# De beklimming

Keuzestress. Herkent u het? Mijn dochter van onder de tien ondervindt het volgens haarzelf dagelijks en tot in den treure. Zelf heb ik er weinig last van. Als het over sport gaat ken of kende ik een drietal momenten waarin keuzestress geen enkele rol van betekenis speelt: Ajax, Armstrong en verder alles wat Nederlands rijdt of voetbalt. Andere sporten kunnen me niet tot nauwelijks boeien. Betreft het wielrennen dan speelt er bij de Italiaan niet of nauwelijks een behoefte tot het maken van een sportieve keuze. Duivelse dilemma’s worden per definitie door ouder en/of grootouder uitgebannen. Je bent of voor de ene of de ander. Toch beheerst de Italiaan het vermogen om het duale te vergroten tot bijna helse proporties en met name in de veertiger en vijftiger jaren van de vorige eeuw. Je was immers voor de vrome katholiek Gino Bartali of voor de bijna anarchistische anti-Bartaliaan Fausto Coppi. Een publiek geheim was dat beiden in het openbaar weinig met elkaar ophadden, maar privé elkaar wel ontmoetten. ‘Overdag vechten maar ‘s avonds jagen’, luidt een vrij vertaald Toscaans gezegde. Onwillekeurig word ik gedwongen te kiezen tussen beiden. Uiteraard heb ik beiden nooit zien rijden, maar kies toch voor de Toscaanse brombeer Bartali. Waarom? Toscane enerzijds en het vermeende verhaal rondom het smokkelen van persoonsbewijzen gedurende de Tweede Wereldoorlog anderzijds. Een verhaal dat nimmer door Bartali zelf naar buiten is gebracht. Helaas blijkt - na uitgebreid journalistiek onderzoek - het geheel naar alle waarschijnlijkheid niet waar te zijn, maar door een verzorger van Bartali - niet lang na diens overlijden - in de publiciteit te zijn gebracht. Het is dezelfde Bartali die mij op het spoor van de Passo Rolle heeft gebracht. Bij de totstandkoming van deze site heb ik meerdere bronnen en dus bergen geraadpleegd om tot de uiteindelijke lijst van 100 te komen. Viermaal komt de Toscaan als eerste boven op de Rolle. 

Vanuit Predazzo tot aan Bellamonte is de Rolle erg druk met veel verkeer. De ervaring leert mij van eerdere beklimmingen dat de drukte op bergpassen afneemt bij het buitenrijden van de hoger gelegen dorpen. Dat geldt dus ook voor de Rolle. De ene hinder is weg als de ander zich aandient. Tenzij ik niet of nauwelijks meer zou kunnen fietsen, zou ik geen keuzestress hebben over het aanschaffen van een elektrische racefiets. Ik word nu door zo’n mechanische dopingklant ingehaald. Blijft ie in eerste instantie nog in mijn wiel zitten ook. Vervolgens groet hij me, die gek, en blijft naast me rijden. Ik wijs hem op zijn fiets en wrijf deze man - jonger dan ikzelf - in mijn beste Italiaans op ‘doping meccanico’. Het is het laatste wat we van elkaar zien. Hij zoemt als een bij bij me weg. 

Het middenstuk van de Rolle is een spreekwoordelijke appeltje-eitje. De weg daalt zelfs een stuk. Dit is andere koek dan de aanvang van de beklimming die met een gemiddelde stijging van zeven procent over vijf kilometer redelijk lastig is. Rechts van mij aanschouw ik een groot stuwmeer - het Lago di Paneveggio. Met nog een slordige zes kilometer tot aan de top stijgt het wegdek met zes á zeven procent en wordt de omgeving alsmaar mooier en mooier. Bovenop is het ronduit spectaculair met de grillige kammen van de Dolomietengroep Pale di San Martino. Links van de weg ontdek ik een waterpunt. Even tappen en afdalen voor de Passo di Valles.

‘s Avonds deel ik de verhalen van de dag met mijn gezin. Uiteraard ontvouwt zich in de pizzeria het dilemma: welke pizza neemt mijn jongste? Keuzestress. Ondergetekende kent in het dagelijks leven daarentegen nauwelijks keuzestress, behalve dan in de plaatselijke supermarkt. Wordt het een Westmalle, een Chimay of toch een Rochefort-avond?

# Omgeving

De Passo Rolle is gelegen in de provincie Trento op een hoogte van 1.984m boven zeeniveau en verbindt de valleien Primiero en Fiemme. De naam Rolle (in dialect Ròle), kent vanuit de geschiedschrijving stammend uit 1.204 de betekenis mons de arola en duidt op de open ruimte en de weilanden van de pas. Tevens stamt de naam vanuit de Latijnse etymologie areola piccolo aia. De Rolle ligt in de gemeente Primiero San Martino di Castrozza. De Strada Statale 50 verbindt hetzelfde San Martino di Castrozza met de dorpen Paneveggio, Bellamonte en Predazzo in de Fiemme vallei. De Passo Rolle is tevens de waterscheiding tussen de Cismonvallei en die van Travignolo .

De Rolle wordt omringd door de Dolomietengroep Pale di San Martino, in het bijzonder door Cimon della Pala (3.186m boven zeeniveau) en de Vezzana (3.192m boven zeeniveau). Het startpunt voor beklimmingen naar de Pale en de Lagoraigroep beginnen op de pas zelf. Daarna kun je de Colbricòn-meren bereiken, plaatsen waar jagers in het tijdperk Neolithicum (8.000 tot 3.500 voor Christus) zich al vestigden. De Val Venegia is een van de mooiste natuurgebieden van Trentino en maakt deel uit van het Natuurpark Paneveggio-Pale di San Martino. Hier kunnen bezoekers naast de mooie natuur door talrijke loopgraven en tunnels reizen die dateren uit de Eerste Wereldoorlog.