# In de Giro: Het drama van Madonna di Campiglio

De Giro d'Italia van 1999 staat samen met de Tours van 1998 en 2006 in de geschiedenisboeken van het wielrennen gegraveerd als een van de meest controversiële rondes ooit. Controversieel vanuit een doping standpunt. Het hoogtepunt, of liever gesteld, het dieptepunt, werd bereikt op het hooggelegen skidorp Madonna di Campiglio. Een kleine vijf jaar erna werd de hoofdrolspeler van het tragedie - nota bene op Valentijnsdag - op 34-jarige leeftijd en onder dubieuze omstandigheden dood aangetroffen in een hotelkamer van de Italiaanse badplaats Rimini.

Op 13 januari 1970 wordt in Cesena op vijftien kilometer van de Adriatische kust Marco Pantani geboren. In 1992 begint Pantani met professioneel wielrennen, eerst bij de ploeg Carrera, later bij Mercatone Uno. Als spoedig weet hij zich als een klimmer pur sang te onderscheiden. Door zijn korte lichaamslengte, zijn snel kalende schedel en tevens grote oren krijgt Pantani de weinig flatteuze bijnaam Il Elefantino (Het Olifantje). Pantani kiest echter liever de heroïsche bijnaam Il Pirata (de piraat). Om zijn bijnaam - een typisch Italiaanse gewoonte - kracht bij te zetten, siert hij zijn kale hoofd met een bandana. 

In zijn debuutjaar 1992 wint hij met overmacht de Baby Giro. In 1994 volgt de doorbraak in het profpeloton. Pantani wint overtuigend twee zware Dolomieten-ritten in de Giro en wordt tweede in het eindklassement. In de Tour van datzelfde jaar kan Pantani geen rit winnen, maar zorgt wel voor spektakel in de bergen. In Parijs eindigde Pantani als derde op ruime afstand van El Rey (de koning: Indurain).

In 1995 kan Il Pirata zijn tweede plaats in de Giro niet verdedigen. Door een aanrijding tijdens een training moet hij aan de kant blijven. De Tour daarentegen kan hij wel rijden. In de voorbereiding op de Tour toont Pantani zijn goede benen door een bergrit in de Ronde van Zwitserland te winnen. Zijn Tour verloopt succesvol met twee spectaculaire overwinningen in de bergen: een rit naar Alpe d'Huez en de rit naar Guzet Neige. In het klassement speelt hij geen rol van betekenis en wordt uiteindelijk dertiende. Op het WK in Colombia eindigt de man uit Cesenatico in een spannende wedstrijd als derde achter alweer Indurain.

Later dit jaar komt hij tijdens een afdaling hard ten val in de wedstrijd Milano-Torino, doordat een automobilist de aanwijzingen van de verkeersregelaars negeert. Een lange revalidatie breekt aan en pas in 1997 kan hij zich weer meten met de besten getuige zijn twee etappes in de Ronde van Frankrijk, waaronder de etappe naar Alpe d'Huez, die hij in een recordtijd beklimt (37'35").

In 1998 wint hij met overmacht zowel de Giro als de Tour (ineenstorting Ullrich in de etappe over de ijzige Galibier) met in beide rondes twee etappezeges. Voor de Tour is het de eerste Italiaanse overwinning (Gimondi in 1965) in meer dan dertig jaar.

In 1999 raakt hij betrokken bij een dopingschandaal. Twee dagen voor het einde van de Ronde van Italië wordt Pantani, die op dat moment het klassement aanvoert en onbedreigd op zijn tweede overwinning in successie lijkt af te stevenen, uit de koers genomen vanwege een te hoog hematocriet-gehalte. De uitsluiting van Pantani leidt tot een storm van protest en speculatie in wielerminnend Italië. Veel wielerfans en experts geloven niet dat Pantani doping heeft gebruikt en vermoeden dat er sprake is van een complot. Savoldelli is een van de directe concurrenten van Pantani in die Giro. Hij uitte openlijk zijn bewondering voor Pantani's klimcapaciteiten. In een interview na de Giro zei hij: ‘Voor mij is Marco schoon.’ Het is echter belangrijk op te merken dat ook Savoldelli in diezelfde Giro met hoge hematocrietwaarden rondreed. Dit suggereert een complexere relatie tussen de twee renners, gevuld met zowel bewondering als rivaliteit. Helemaal dat na Pantani's uitsluiting Il Falco de uiteindelijke winnaar wordt. Voor de rest van het peloton gold dat de meeste renners simpelweg onder de indruk waren van Pantani's kracht.

