 76+1 จังหวัด : รวบรวมประวัติศาสตร์ของจังหวัดต่าง ๆ ในประเทศไทยทั้ง 4 ภาค ทั้งสิ้น 76 จังหวัด โดยนับรวมจังหวัดล่าสุด คือ จังหวัดบึงกาฬ ซึ่งถูกประกาศให้มีการจัดตั้งขึ้นเป็นจังหวัดเมื่อปี พ.ศ. 2554 กับอีก 1 เขตปกครองพิเศษ คือ กรุงเทพมหานคร ที่มีสถานภาพเป็นนครหบวง ไม่ใช่จังหวัดอย่างเช่นที่เคยเรียกกันในอดีต เนื่องจากกรุงเทพฯ มีลักษณะการปกครองแบบอิสระเป็นของตนเอง มีการเลือกตั้งผู้ว่าและคณะทำงานโดยตรง ไม่ได้มีโครงสร้างการบริหารเช่นเดียวกับจังหวัดอื่น ๆ ที่มีผู้ว่าราชการจังหวัดจากการแต่งตั้งจากส่วนกลางเข้าไปกำกับดูแล อีกทั้งกรุงเทพฯ ยังมีลักษณะการแบ่งเขตการปกครองที่เป็นเขตและแขวงซึ่งแตกต่างจากจังหวัดอื่น ๆ ที่ใช้ระบบอำเภอและตำบล โดยขึ้นกับอำเภอเมือง ด้วยเหตุนี้จึงมีการจัดให้กรุงเทพฯ เป็นเขตการปกครองพิเศษที่แยกออกจากส่นกลาง หนังสือเล่มนี้เหมาะที่จะบรรจุไว้ตามห้องสมุดหรือตามตู้หนังสือต่าง ๆ เพื่อเก็บไว้เป็นข้อมูลสำหรับ นักเรียน นักศึกษา ได้ค้นคว้าและทำรายงาน

    "ประวัติศาสตร์ไทยฉบับสังเขป" เล่มนี้ เป็นการนำเสนอเรื่องราวในประวัติศาสตร์ของดินแดนประเทศไทย ในลักษณะ "ประวัติศาสตร์ช่วงยาว" ด้วยกาลเวลาที่ลึกลงในอดีตนับหมื่นปีมาแล้ว เรื่อยมาจนถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 (พ.ศ.2545) มีเรื่องราวและเหตุการณ์ของกลุ่มคนไท-ไต/คนสยาม/คนไทย พร้อม ๆ กับคนกลุ่มอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และในโลก ที่มีปฏิสัมพันธ์กันทั้งเชิงสร้างสรรค์-ร่วมมือกัน เกี่ยวดองเป็นเครือญาติกัน จนทำให้คนไท-ไต-สยามไทยสรรค์สร้างหน่วยสังคมของตนขึ้นเป็นหมู่บ้าน เมือง แว่นแคว้น อาณาจักร และประเทศ พร้อมกับความรุ่งเรืองของสถาบันทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง

    "สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช" ไม่เพียงแต่เป็นที่เชิดชูพระเกียรติและพระประวัติในหมู่ชนชาวไทยเท่านั้นยังเป็นที่สนใจใคร่ศึกษาของคนต่างชาติทั่วโลก หลายประเทศอักด้วย ที่ต่างให้ความสนใจในฐานะที่พระองค์ทรงเป็นวีรกษัตริย์นักรบผู้ไต่เต้าขึ้นมาจากสามัญชน จนก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งกษัตริย์ด้วยพระปรีชาสามารถในการขับไล่อริราชศัตรูและกอบกู้บ้านเมืองให้กลับมาเป็นปึกแผ่นได้สำเร็จภายหลังจากที่บ้านเมืองแตกสลายลงไปแล้ว และยังสามารถสร้างบ้านแปงเมืองให้กลับฟิ้นคืนขึ้นมาใหม่จากซากปรักหักพังจนกลายมาเป็นบ้านเมืองที่เข้มแข็งและทรงอำนาจในภูมิภาคนี้ได้อีกอย่างน่าอัศจรรย์ในเวลาเพียงไม่กี่ปีเท่านั้น

   การปกครองของอังกฤษที่มีผลต่อพม่าในอดีตนั้น หลายสิ่งหลายอย่างได้ส่งผลถึงความเป็นพม่าในปัจจุบัน แม้ว่าส่วนหนึ่งอังกฤษจะนำสิ่งใหม่ ๆ อาทิ ความรู้ วิธีการปกครอง รวมไปถึงการศึกษา และการพัฒนาทางด้านการคมนาคมอยู่ไม่น้อย กระนั้นสิ่งใหม่ของอังกฤษในเวลานั้น ก็ทำลายวิถีแบบจารีตของพม่าให้หายไปหรือไม่ก็แปรเปลี่ยนไปไม่มากก็น้อ

