# De beklimming

Ik knijp mijn ogen tot spleetjes. In mijn hoofd klinken de magische klanken van de Italiaanse componist Ennio Morricone. The good, the bad and the ugly. In de verte ment Clint Eastwood een kudde paarden. Als ik dichterbij kom dan is Clint Eastwood beduidend jonger en van een ander geslacht. Ze drijft op de uitgestrekte hoogvlakte van het massief van de Gran Sasso haar dieren bij elkaar. In de verte een kleine nederzetting die vermoedelijk als tijdelijke of vaste uitvalsbasis voor de dieren moet dienen.

De Gran Sasso - Campo Imperatore is van vele zijden te beklimmen. Grofweg drie: noord, oost en zuid. De zuidflank is veruit de meest spectaculaire doch de langste. Waar je ook wilt starten - Barisciano of Castelnuovo - de weg naar de top bedraagt een slordige 45 kilometer. Waarom hier starten? Beide vertrekpunten zijn aan de laaggelegen SS17 gesitueerd en voeren langs vele vergezichten, diepe kloven in een overwegend boomloos landschap naar het oude kasteel van de Rocca Calascio. Wil je deze bezoeken, dan moet je de weg naar de Gran Sasso tijdelijk verlaten en een extra 250 hoogtemeters aan het toch al indrukwekkend aantal van 2000 toevoegen. Verdeeld over een slordige 56 kilometer is de gemiddelde stijging slechts 2,8%. Dit flauwe gemiddelde is toe te schrijven aan de uitgestrekte hoogvlakte van de Gran Sasso, maar vooral aan de twee tussenliggende afdalingen.

Na Calascio achter je te hebben gelaten, volgt een vrij lange afdaling, waarna de weg omhoog slingert zonder daarbij indrukwekkend te stijgen. In de verte dient de tweede attractie zich al aan: Castel del Monte. Gebouwd op een heuvel temidden van het bergachtige landschap van de Abruzzen met als kers op de taart de vierkante witte kerk van chiesa di San Rocco. Het is een idyllisch mooi doch typisch Italiaans dorp met smalle stegen en vele trappen. Castel del Monte is tevens de locatie waar de film The American met George Clooney in de hoofdrol hoofdzakelijk is opgenomen. De film werd door de Nederlander Anton Corbijn geregisseerd. Corbijns werk staat garant voor de prachtige verstilde beelden van het dorp en directe omgeving van de machtige Abruzzen. Dat de Nederlandse actrice Tekla Reuten de andere belangrijke hoofdrol vertolkt, werkt alleen maar in het voordeel van het kijkplezier.

Het is nog enkele kilometers klimmen tot een hoogte van 1600 meter als de tweede en laatste afdaling volgt. Daarna wordt het wederom smullen geblazen als de weg slingert door een landschap bestaande uit grove en kleine rotspartijen afgewisseld met dennenbossen. Plots dient na de laatste haarspeldbocht de hoogvlakte zich aan. Een uitgestrekte grasvlakte waar je op de Amerikaanse Great Plains waart. Het grote verschil bestaat de hoge bergtoppen die de vlakte als potige bewakers gevangen lijken te houden. Vanaf hier lijken de bergen niet bepaald hoog te zijn. Toch bevind je je al op 1500 meter boven zeeniveau. De weg tot aan de finale beklimming naar het Campo Imperatore is met vijftien kilometer hemeltergend lang. Nauwelijks stijgt de weg, maar het grove asfalt en de stevige wind kan dit deel van de beklimming tot een ware martelgang maken. 

Na kilometer 46 plots een weg naar rechts. Hier begint de finale. Een acht kilometer lang stuk waar het venijn in de spreekwoordelijke staart zit. Na bijna vijftig overwegend stijgende weg voelen vier aaneengesloten kilometers van gemiddeld acht procent over slechtlopend asfalt loodzwaar aan alsmede de koude, wind, de hoogte en de ijler wordende lucht. Alles bij elkaar maakt de Gran Sasso tot een buitengewone beklimming die je mijns inziens gedaan moet hebben. 

# Omgeving

De Gran Sasso d’Italia (vertaald: de grote steen van Italië) is een groot bergmassief halverwege de laars van Italië gelegen in de regio Abruzzo (Abruzzen). De Corno Grande is met 2.912 m de hoogste berg van de Gran Sasso en tevens de hoogste berg - buiten de Alpen - van het Italiaanse vasteland. Op de oostflank ligt de meest zuidelijke gletsjer van Europa: de Calderonegletsjer.  De naamgeving Campo Imperatore  (veld van de keizer) verwijst naar Federico II (1194 - 1250); koning van Sicilië, hertog van Schwaben (Duitsland), keizer van het Romeinse Rijk en koning van Jeruzalem. Het gebied is een enorm plateau met een afmeting van 75 vierkante kilometer en is met haar uitbundige planten en bloemen flora een geliefd wandelgebied. In het gebied en/of in de directe nabijheid is de film Still is my name (Spencer en Hill - twee Italianen overigens) opgenomen.

Het Castello di Rocca Calascio is een van de hoogst gelegen kastelen in Italië en de hoogste van de Apennijnen. Het bevindt zich op 1.460 meter boven zeeniveau. Het werd in de tiende eeuw na Christus gebouwd en diende voornamelijk als verdedigingswerk. Uiteindelijk werd het nimmer door vijanden getest maar wel door de natuur. Een zeer zware aardbeving in 1461 verwoestte het Castello grotendeels alsmede het lager gelegen Rocca Calascio. Het dorp werd echter herbouwd. De film ‘In the name of the Rose’ met Sean Connery werd begin jaren ‘80 hier opgenomen. Een andere film - The American met in de hoofdrol George Clooney - werd in het nabijgelegen Castel del Monte (2010) opgenomen. 

Het skihotel Campo Imperatore boven op de top werd wereldberoemd in 1943, toen het na de val van het fascisme als tijdelijke gevangenis van de gearresteerde dictator Mussolini werd uitgekozen, om er overgedragen te worden aan de geallieerden. Mussolini werd op 28 augustus naar Campo Imperatore gebracht, nadat hij al gevangen had gezeten op de eilanden Ponza en La Maddalena. De Duitsers onder leiding van SS-er Otto Scorzeny, die speciaal door Adolf Hitler met de taak was belast om il Duce te bevrijden, slaagden al bijna in hun opzet. Op de dag dat zij het eiland La Maddalena binnenvielen, bleek Mussolini net op tijd te zijn afgevoerd naar het veiligere en de veel ontoegankelijkere Gran Sasso. De uitzichtloosheid zette de Duce aan tot een mislukte zelfmoordpoging. Twee weken lang verbleef de oud-leider in kamer 220 van het hotel. Op 12 september slaagden de Duitsers met een verrassingsactie die de naam Operatie Quercia (Duits: operatie Fall Eiche) kreeg erin om met enkele Duitse zweefvliegtuigen en een honderdtal Duitse parachutisten om op de vlakte voor het hotel te landen en de gevangene te bevrijden, tot verbazing en desoriëntatie van de Italiaanse soldaten. Volgens de overlevering verkleedden de Duitsers hem als Duits soldaat en smokkelden hem zo het hotel uit om twee dagen later in Rastenburg Hitler te ontmoeten.