# De beklimming

Heeft u een ogenblik tijd voor mij om een casus die strookt met uw expertise aan u voor te leggen?

Jazeker. Ik heb er namelijk alle tijd voor u. Ben al geruime tijd - zegge en schrijve 35 jaar - dood en kom graag even terug voor een gesprek.

Heel veel dank. Ik zal maar direct van wal steken. Gisteren heb ik ruim elf uur in de auto gezeten om in het schier onbereikbare Bormio te geraken. Prima rit hoor, daar niet van. Maar wel dik dertig graden buiten en drie passen van boven de 2.000 meter. Gisteravond in Bormio pizzaatje gegeten en was het verder prima toeven. Maar nu komt het. In de afgelopen weken was het zowel Nederland als Lombardia - het deel van Italië waar ik me bevind - flink nogal warm en droog. En laat in noord Lombardia vannacht net Pluvius arriveren.

U bedoelt te zeggen dat na tijd van droogte het uitgerekend gaat regenen als u er bent?

Helemaal correct! Maar toen ik vanochtend opstond was het nagenoeg droog, maar wel zwaar bewolkt. Prima fietsweer. Dus snel kleding aan, ontbijten en op pad om in het dorpje Pradelle te beginnen aan de Passo di Foscagno.

Heerlijk toch. Dan zit het helemaal niet tegen!

Nou, hiermee is de story nog niet ready. Want ten eerste blijkt de weg naar de Foscagno een soort veredelde snelweg te zijn en ten tweede begint het niet een klein beetje te regenen, maar werkelijk waar te hozen.

Ai, dan zit het u flink tegen. Wat heeft u vervolgens gedaan? Wachten in de auto?

Nou, dat duurde mij dus veel te lang. Ik ben terug naar Bormio gereden, heb daar wat boodschappen gedaan en heb overwogen om een Floyd Landisje te doen.

Sorry, een Floyd Landisje? Wie is of was die pechvogel?

Landis was een knecht van Armstrong die het record cappuccino heeft trachten te verbeteren op een dag zoals deze. Maar goed, ik had geen zin in hoofdpijn dus ben na één kopje in de auto gaan wachten en plots - na diverse wolkbreuken en onweer - begon het zowaar op te klaren. Dus ik weer terug naar Prandelle om ditmaal een andere beklimming en volgens mij de veel mooiere Torri di Fraele te gaan doen. Wat denkt u?

Ik heb geen idee, meneer Delvecchio.

Ik heb nog niet mijn fiets uit de auto getild of het begint weer te regenen!

Ach nee. Dus u bent weer in de auto gaan zitten, zoals de meeste normale mensen gaan doen en/of eventueel een tweede cappuccino overwogen?

Ik weet niet precies wat normale mensen doen, maar wielrenners zijn doorgaans een beetje anders volgens mij. Ik ben op de fiets gestapt, regenjack aangetrokken en naar boven gereden. Het miezerde niet maar het water viel met bakken naar beneden. Boven gekomen na een twintigtal haarspeldbochten heb ik snel wat foto’s gemaakt en ben met knikkende knieën, klapperende tanden (ze klapperden het Italiaanse volkslied) en piepende remmen naar beneden gereden. Vervolgens nabij de auto, gebukt onder een veel te laag balkon, mezelf ontdaan van het hele natte zwikkie, poedelnaakt mezelf met een droge handdoek gedroogd en tot slot in de auto gestapt. Verwarming op standje Sahara natuurlijk.

Eind goed al goed zullen we maar zeggen.

Dat dacht u. En dat is precies de casus. Du moment van wegrijden besluit de hemel haar poorten wederom te sluiten en wordt het potverdikkeme droog. Dus mijn vraag is: komt mijn geval een beetje overeen met uw wet?

U hebt dus twee fietspogingen ondernomen en telkens begon het te regenen. En als u niet hoefde te fietsen stopte de regen. U bent niet gevallen noch lek gereden, toch? Dan spijt het mij vreselijk. Alles wat fout kan gaan, zal ook fout gaan. Dat is u gelukkig niet overkomen. Maar wellicht kunt u even contact zoeken met mijn collega: dhr. P. Echduivel. Ik hoop dat u nog kunt gaan genieten van een zonnige voortzetting van uw vakantie. En wellicht tot sprekens.

Ja, dankuwel. En u ook een prettige dag meneer Murphy.

# Omgeving

De Torri di Fraele zijn twee imposante middeleeuwse torens gelegen nabij Bormio. Ze bevinden zich op ongeveer 1.950 meter hoogte, boven het dal van Valdidentro en markeren de toegang tot de Valle di Fraele, die leidt naar de prachtige meren van Cancano. De torens dateren uit de 13de eeuw, vermoedelijk gebouwd tussen 1240-1270. De Bisschoppen van Coira (Chur), die in die tijd grote politieke en religieuze macht uitoefenden in het gebied, zijn vermoedelijk verantwoordelijk voor de aanleg van de twee torens. De streek rondom Bormio was namelijk een strategisch belangrijk grensgebied. De torens vormden een onderdeel van een groter verdedigingssysteem dat de toegang tot het Valtellina-dal moest beschermen, dat van oudsher een belangrijke doorgangsroute was tussen de Alpen en Noord-Italië. Tevens fungeerden zij als tolpoorten om zo het de handel van onder andere zout, wijn en wol te controleren. Tot slot fungeerden ze ook als wachttorens waarmee men visueel contact kon maken met andere torens en het leger.

In de loop van de 15de en 16de eeuw verloor de pas aan belang, zeker nadat betere routes via Livigno en de Stelviopas werden ontwikkeld. De torens raakten in verval en raakten deels verwoest door oorlogen en weersinvloeden. 

Al in de 12de eeuw vestigen Walser gemeenschappen zich in de buurt van het nabijgelegen Livigno. Gezien de strategische handelsligging slaagden de inwoners van Livigno er in de 17de eeuw erin om autonomie te verkrijgen, vooral op het gebied van de uitwisseling van goederen die vrijgesteld waren van accijnzen. Nadat Livigno van Franse (Napoleon) in Oostenrijkse handen terecht kwam, behield Livigno deze accijnsvrije status. De geschiedenis herhaalt zich als het gebied einde 19de eeuw tot het Koninkrijk Italië gaat behoren. In 1914 legde het Italiaanse leger de weg aan die Bormio met Livigno verbond via de Passo di Foscagno. Sinds 1952 is de winteropening gegarandeerd en begint de wintersport in 1960 toe te nemen, maar komt pas vanaf 1969, toen de Munt La Schera-tunnel werd geopend, op gang. In 1972 werd de BTW ingevoerd en werd de vrijstelling ervan officieel erkend voor de belastingvrije zone van Livigno.