    สิ่งเดียวที่ชาวพม่ายังคงรักษาเอาไว้ได้นั่นก็คือ พระพุทธศาสนาที่ปักหลักมั่นคงในภูมิภาคนี้ โดยเฉพาะในพม่ามาก่อนนับพันปีที่ยังคงเข้มแข็งอยู่ในพม่า อังกฤษเข้ามาจัดการปกครองที่ส่งผลด้านการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ในหลายเรื่องทั้งด้านสังคมและด้านเศรษฐกิจ และการเมือง กระทั่งในเวลาต่อมาเมื่อพม่าได้ก่อกำเนิดขบวนการชาตินิยมขึ้นมา แต่พลังแห่งชาตินิยมนั้นก็นำมาซึ่งความแตกแยกที่ยากจะสานต่อมาอีกนานนับทศวรรษ เรื่องราวเหล่านี้ถูกบันทึกเอาไว้ในหนังสือเล่มนี้แล้วทั้งสิ้น

   หนังสือประวัติศาสตร์สิงคโปร์ จัดแบ่งเนื้อหาออกเป็น 2 ส่วน ส่วนแรก (บทที่ 1-7) เป็นภาคประวัติศาสตร์ จากประวัติศาสตร์ยุคเริ่มแรกของดินแดนที่เป็นเกาะแห่งนี้ ผ่านยุคสมัยการปกครองของอังกฤษ ยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 จนถึงการได้เป็นประเทศเอกราชในปี 2508/1965 ส่วนที่สอง (บทที่ 8-18) เป็นการศึกษาในประเด็นหัวข้อด้านการเมืองและสังคม โดยเน้นมาที่ประเด็นด้านสังคม เช่น เรื่องประชากร ชุมชนและครอบครัว การศึกษา สื่อสารมวลชน สุขภาวะและสวัสดิการ อัตลักษณ์แห่งชาติ กล่าวโดยสรุป ความโดดเด่นของเนื้อหาในส่วนแรกภาคประวัติศาสตร์คือการมีมุมมองที่มีประชากรในสิงคโปร์เป็นแกนหลัก ไม่ใช่มุมมองจากการบริหารของเจ้าอาณานิคมอังกฤษ และความโดดเด่นในส่วนที่สองคือการเน้นให้เห็นชีวิตหลากด้านของสิงคโปร์ที่ยากจะหาอ่านจากงานชิ้นอื่นๆ ได้ เพื่อตอบว่า วันนี้เมื่อทศวรรษ 1990 (ปี 2543) สิงคโปร์คือใคร เป็นมาอย่างไร และจะมุ่งไปสู่อนาคตอย่างไร หนังสือ "ประวัติศาสตร์สิงคโปร์" กล่าวได้ว่าเป็นหนังสือวิชาการที่เกี่ยวกับพัฒนาการด้านต่างๆ อย่างลึกซึ้งของประเทศสิงคโปร์เป็นการเฉพาะเล่มแรกในโลกภาษาไทย

หนังสือเล่มนี้ถือได้ว่าเป็นหนังสือประวัติศาสตร์ในภาษาอังกฤษแบบคลาสสิกที่แพร่หลายมากที่สุดเล่มหนึ่ง ลักษณะความคลาสสิกทางประวัติศาสตร์นี้คือ การไล่เรียงเรื่องราวตามลำดับเหตุการณ์ ตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์ จากบทแรกในสมัยของ “สุวรรณภูมิ/ศรีวิชัย” จนถึงยุคทองของการสถาปนา “อาณาจักรมะละกา” ลำดับเรื่อยมาจนถึงสมัยลัทธิอาณานิคมของโปรตุเกส/ฮอลันดา จนกระทั่งลัทธิจักรวรรดินิยมอังกฤษ ตราบเท่าถึงสมัยของ “เอกราช” และ”รัฐประชาชาติ” มาเลเซียและเหตุการณ์ร่วมสมัยประมาณปี 2543 ในช่วงไม่ใกล้ไม่ไกลของยุคสมัยท่านนายกรัฐมนตรีมหาธีร์

หนังสือเล่มนี้รวบรวมไปด้วยเนื้อหาคือ ตอนที่ 1 เวียดนามในอดีต บทที่ 2 บนเส้นทางอันยาวนานสู่อิสระภาพ บทที่ 3 รัฐศักดินาที่รวมอำนาจสู่ส่วนกลาง : ราชวงศ์ลี้และราชวงศ์เตริ่น บทที่ 4 ก้าวใหม่ของกษัตริย์ในระบบศักดินา : ราชวงศ์เล บทที่ 6 ภาพรวมทางประวัติศาสตร์ของประเทศต่างๆ บนคาบสมุทรอินโดจีน บทที่ 7 ความเจริญทางวัฒนธรรม

