Anamur, gÃneybatÄdan esen lodosun, yazÄn geceleri karadan denize ve gÃnÂdÃzleri denizden karaya doÄŸru esen nemli deniz meltemleri ile ÃÄŸleden sonra esen kara yelin etkisindedir, ender olarak ta poyraz gÃrÃlÃr.
Kara Kas Kara Gozlere Vuruldum Kiza
Anamur, gÃneybatÄdan esen lodosun, yazÄn geceleri karadan denize ve gÃnÂdÃzleri denizden karaya doÄŸru esen nemli deniz meltemleri ile ÃÄŸleden sonra esen kara yelin etkisindedir, ender olarak ta poyraz gÃrÃlÃr.
Kara Kas Kara Gozlere Vuruldum Kiza
ÄlÃemizin Äl olmasÄ amacÄyla Meslek, Esnaf OdalarÄ, Dernekler ve tÃm siyasi partilerce bir komisyon kurulmasÄ kararlaÅŸtÄrÄlmÄÅŸ ve Komite BaÅŸkanÄ olarak da BaÅŸkanlÄÄŸÄma gÃre verilmiÅŸ bulunmaktadÄr.
11 Sonuà kÄsmÄnda ise, derlenen ÃrÃnlerin bir dÃkÃmà yapÄlmÄ; bilgi, gÃzlem ve tecrÃbelere dayanÄlarak bir karara varÄlmÄtÄr. Sonuà kÄsmÄndan hemen sonra KaynakÃa bÃlÃmÃnde yazar soyadlarÄ esas alÄnarak alfabetik sÄraya gÃre bir liste yapÄlmÄtÄr. Kaynak ahÄslar bÃlÃmÃnde ahÄs adlarÄ esas alÄnarak alfabetik sÄralama yapÄlmÄtÄr. Hangi ÃrÃnÃn hangi kaynak kiiden alÄndÄÄ, o kiinin doum yeri ve tarihi, Ãrenim durumu belirtilmitir. Fotoraflar bÃlÃmÃnde, gÃrÃtÃÃmÃz kaynak kiilerden resminin yayÄnlanmasÄna izin verenlerin fotoraflarÄna ve bÃlgeyi tanÄtÄcÄ, gÃrsellii salayÄcÄ fotoraflara yer verilmitir. Son olarak derleme yapmÄ olduumuz bÃlgeyi tanÄtÄcÄ nitelikte haritaya yer verilmitir. ÃalÄmamda engin kÃltÃrÃ, bilgisi ve tecrÃbelerinden yararlandÄÄm sayÄn hocam Prof. Dr. Ali Berat ALPTEKN e, derleme safhasÄnda ve ÃalÄmam esnasÄnda bana yol gÃsteren, fikirlerinden yararlandÄÄm sayÄn hocam DoÃ. Dr. Zekeriya KARADAVUT a, lisans derslerinden hocam, bÃtÃn iÃtenliiyle bana her zaman destek veren sayÄn hocam Yrd. DoÃ. Dr. Osman UYANIK a ve benden yardÄmlarÄnÄ esirgemeyen Yrd. DoÃ. Dr. Sinan GÃNEN e saygÄlarÄmÄ sunarken, onlarÄn bugÃne kadar ve bundan sonra TÃrklÃe ve ilme verdikleri ve verecekleri hizmetler iÃin teekkÃrlerimiz tabiidir. Bana vatan ve millet sevgisini kazandÄran, Kendi yÃresine hizmet etmeyen, vatan ve millete hizmette eksik kalÄr. dÃÃncesini aÄlayan rahmetli babam efik KAYABAI ya sonsuz teekkÃrlerimi sunuyorum. Ruhu ad olsun. Sadece bu ÃalÄmamda deil, bana hayatÄmÄn her dÃneminde destek olan annem GÃlizar KAYABAI ya ÃkranlarÄmÄ sunarÄm. Onur Alp KAYABAI Konya,
