# De beklimming

Hoe mooi kunnen Italiaanse namen zijn: Castellina, Firenze maar vooral het heerlijke romantische en vlot Italiaans klinkende Castelnuovo Berardenga. Sinds ik in 2011 in Toscane ben neergestreken wil ik vooral naar Castelnuovo Berardenga. Waarom? De speelsheid en mooiheid van de naam: Castelnuovo Berardenga. Het bekt lekker, klinkt lekker, loopt lekker en lijkt op een Italiaanse wielrenner uit de pioniersdagen van het wielrennen. En vandaag ga ik er dan echt heen! Eerst afdalen en klimmen naar Lecchi, vanwaar ik afdaal en klim naar Madonna di Brolio (lekkere wijn). Vervolgens vul ik mijn bidons in Villa a Testa (Hoofddorp). Ik kan mezelf nauwelijks bedwingen. Nog slechts vier kilometer en ik ben in het beloofde land. Ik zie mezelf al wonen in dit landelijke vol met marmer gebouwde dorp. Ik ga er vooral schrijven; 'tien brieven vanuit Castelnuovo Berardenga en één terug' zal de titel van mijn boek zijn dat vanaf tussen de zagende krekels, op het levendige met druk gebarende Italianen terras en een oneindig vol glas Chianti Classico Riserva op mijn zwart geblakerde tafel wordt geschreven. Van veraf maakt Castelnuovo Berardenga mijn dromen waar. Wijnvelden, cipressen en op de grens liggend tussen de heuvelachtige en begroeide Chianti regio en de dorre uitgestrekte Crete. Een demonische overgang die zou kunnen doorgaan voor het leven en de dood met Berardenga als de rivier de Styx op de grens liggend; eroverheen is er geen weg meer terug. Hoopvol rijd ik de hoofdstraat in. Mijn droom spat in duigen uiteen. Niets van terras, krekels, enzovoorts. Een rechttoe rechtaan straat. Een enkele winkel. Huizen. Berardenga, Berardenga, Berardenga. Je naam wordt uit het idyllische deel van mijn verwarde brein geschrapt. 

Gedesillusioneerd vervolg ik mijn route en daal ik diep in gedachte af. Plots word ik op mijn schouder getikt. Geschrokken word ik uit mijn diepe in gedachte verzonken ik gehaald en kijk recht in het donker gelooide en besnorde gezicht van een wielrenner. Zijn kledij en materiaal lijken direct uit de oudheid der cyclisme te komen. Twee bidons op het stuur, banden om de schouders en gekleed in wollen tenue. 'Dus je was teleurgesteld?' vraagt hij mij met typisch Toscaanse tongval. Ik stotter en haspel wat op zijn directe en onverwachte vraag. Ik voel me zeer ongemakkelijk, maar tracht de vreemdeling op de stalen fiets te woord te staan. We kijken beiden recht voor ons uit en trappen in stilte de komende groene dichtbegroeide heuvels op. 

Nabij Pianella richt hij wederom het woord tot me: 'dus je wilt hèt, met de nadruk op het, voelen?' Ik stamel en vraagt aarzelend naar zijn naam. Een plotse windvlaag doet een deel van zijn naam verstommen. Slechts het achterste deel versta van zijn naam hoor ik. Ik schrik. Klopt het wat ik hoor? '......  Berardenga.' Neemt mijn geest een loopje met me? Bijkans herhaalt Berardenga zijn vraag: 'dus je wilt hèt voelen?' Aarzelend beaam ik, waardoor we rechtsaf slaan in plaats van het geplande rechtdoor rijden. Spoedig besef ik door de waanzin van mijn gedachtestroom wat mijn prewielerhistorische wielercollega bedoelde met 'het voelen'; sterrata, strade bianche, stof happen, kiezels ontwijken. In korte zinnen verklapt Berardenga het geheim. 'Zoals kasseien: handjes los op het stuur, blik twee meter vooruit en concentreren op wielsporen om zodoende het verharde deel van de witte weg op te zoeken.' Even laat hij het begaan om een korte stop te maken. Nieuwsgierig kijk ik achterom. Gaat hij een toiletaire stop maken? Stomverbaasd zie ik hem zijn achterwiel omdraaien. 

Rechtsaf de gevaarlijke en onverharde afdaling van le Tolfe. Deze lijkt enigszins op een Limburgse holle weg getuige de aan beide zijden van de weg oplopende en beboste korte helling. Eenmaal beneden bij een bruggetje houdt de bebossing op en komen we op een open stuk waar het zomers ontzettend heet is. De gevreesde kuitenbijter van Le Tolfe doemt als een Keutenberg recht voor ons op. Nog even kan ik profiteren van mijn daalsnelheid, maar dan is het gedaan met de verkoeling. Terugschakelen van het grote mes naar een piel-verzet. De zomerse hitte begint mij flink parten te spelen. Achterom kijkend zoek ik mijn tijdelijke wielervriend. Hierdoor raak ik wat uit balans, rijd het losse grind in, maar redelijk behendig wip ik mijn wielen weer op de meer uitgeharde sporen. Slechts enkele tellen later rijd mijn tijdelijke wielervriend weer in alle gemak naast me. Daarna blijft slechts de pijn van de steile helling over. Zowel links als rechts van de kiezelweg staan bomen die voor enige verkoeling van mijn oververhitte lichaam zorgen. De tweede bocht nabij het kerkje - het Chiesa di San Paterniano a le Tolfe - brengt een bijbelse verlichting op de bovenbeenspieren. 