Pantani wordt de jaren hierop volgend meerdere malen met doping in verband gebracht. In 2002 krijgt Pantani van de UCI een schorsing van zes maanden aan zijn koersbroek, nadat er in 2001 een spuit met insuline op zijn hotelkamer wordt gevonden. In deze jaren moet Pantani meerdere malen voor depressiviteit en drugsverslaving behandeld worden. Het drama van de uitsluiting in de Giro van 1999 is feitelijk het einde van de sportman Marco Pantani. In de jaren die daarop volgen is Pantani nooit meer fysieke tegenslag tegengekomen, maar door mentale problemen is hij niet meer in staat om, net als zijn concurrenten en zoals hij dit vroeger kon, voor zijn vak te leven. In 2000 volgt er nog een serieuze opleving in de Tour. Pantani wint daarin twee ritten. De rit naar de Mont Ventoux krijgt een staartje, daar Armstrong opzichtig de Italiaan laat winnen. Pantani spreekt dit de dag erop tegen en in zijn ego geraakt, zint hij op wraak. Zijn tweede overwinning naar Courchevel is een welhaast een ouderwetse Pantani-overwinning. Ondanks de successen in deze Tour komt zijn broze mentale gestel naar boven. Na een mislukte aanval in de laatste bergrit stapt Pantani leeggereden uit de Tour. Deze actie wordt hem niet in dank afgenomen door de Tourdirectie en zijn ploeg ontvangt de daaropvolgende jaren dan ook geen uitnodiging. Pantani voelt zich verder aangevallen, welhaast vernederd en raakt verder in de put.

In 2003 komt Pantani nog eenmaal sterk in actie tijdens de Giro, waarin hij 14e wordt. In retrospectief is het zijn laatste grote uitslag. De kleine Italiaan geraakt weer hij in een depressie en verdwijnt definitief uit het peloton. Later in 2003 maakt Pantani bekend te stoppen met wielrennen. Vervolgens vereenzaamt hij en verergeren zijn depressies.

Enkele dagen voor zijn dood nam hij intrek in een hotel in Rimini. Daar wordt hij op 14 februari 2004 's avonds dood aangetroffen, nadat hij niet komt opdagen bij het diner. Verschillende media speculeren over zelfdoding middels verdovende middelen. Na autopsie blijkt een hartstilstand de doodsoorzaak. Latere persberichten geven, volgens het persagentschap Ansa, een overdosis cocaïne als doodsoorzaak. Dit liet arts Giuseppe Fortuni weten aan de procureur die de zaak behandelt.

Op 2 augustus 2014 meldt de krant Gazzetta dello Sport dat het onderzoek naar de dood van Pantani heropend wordt. Nieuwe aanwijzingen zouden het parket van Rimini hebben aangezet alsnog een nieuw onderzoek in te stellen. In 2015 komen de onderzoeksresultaten van toxicoloog Franco Tagliaro naar buiten. De Italiaanse professor doet in opdracht van justitie opnieuw onderzoek naar de doodsoorzaak van de oud-wielrenner en komt tot de conclusie dat hij is gestorven aan een cocktail van cocaïne en antidepressiva. Op 14 maart 2016 werd in een nieuw onderzoek beweert dat Pantani de Giro van 1999 niet mocht winnen, omdat de camorra te veel gokgeld zou verliezen. Hierop worden zijn bloedstalen vervalst volgens het onderzoek. 

Na zijn overlijden en tot op de dag van vandaag worden er theorieën geopperd over maffia-betrokkenheid, rivaliteit binnen de wielerwereld en zelfs sabotage. Zijn dood voeden de theorieën over een samenzwering alleen maar verder aan. De vraag of hij onschuldig was, blijft tot op de dag van vandaag een van de grootste mysteries in de geschiedenis van de wielersport. Persoonlijk twijfel ik niet aan doping gebruik. Immers reed het hele peloton op EPO. Het getuigt echter van enorm amateurisme dat hij en zijn medische staf zijn bloedwaardes onvoldoende hebben gemonitord, wat ook al in de tijd de normaalste gang van zaken was.