16 BÃlgeye Ouz TÃrklerinin akÄnlarÄ daha 1116 yÄlÄnda balamÄtÄr. SelÃuklu TÃrkleri ilk kez 12. yy. da Anamur a geldiler. HÃkÃmet merkezi Konya olan Anadolu SelÃuklu Devleti HÃkÃmdarÄ Alaaddin Keykubat, Ãnlà kumandanlarÄndan MÃbarezeddin Ertoku Bey'i kÄyÄ eridinin alÄnmasÄna memur etmi ve Ertoku Bey'de 1228 tarihinde Anamur u zapt ederek Anadolu SelÃuklularÄ hÃkimiyetine sokmutur (KaragÃl, 2002: 8). Kalenin fethiyle ilgili halk arasÄnda Ãyle bir hikÃye anlatÄlmaktadÄr: Ertoku Bey orduyla birlikte, Konya dan yola ÃÄkÄp, yol Ãzerinde konaklaya konaklaya Ãnce Karaman a sonra Mut a daha sonra da GÃlnar Än Äh Ãmer kÃyÃne gelir. Ordunun bu kÃyde konaklamasÄnÄn uygun olduunu dÃÃnÃr ve emrindeki dier komutanlara kararÄnÄ bildirir. Ordu burada konaklayacaktÄr. KÃyÃn ileri gelenlerinden olan ve kÃye adÄnÄ veren Äh Ãmer, SelÃuklu kumandanÄnÄ misafir eder. Onu ve askerlerini kendi piirdii yemekler ve yiyeceklerle doyurur. Bu Ãyle bir doyurmadÄr ki kazanlardaki yemekler askerlere verilir; fakat kazanlarda yemekler hià azalmaz. Koca ordu piirilen yemekle doyar. Bunda bir hikmeti ilÃhi olduunu sezen Kumandan Ertoku Bey, Äh Ãmer e, SelÃuklu HÃkÃmdarÄ Alaaddin Keykubat'Än kendisini kÄyÄ eridinin alÄnmasÄ, Ãzellikle Anamur un zapt edilmesi iÃin gÃrevlendirdiini, sÃyler. Akdeniz kÄyÄ eridinin alÄnmasÄ ve Anamur Kalesi nin korsanlardan temizlenmesi iÃin kendisi ile beraber gelerek fethe katÄlmasÄnÄ ister. Äh Ãmer bu daveti kabul eder. Ertoku Bey e der ki: Siz Ãnden gideceksiniz. Ben peinizden gelip yetierek, orduya katÄlacaÄm. Siz imdilik yolunuza devam edin. Ertoku Bey, askerleri ile birlikte sahillere inmek iÃin ertesi gÃn sabah yola koyulur. Ordu kalabalÄk olduundan aÄr aÄr gitmektedir. Anamur a ulamak en az Ãà dÃrt gÃn sÃrecektir. ToroslarÄn zirvelerinden ve sarp yamaÃlarÄndan amaktadÄrlar. Bu aÄr aÄr gidie ramen Äh Ãmer bir tÃrlà orduya gelip yetimez. Ertoku Bey buna biraz iÃerler. Hikmeti ilÃhisi olan insanÄn yalan sÃylemeyeceini bilir; ancak: Demek bana yalan sÃyledi. diye dÃÃnmekten de kendisini alamaz. Fakat iin aslÄ Ertoku Bey in dÃÃndÃà gibi deildir. Äh Ãmer farklÄ ve kestirme bir yoldan yanÄndaki mÃritleri ile birlikte yola ÃÄkmÄ, orduyla da karÄlamadan, Anamur a Ãoktan ulamÄtÄr. YÃre halkÄ ile gÃrÃÃr. Fethin nasÄl yapÄlmasÄ gerektii konusunda fikir yÃrÃtÃr. GÃndÃz boyunca hazÄrlÄklarÄnÄ tamamlar. Akam olunca kaleyi kuatacaktÄr. Kale korsanlarÄn elindedir. Bu korsanlar gemileri ile Akdeniz de vurgunculuk yapmakta ve bÃlge halkÄndan da haraà alarak yaamaktadÄrlar. Yerli halk da bunlardan bÄkmÄ usanmÄtÄr ama ellerinden gelen hiÃbir ey yoktur. YÃre halkÄ, Äh Ãmer le birlikte 16