De steile hellingen en moeilijkheidsgraad hebben we achter ons gelaten. We naderen via een tunnel van geboomte, met af en toe wat asfalt het dorpje Vagliali. De weg leidt hier enkele malen steil omhoog. Met een megaverzet werkt Berardenga zich naast mij omhoog. Voorbij de begraafplaats loopt het weer makkelijk. Mijn vriend vertelt over zijn wielerverleden. Hoe hij de beginjaren van de Giro meemaakte, waar bijna uitsluitend over dit soort wegen werd gereden. Hoe hij uitgejouwd en tegengewerkt werd tijdens zijn eerste en tevens laatste deelname aan de Tour de France. Over onbegaanbare Italiaanse bergpassen, aloude klassiekers en Costante Girardengo; de eerste grote Italiaanse wielrenner. We zijn inmiddels bij de weg naar Tregole aangekomen. We nemen afscheid en vraag hem verlegen naar zijn voornaam. Lachend steekt hij zijn hand op, wuift naar me en roept vanuit de verte: 'Immaginazione Berardenga.' 'Wat een bijzondere naam?' denk ik en thuisgekomen sla ik het Italiaans-Nederlandse woordenboek open. Spoedig vind ik 'immaginazione' en realiseer me dat ik vanochtend mijn medicatie ben vergeten in te nemen.  

# Omgeving

In het historische en centraal in Italië gelegen Toscane zijn er zeer veel bekende en beroemde plekken. In de directe nabijheid van het parcours van de Strade Bianche zijn er vier van grote importantie. Het betreft hier de wijngebieden van Montalcino en Chianti, streek Crete Senesi en Siena.

Om met de wijn te beginnen. Eén van de beste Italiaanse wijnen komt uit het zuid-Toscaanse Montalcino. De Brunello di Montalcino staat hoog op de ranglijst. De Brunello bestaat voor honderd procent uit Sangiovese - de beroemde Italiaanse druif. Ten noorden van Montalcino en in het hart van Toscane ligt de heuvelachtige Chianti-streek waar de Chianti Classico en de Chianti Classico Riserva vandaan komen. Ook deze wijn wordt gemaakt van Sangiovese. Enige verschil met de Brunello is dat deze wijn uit 85% Sangiovese moet bestaan. Belangrijk uiterlijk kenmerk op de fles is de zwarte haan die de etiketten van de Chianti Classico en Riserva siert. Deze gallo nero speelt een belangrijke rol in de (voormalige) rivaliteit tussen Siena en Firenze (Florence). Regelmatig vonden er veldslagen plaats op de grenzen van de steden te duiden. Op een zeker moment vond men het welletjes. Men sprak af dat tegelijkertijd in Siena als in Firenze een zwarte haan losgelaten. Het punt waar deze dieren elkaar zouden treffen, zou vanaf dat moment als de officiële grens gelden. De bevolking uit Siena legde hun haan flink in de watten. De Firenzers hielden hun zwarte trots hongerig. Deze ging ‘s ochtend toen het uur u daar was, snel op zoek naar voedsel en reikte verder dan de haan uit Siena. Dat maakt tot op de dag van heden het gebied van Firenze, door de hongerige zwarte haan, stukken groter dan van het concurrerende Siena.

Siena is van oorsprong een Etruskische nederzetting boven op een heuvel gesitueerd - zoals zo veel Italiaanse steden ter verdediging hoog liggen. Sinds 1995 staat de historische binnenstad van Siena op de werelderfgoedlijst van Unesco. Siena bestaat uit 17 contrade (stadswijken). Elke contrada heeft haar eigen naam, vaandel en kerk. Deze doen jaarlijks mee met de Palio; een paardenrace die sinds 1287 gehouden wordt op het Piazza del Campo (plein van de strijd). De race vindt tweemaal per jaar plaats: op 2 juli (Palio di Provenzano) en op 16 augustus (Palio dell'Assunta).

In het inferno arriveert Dante met zijn gids, de Romeinse dichter Virgilius, na een lange afdaling bij de onderste ring van de hel. Hier ontwaart hij de torens van het vestingstadje Monteriggioni. Deze torens vergelijkt hij met reuzen die uit de hellepoel omhoog steken. Als Dante de schrijvende wielertoerist Roberto Delvecchio was gevolgd, had hij met beide ogen kunnen constateren dat Monteriggioni slechts een voorpost voor het ware inferno is. De echte hel begint ten zuiden van het stadje; de Crete Senesi. Een verlaten poel des doods. Achtergelaten door haar bewoners, gevlucht voor de vereenzaming en isolement. Het is een vreemde plek ten zuiden van Siena. Mooi van lelijkheid of desgewenst lelijk van mooiheid. Rollende heuvels gelijk aan hoge golven van donkere omgeploegde aarde. Op zichzelf niet zo’n vreemde gedachte, omdat 5 tot 2,5 miljoen jaar geleden dit de bodem van de zee was. Een slingerende weg kronkelt zich als een duivelse slang naar het dieptepunt van de hel, het krijtstadje Monte Oliveto, een plek waar de Benedictijnen zich in vroegere tijden terugtrokken.