# De beklimming

Sommige zaken moet je gewoon laten zoals ze zijn. Naar Zuid-Frankrijk rijden als het ‘zwarte zaterdag’ is. Hollandse mayo bestellen in een Vlaamse frietkot, wijn drinken tijdens Ronde van Vlaanderen (of een trappist tijdens de Giro). In dit redelijk onschuldige rijtje mag gerust worden toegevoegd: op een zomerse zondag de Terminillo oprijden. Waarom niet? Je bent hoegenaamd niet de enige. 

Als ik om elf uur de auto in een buitenwijk van Rieti parkeer is het al goed warm. Het is halverwege juli en heb zojuist ruim twee uur op de autostrada doorgebracht. Het starten van een Italiaanse beklimming in een Italiaanse buitenwijk vermindert het risico op het zoeken naar de juiste richting door de wirwar van Italiaanse straten en Italiaanse pleinen en de drukte van de hectische Italiaanse centra. De drukke SS4 leidt naar de voet van de Terminillo. Auto’s en motoren suizen me voorbij. Ik vermoed dat de meeste van deze herrie makende voertuigen hun bestemming elders dan de mijne hebben. Mijn hoop blijkt echter tevergeefs. Ik bevind me namelijk al op de weg naar boven. De indruk en teleurstelling dat half Rome zich hier stinkend en herrie makend een weg naar boven baant, blijft als een roestige spijker in mijn hoofd hangen. De irritatie nestelt zich tussen mijn oren. Een beklimming hoort voor mij grotendeels verlaten te zijn, beschaduwd en met een geregelde traktatie op weer een fraai vergezicht over besneeuwde bergtoppen (ik heb nogal een eisenpakket). Behalve de schaduw niets van dit alles. Stijging? Zwaar. Acht tot negen procent gemiddeld. Gelukkig af en toe een haarspeldbocht. 

Als er weer een vracht aan auto’s en motoren hun herrie hebben achtergelaten, hoor ik een licht gezoem achter mij. Ik verwacht een gigantische bij van dinosaurus achtige proporties, maar kijk recht in het besnorde gezicht van een forse Italiaan op een elektrische mountainbike. Ook nog iemand op de achterbank. Een sleper. Een Cadel Evans. Lachend en wel. Ook dat nog! Tot overmaat van ramp knoopt hij een praatje aan. Wetende dat het overgrote deel van de Italianen de Engelse taal niet machtig zijn, antwoord ik hem in mijn beste Australisch. Blijkt hij zich prima in het Angelsaksisch verstaanbaar te maken. Binnensmonds vloek ik hemel en hel bij elkaar. Een pratende plakker. Een wat vlakker stuk dient zich aan. Met een korte demarrage schud ik de man van me af. Weer auto’s en motoren. Humeur ligt boven het vriespunt. Moet duidelijk even bijkomen van de inspanning. Wattage onder de 240. Onder het nulpunt. Het gezoem komt terug. Wederom vrieskou in mijn hersenpan. ‘Tom Poes: verzin een plan!’, zou dhr Olivier B. Bommel zijn kattige kameraad verzoeken. Ik verzin een plan. Een mechanisch defect. Stoppen. Even overweegt de Italiaan eveneens halt te houden. Snel gebaar ik hem dat hij mag doorrijden.

Ergens halverwege de beklimming in een haarspeldbocht. Een drukte van belang. Rijen van dat hinderlijke blik aan de beide kanten van de weg. Wat is hier in hemelsnaam te doen? Weldra dient het antwoord zich aan. Op een weide op 1.400 meter hoog wordt gepicknickt, gezonnebaad, gefrisbeed  en van de weldadige koelte genoten. Rare jongens die Italianen!

Eindelijk doemt de bebouwing van Terminillo op. Een verkeersbord met 50 erop aan de zijkant van de weg. Een kodak-selfie-moment. De Terminillo is namelijk de 50ste beklimming van mijn lista.

