# In de Giro

De eretitel campionissimo (kampioen der kampioenen) is slechts voorbehouden aan een klein aantal renners. Een van hen is Fausto Coppi. Op de top van de Passo Pordoi staat - net zoals op de Izoard (Frankrijk) - een monument ter nagedachtenis aan een van de grootste wielrenners aller tijden. Coppi wordt in 1919 in het Piemontese Castellania geboren. Twintig jaar later rijdt de tengere Coppi in dienst van die andere toekomstige campionissimo - Gino Bartali - zijn eerste Giro d’Italia in die ondergeschikte rol. 

De Passo Pordoi debuteert een jaar later - in 1940 - in de Giro d’Italia. Met veertig doorkomsten tot 2017 is de Pordoi de meest beklommen passo in de historie van de Ronde van Italië. Dertien keer is de Pordoi de Cima Coppi. Hiermee wordt de hoogste berg (het dak van de ronde) in de Giro aangegeven. De prijs is in 1965 - vijf jaar na het overlijden van Coppi - in het leven geroepen om de campionissimo te eren. De renner die als eerste op de Cima Coppi boven komt, verwerft daarmee niet alleen eeuwige roem, maar krijgt tevens een bedrag op zijn bankrekening bijgeschreven.

Het is 17 mei 1940. In grote delen van Europa woedt de Tweede Wereldoorlog. Nederland, België en Frankrijk zijn inmiddels door het Duitse leger veroverd of staan op het punt te worden veroverd. Slechts 91 renners staan aan de start van de 28ste Giro d’Italia. De leider van Italië - Benito Mussolini - propageert vanaf het begin van zijn regeerperiode sport als statussymbool voor Italië. Wielrennen staat in die tijd op dezelfde hoogste trede als voetbal. De organisator van de Giro - de Italiaanse krant La Gazetta dello Sport - spint in deze vooroorlogse jaren goed garen bij de toenemende populariteit van het Italiaanse wielrennen in het algemeen en met de prestaties van zijn kampioenen (Binda, Girardengo, Bartali) in het bijzonder. 

De tweede rit van Turijn naar Genua maakt direct een einde aan Bartali’s klassementsambities. Hij valt, raakt geblesseerd, rijdt door maar verliest vijf minuten op de favorieten. Zijn jonge gregario (knecht) Coppi kan wel bij de koplopers blijven. De volgende etappes wordt Bartali door zijn tegenstanders als een groep hongerige piranha’s aangevallen, zodat de Toscaan meer en meer tijd op ze verliest. Coppi stijgt mede door zijn goede rijden in aanzien binnen het Legnano-team. Overigens wordt ook Coppi met pech geconfronteerd. In de achtste etappe rijdt een auto zijn fiets aan gort. Een teamgenoot biedt hem daarop zijn fiets aan. Een teken dat Coppi stijgt in de rangorde van zijn team. Na aankomst heeft Coppi een achterstand van twee minuten en 42 seconden op roze trui-drager Enrico Mollo.

De elfde rit wordt een van Coppi’s huzarenstukjes  genoemd. Ploegleider Pavesi geeft Coppi - Bartali is te geblesseerd - het sein om aan te vallen hetgeen de ontketende Coppi doet. De apocalyptische omstandigheden (regen, wind, hagel en onweer) lijken hem niet te deren tijdens deze rit over drie Apennijnen passen waaronder de Abetone. Na aankomst in finishplaats Modena mag Coppi zich in het roze hullen met een minuut voorsprong op Mollo. Bartali staat dan al op een kwartier achterstand. 

Bartali heeft zijn buik vol van deze Giro en overweegt op te geven. Pavesi haalt hem echter over te blijven en steun te zijn voor zijn twintigjarige ploeggenoot. Pavesi lijkt over voorspellende gaven te beschikken bezitten. Als het peloton de Dolomieten aandoet en de weg omhoog gaat, krijgt Coppi het snel moeilijk. Even later staat hij kotsend aan de kant van de weg. Het peloton met favorieten schiet langs hem heen naar boven. De eerder lek gereden Bartali komt bij Coppi, geeft hem te drinken, praat de aangeslagen renner moed in en neemt hem vervolgens op sleeptouw. Door het knechtenwerk van Bartali verliest Coppi slechts een handvol seconden op Mollo. 

In de volgende etappe, de koninginnenrit over de Falzarego, de Pordoi en de Sella, zal de beslissing vallen wie deze Giro gaat winnen. Het verhaal over deze etappe gaat mede over Pavesi en de warme koffie. In die tijd was bevoorrading namelijk erg moeilijk. Renners moesten maar zelf in hun drinkbehoefte voorzien. Pavesi vraagt daags voor de etappe de eigenaar van het restaurant op de Falzarego om zijn twee toprenners van warme koffie - het was een zeer koude dag - te voorzien. De eigenaar is geen wielerkenner en vraagt Pavesi waaraan hij deze renners zou kunnen herkennen. ‘De een heeft een shirt met de Italiaanse driekleur (Bartali), de ander een roze (Coppi) én ze rijden als eerste over de top.’ Wederom heeft Pavesi het goed gezien. De twee Legnano renners komen als nummers een en twee boven op de Falzarego, doen zich tegoed aan de aangeboden warme koffie, dalen af en beginnen aan de beklimming van de Pordoi. Bartali komt als eerste van de twee boven en pakt weer punten voor het klassement van de beste klimmer. Gezamenlijk zetten ze de afdaling in naar de laatste klim van de dag, de Passo di Sella. Na tien kilometer dalen, althans zo luidt het verhaal dat Bartali de afslag naar de Sella mist, zijn fiets moet keren en Coppi moet zien bij te halen. Coppi is op zijn beurt ontketend en rijdt Bartali meteen op achterstand. Pavesi dwingt de jonge renner te wachten op Bartali om diens bergklassement niet in gevaar te brengen. Op 9 juni eindigt de Giro in Milaan. Coppi wint de eerste van zijn vijf titels in de Giro. Kort daarna wordt hij opgeroepen voor militaire dienst. Op 10 juni valt Mussolini met Coppi in de gelederen Frankrijk binnen. De wereld staat in brand!