ตอนที่ 2 เวียดนามร่วมสมัย (ค.ศ.1858-1993) บทที่ 8 เวียดนามสูญเสียเอกสาร บทที่ 10 การเปลี่ยนแปลงสภาพโครงสร้างของสังคมเวียดนามและลักษณะใหม่ของขบวนการแห่งชาติ บทที่ 11 การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ และการเร่ิมการปฏิวัติประชาธิปไตยของชาติ (ค.ศ.1919-1929) บทที่ 12 จากวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจจนถึงสงครามโลกครั้งที่สอง บทที่ 13 เวียดนามในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง และการปฏิวัติในเดือนสิงหาคม ค.ศ.1945 บทที่ 14 การก่อตั้งสาธารณรัฐประชาธิปไตยเวียดนาม (ค.ศ.1945-1946) บทที่ 15 สงครามต่อต้านครั้งแรก (ค.ศ.1945-1954) บทที่ 16 การสร้างพื้นฐานเบื้องต้นของลัทธิสังคมนิยม และการต่อสู้ต่อต้านระบบอาณานิคมแบบใหม่ของสหรัฐอเมริกา (ค.ศ.1954-1973) 

ประวัติศาสตร์ลาวเล่มนี้ให้ภาพเรื่องราวของลาวเชิงประวัติศาสตร์ระยะยาวถึง 6 ศตวรรษ ตั้งแต่การก่อตั้งอาณาจักรล้านช้างในศตวรรษที่ 14 มาจนถึงการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวในศตวรรษที่ 20 ซึ่งแสดงถึงพลังการต่อสู้ของชาวลาว เพื่อสลัดพ้นจากการรุกราน ของชาติอื่นๆ ทั้งไทย จีน พม่า เป็นต้น และพลังชาตินิยมในการสร้างเอกราชและเอกภาพให้เกิดขึ้นท่ามกลางความหลากหลายของกลุ่มคนทั้งลาวลุ่ม ลาวสูง ลาวเทิง ม้ง ไทยลื้อ ไทยแดงและความหลากหลายของกลุ่มผลประโยชน์ทั้งเจ้านายและข้าราชการเพื่อนำไปสู่การสร้างชาติที่วางอยู่บนหลักการ สันติภาพ อิสรภาพ ประชาธิปไตยเอกภาพ ความรุ่งเรือง และความก้าวหน้าของสังคม

ประเทศบรูไน เป็นประเทศหนึ่งที่ร่ำรวยด้วยทรัพยากรธรรมชาติแห่งหนึ่งของโลกเมื่อเทียบตามจำนวนประชากรของประเทศ และเป็นอีกประเทศหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่คนไทยมีองค์ความรู้และข้อมูลเกี่ยวกับประเทศนี้น้อยมาก ทั้งๆ ที่ประเทศบรูไนตั้งอยู่ไม่ไกลจากประเทศไทยและมีการค้าการลงทุนกับประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของพลังงาน แต่ในทางกลับกันพบว่าคนไทยยังมีความรู้ความเข้าใจ ที่ถูกต้อง เกี่ยวกับประเทศนี้น้อยมาก “ประวัติศาสตร์บรูไน” (A History Brunei) จึงนำเสนอเรื่องราวในมิติต่างๆ ของประเทศบรูไน ที่คนไทยหลายคนยังไม่รู้และเข้าใจ ทั้งสภาพภูมิประเทศ ประวัติศาสตร์ การเมืองการปกครอง สังคม เศรษฐกิจ การเมือง การสาธารณสุขและแรงงาน ซึ่งประเด็นต่างๆ เหล่านี้จะทำให้ผู้อ่านได้รู้และเข้าใจ ที่ถูกต้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งช่วงเวลาแห่งการก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียน (ASEAN Community) ในปี 2015 นี้

  "ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น" ประวัติศาสตร์ของประเทศที่ไม่ได้มีขนาดใหญ่โตนัก แต่ก็มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาอันยาวนาน และครั้งหนึ่งประเทศนี้ก็เคยเป็นมหาอำนาจ และเคยอำนาจทางทหารที่แผ่ไพศาล จนสามารถเข้ายึดครองประเทศต่าง ๆ จนเกือบทั่วทั้งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จนถึงเอเชียใต้ แต่ปัจจุบันประเทศนี้เปลี่ยนบทบาทจากอำนาจทางการทหารมาเป็นอำนาจทางเศรษฐกิจ จนเป็นประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจลำดับต้น ๆ จึงน่าศึกษาประวัติศาสตร์ของประเทศนี้ว่า อะไรที่หล่อหลอมพวกเขาจนสามารถสร้างชาติให้ยิ่งใหญ่ได้