Van covid-19 is op de top kennelijk geen sprake. Een drukte als op de Albert Cuyp op zaterdag, maar dan minder gezellig. Meewarig schud ik mijn behelmde hoofd. Je rijdt dus een half uur met je auto op zondag omhoog om hier tijdens covid crisistijd om met z’n allen de tanden in een pizzaatje boven op een berg te zetten. Nabij een monument en vlak bij een camperparkeerplaats - er staan meer dan 100 van deze rijdende bussen hier, sommige met de afmetingen van een tourbus en met vermoedelijk een conducteur aan boord, sla ik linksaf in de richting van de pasovergang van de Sella di Leonessa. Plots openbaart zich een majestueus berglandschap zich aan mij waarin vele Italianen in de aangename koelte hun zondag doorbrengen. Deze bergkammen zijn het voorportaal van de Abruzziaanse Apennijnen. Nergens is deze bergketen , die van Genua tot bijna in de hak loopt, zo hoog en ruig als in dit gebied ten oosten van Rome. Nog enkele kilometers klimmen en ik arriveer op 1910 meter hoogte. Verderop beklimt een hele horde mensen in ganzenpas de schuine bergwand, alsof ze met z’n allen op zaterdag door de Kalverstraat lopen. 

Na dit spectaculaire slot rest nog het minst favoriete deel van de dag - de afdaling. Na ruim een half uur ben ik bij de auto. Een verstikkende hitte ligt als een deken over Rieti. De temperatuur is opgelopen tot bijna veertig graden. Wat een contrast met boven. Al doende moet ik welhaast bekennen al die gekke Italianen die met hun auto of motor naar boven afreizen een beetje beter begrijp. Een klein beetje maar, hoor!

# Omgeving

De Terminillo is gesitueerd in de Centrale Apennijnen en kent met de 2216 meter hoge Monte Terminillo het hoogste punt van de omgeving. Het kalksteenmassief is kenmerkend voor de centrale Apennijnen. De Monti Reatini zoals het gebied wordt genoemd ligt geïsoleerd van de andere Centrale Apennijnen. Deze bergen kennen een grote biodiversiteit op het gebied van flora en fauna. De 1910 meter hooggelegen Sella di Leonessa is de pasovergang en verbindt het 300 meter lager gelegen wintersportdorp Terminillo met de stad Leonessa.

Al in de oudheid is er sprake van de Terminillo. Het gebied wordt door diverse geschiedkundigen opgevoerd als Monte Gurgure en Mons Tetricus. De naamgeving Terminillo is afgeleid van de grens tussen de vroegere pauselijke staat en het Koninkrijk Napels.

De Zwitserse bergbeklimmer Abbate was aan het einde van de 19de eeuw onder de indruk van het berggebied dat hem verleidde tot de uitspraak: ‘als dit gebied in de Zwitserse Alpen had gelegen, was het een enorme toeristische trekpleister’. Het zette de lokale overheden aan tot het ontwikkelen van de wintersportplaats die een aanzuigende werking had op de notabelen van Rome. In de jaren dertig voerde de fascistische regering een indrukwekkend toeristisch verbeteringsproject uit op de berg Terminillo, waardoor de berg een skioord werd met moderne toegangs- en accommodatie-infrastructuren. Spoedig kreeg het de bijnaam als de "berg van Rome" en werd het een referentiepunt voor heel Midden-Italië en in het bijzonder voor de hogere Romeinse klasse. De rol van Benito Mussolini als "herontdekker" van zijn toeristisch potentieel, was doorslaggevend voor de Terminillo. In januari 1933 ging Mussolini zelf naar de berg en beklom met zijn vrouw en kinderen gezeten op de ruggen van muilezels de berg. Hij zei: “diep onder de indruk te zijn van de schoonheid van de bergketen". Nog in dezelfde maand gaf Mussolini de burgemeester van Rieti, Marcucci, opdracht om een ​​brede weg te bouwen die van Lisciano naar de Terminillo leidde: de Via Terminillese. Deze werd voltooid in 1935. 

Het nabijgelegen Rieti is volgens de overlevering afgeleid van Rea Silvia, de moeder van Romulus en Remus. Volgens de Florentijnse historicus Giovanni Villani werd Rea Silvia levend begraven in Rieti. Een andere opvallende verschijning in de geschiedenis van Rieti is Franciscus van Assisi, die de vier heiligdommen van Greccio, La Foresta, Poggio Bustone en Fonte Colombo in de vier hoeken van de Rieti vallei stichtte. Tevens is de stad gelegen aan de Cammino di Francesco (het pad van Franciscus). Sindsdien is Rieti een bestemming voor bedevaarten en een bron van religieus toerisme. Het historische centrum is zeer karakteristiek, gelegen op een licht glooiende heuvel aan de rand van het Rieti-bekken. De stad wordt aan de ene kant beschermd door een middeleeuwse muur die nog grotendeels intact en goed bewaard is gebleven. De Via Roma is een van de levendigste straten van het centrum en verdeelt de stad in de middeleeuwse wijken San Francesco, San Rufo della Verdura en Santa Lucia.