17 hareket etmeye karar vermitir. Zaten SelÃuklu HÃkÃmdarÄ na korsanlar hakkÄnda ki ikÃyetleri iletenlerde bu yerli halktÄr. Akam olunca korsanlar kalenin kapÄlarÄnÄ kapatÄr. NÃbetÃiler surlarÄn mazgallarÄnda yerlerini alÄr. Gecenin sessizlii ortalÄa ÃÃker. Kale iÃinden mÃzik sesleri, alkÄlar ve arabÄn etkisi ile kendinden geÃmi korsanlarÄn naralarÄ duyulur. Kale dÄÄnda ise kÃpek havlamalarÄndan, Ãakal pavkÄrmalarÄndan baka ses duyulmaz olur. Korsanlar iÃin bu kale tam emniyetlidir. Deniz tarafÄndan gelecek saldÄrÄ tehlikesi yoktur. Kara tarafÄnda ise geni bir su hendei vardÄr. Su hendeinin kenarÄndan kalenin yirmi, yirmi be metreyi bulan surlarÄ dimdik yÃkselmektedir. Kale kapÄsÄ ile kaleye girii salayan hendek Ãzerindeki mancÄnÄklarla gÃndÃz indirilip gece kaldÄrÄlan kÃprà de kalenin surlarÄnÄn dibine Ãekilmitir. Kale iÃerisinde, bÃtÃn emniyet tedbirlerini almanÄn rahatlÄÄ iÃinde korsanlar elencelerine devam etmektedirler. Elencenin keyfini surlarÄn Ãzerinde mazgallarda nÃbet tutan korsanlarÄn haykÄrÄlarÄ bozar: Geliyorlar! Geliyorlar! Binlerce dÃman geliyor! Bir anda mÃzikler susar, rakkaseler odalarÄna kaÃÄÄrlar. Buz gibi bir hava eser. Borazan ÃalÄnÄr, silahÄnÄ kapan korsanlar surlara koar. GÃrdÃkleri manzara korkunÃtur. Deniz ve karadan binlerce ÄÄk kaleye doru yaklamaktadÄr. Kale dÃrt bir tarafÄndan kuatÄlmÄtÄr, donar kalÄrlar. Ne yapacaklarÄnÄ bilemezler. Kalenin dibinden burÃlara doru yankÄlanan: Hey kaledekiler teslim olun! Teslim olmazsanÄz ta ÃstÃnde ta, ba ÃstÃnde ba bÄrakmayÄz. ÃarpÄmadan teslim olursanÄz canlarÄnÄz baÄlanacaktÄr. eklindeki tok bir sesle iyice irkilirler. Kaleyi TÃrkler kuatmÄtÄr. HaykÄrma sesinden bunu anlamÄlardÄr. Kaledekiler iÃin artÄk bir kurtulu Ãmidi kalmamÄtÄr. KorsanlarÄn baÄ ve ileri gelenleri, bir karar almak zorundadÄrlar. ToplanÄrlar, aralarÄnda konuurlar. ÃÄra tutup etrafÄ aydÄnlatanlar binlerce olduuna gÃre, acaba ÃÄra tutanlarÄn yanÄnda gelen askerlerin sayÄsÄ ne kadar? diye birbirlerine sorarlar. Bu binlerce asker nerden ÃÄkmÄtÄr? Bir cevap bulamazlar. SonlarÄnÄn geldiini anlarlar. Bu askerlerle ba etmeleri, kaleyi savunmalarÄ imkÃnsÄzdÄr. CanlarÄnÄn baÄlanmasÄ karÄlÄÄnda kaleyi karÄ koymadan teslim etmeye karar verirler. ÃÃnkà kale ÃnÃnden kendilerine de bÃyle seslenilmitir. KorsanlarÄn baÄ TÃrklerle ilgili Ãok hikÃyeler duymu; onlarÄn mertliini iitmiti. Aman dileyene kÄlÄà Ãekmediklerini biliyordu. ElÃi gÃnderip kaleyi kuatanlarÄn komutanlarÄ ile gÃrÃmek istediklerini bildireceklerdi. Zaten, Äh Ãmer ve mÃritleri ile 17
