Tablica w miejscu straceń

5 października 2012 r. odbyła się w Łukowie uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej martyrologii ludności żydowskiej podczas II wojny światowej, połączona z sesją popularnonaukową oraz marszem szlakiem życia i męczeństwa łukowskich Żydów. Upamiętniona została w ten sposób 70. rocznica rozpoczęcia likwidacji miejscowego getta.

Tablica zawisła na budynku PZU/PKO przy ul. Wyszyńskiego 19 w Łukowie - w miejscu, w którym stał łukowski magistrat, na dziedzińcu którego Niemcy rozstrzelali kilkuset Żydów.

Organizatorzy uroczystości: 

Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łukowskiej 

Muzeum Regionalne w Łukowie 

Łukowski Ośrodek Kultury 

dr Krzysztof Czubaszek (autor i fundator tablicy)

Program uroczystości: 

11.00 odsłonięcie tablicy pamiątkowej, budynek PZU/PKO, ul. Wyszyńskiego 19

11.30 Sesja popularnonaukowa, Sala widowiskowa Łukowskiego Ośrodka Kultury, ul. Wyszyńskiego 20:

- dr Krzysztof Czubaszek, Rozwój i zagłada społeczności żydowskiej w Łukowie 

- mgr Michał Mojski, Zagłada Żydów w Polsce podczas II wojny światowej (wybrane problemy) 

- Młodzież I L.O. im. T. Kościuszki w Łukowie, spektakl Historia Rachelki 

13.00 Przemarsz szlakiem życia i męczeństwa Żydów łukowskich:

- miejsce po synagodze przy ul. Staropijarskiej róg Zdanowskiego (dawnej Bóżnicznej) 

- ul. Międzyrzecka

- stacja PKP

- pomnik na kirkucie przy ul. Warszawskiej

- pomnik w miejscu straceń w Lesie Malcanowskim przy ul. Domaszewskiej

Podczas uroczystości dr Krzysztof Czubaszek przekazał bezpłatnie na rzecz łukowskich szkół 100 egzemplarzy swojej książki Żydzi Łukowa i okolic oraz 40 egzemplarzy książki Pamięć. Historia Żydów polskich, podarowanych przez Fundację Shalom.

Uczestnicy marszu szlakiem życia i męczeństwa Żydów łukowskich

przy dworcu kolejowym, pomniku przy ul. Warszawskiej i w Lesie Malcanowskim

(Fot. Archiwum prywatne Krzysztofa Czubaszka /4/)

Przemówienia

Medialne echa uroczystości

Podlasie24.pl

Tygodnik Siedlecki (1)

Tygodnik Siedlecki (2)

Echo Katolickie

Wspólnota Łukowska

Witryna Dmitrija Belanowskiego

Na stronie Urzędu Miasta Łuków nie umieszczono natomiast ani wzmianki zapowiadającej uroczystość, ani też zdania o jej przebiegu. Portal reprezentujący lokalne władze nie chciał zauważyć, że powstała tablica upamiętniająca dawnych obywateli tego miasta - jakby fakt, iż Zagłada pochłonęła połowę populacji miasta, nie miał najmniejszego znaczenia...

W marcu 2013 r. Stowarzyszenie Przyjaciół Łukowa w Paryżu, zrzeszające potomków Żydów łukowskich, reprezentowane podczas odsłonięcia tablicy przez Jean-Charles'a Szurka, przesłało na ręce dr. Krzysztofa Czubaszka podziękowanie za zaangażowanie na rzecz upamiętniania łukowskiej społeczności żydowskiej.

Pomysłodawca tablicy zamierzał początkowo doprowadzić do powstania jeszcze dwóch upamiętnień poświęconych łukowskiej społeczności żydowskiej i jej tragedii. Miał to być pomnik w miejscu, w którym do końca II wojny światowej stała synagoga (u zbiegu ul. Staropijarskiej i Bóżnicznej /obecnie ul. Zdanowskiego/) oraz tablica na dworcu PKP, upamiętniająca fakt, iż z tego miejsca Żydzi udawali się w swą ostatnią podróż. Niestety, wszystkie instytucje i organizacje, do których zwrócił się Krzysztof Czubaszek, odmówiły wsparcia finansowego. W związku z powyższym upamiętnienia te nie powstały na 70. rocznicę likwidacji łukowskiego getta. 

Pomnik w obrębie dawnej synagogi udało się wybudować dopiero w 2015 r. Tablica na dworcu kolejowym nadal jest w planach.