18 yerli halktan kalabalÄk bir heyet de kale kapÄsÄnÄn karÄsÄnda yerlerini almÄlar ve beklemekteydiler. Kale ile balantÄyÄ salayan kÃprÃnÃn mancÄnÄklarÄ bÄrakÄlÄr. GÄcÄrtÄlar ÃÄkararak kÃprà iner, kale kapÄsÄ aÃÄlÄr. KorsanlarÄn baÄ ve yanÄndaki heyet kÃprÃye gelip Äh Ãmer'le konuur. Kalenin anahtarlarÄnÄ da yanlarÄnda getirmilerdir. AldÄklarÄ kararÄ bildirirler. Kalenin savasÄz teslimi karÄsÄnda canlarÄnÄn baÄlanmasÄnÄ isterler. Äh Ãmer teslim artlarÄnÄ kabul eder. Kalenin anahtarlarÄnÄ alÄr. Korsanlara soygun yaptÄklarÄ gemilerinden birine binerek kaleden hemen o an ayrÄlmalarÄnÄ, bir daha da bu kÄyÄlara gelmemelerini, buralarda gÃrÃlmeleri ve denizlerde soygun yapmalarÄ halinde canlarÄnÄn baÄlanmayacaÄnÄ onlara bildirir. Aman diledikleri iÃin korsanlarÄn canlarÄ baÄlanmÄtÄr. Korsanlar gemilerden birine doluarak kaleyi terk ederler. Akdeniz in sessiz ve karanlÄk iÃlerine doru yol alarak gÃzden kaybolurlar. Bu karanlÄk gecede keÃi sÃrÃlerinin boynuzlarÄna ÃÄra balayÄp bunlarÄ ateleyerek karadan salan, manda sÃrÃlerinin boynuzlarÄna da ÃÄra balayÄp bunlarÄ ateleyerek denizden salan Äh Ãmer kale kuatÄlÄyormu intibahÄnÄ korsanlara Ãok iyi vermiti. Binlerce hayvanÄn boynuzlarÄnda yanan ÃÄralar ile karadan ve denizden kaleye doru yÃrÃmeleri korsanlarÄn ÃarpÄmadan teslim olarak, kale anahtarlarÄnÄ teslim etmelerine yetmiti. Hava karanlÄk olduundan bunlarÄn, hayvanlarÄn, hayvanlarÄn baÄna balanmÄ ÃÄralar olduunu anlayamamÄlardÄ. Anamur kalesi bÃylece fethedilmi, yÃre SelÃuklu TÃrk hÃkimiyeti altÄna girmiti. Kale anahtarlarÄnÄ teslim alan Äh Ãmer 1228 yÄlÄnda fethi gerÃeklemiti. ArtÄk geri dÃnme zamanÄydÄ. Anamur dan sabahleyin yola ÃÄkar. BozyazÄ ilÃesini geÃtikten sonra ilÃenin dousunda SelÃuklu KumandanÄ Ertoku Bey ve ordusu ile karÄlaÄr. Anamur Kalesi'nin anahtarlarÄnÄ MÃbarezeddin Ertoku Beye teslim eder. Kalenin fethinin gerÃekletirildiini bildirir. Bu duruma Ertoku Bey iyice aÄrÄr. Äh Ãmer e biraz daha saygÄlÄ davranmasÄ gerektiini dÃÃnÃr. Kalenin anahtarÄnÄ alan Ertoku Bey ordunun burada konaklamasÄnÄ ister. BurasÄ etrafÄ dÃz bir alanla Ãevrilmi, orta yerinde ise yÃksek tepe bulunan bir yerdir. Bu tepe, denizi yukardan kubakÄÄ gÃrmekte ve kontrol etmektedir. Asker dinlenir. Ertoku Bey buraya bir kale yapÄlmasÄnÄ ister. Äh Ãmer in ermiliine ve yanÄnda bulunan softalarÄna izafeten kalenin adÄnÄ Softa olarak koyar. Kalenin yapÄmÄndan sonra bÃtÃn kÄyÄ eridi alÄnÄr. BalÄlara ba edirilir, dizlilere diz ÃÃktÃrÃlÃr. BÃtÃn topraklar fethedilir. SelÃukluya katÄlÄr. Ba vergileri salÄnÄr. YÃre halkÄ SelÃukluya balÄ topraklarda oturma ve gÃvenlik karÄlÄÄnda vergi vermeye balar. 18
38c6e68cf9