🔸1.2.2 ข้อมูลความสัมพันธ์รระหว่างชุมชนกับโรงเรียน

วัดจอมคีรีนาคพรต (วัดเขา)

วัดจอมคีรีนาคพรต (วัดเขา) ตั้งอยู่เลขที่ 3 บ้านเขาบวชนาค หมู่ที่ 4 ต.นครสวรรค์ออก อ.เมือง จ.นครสวรรค์  ริมถนนพหลโยธิน  ก่อนข้ามสะพานเดชาติวงศ์เข้าสู่ตัวเมือง  ห่างจากตัวเมืองประมาณ 1 กม. บนเนื้อที่ 74 ไร่ 3 งาน 18 ตารางวา ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาในปี พ.ศ. 2015  รัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ  สมัยกรุงศรีอยุธยา

วัดจอมคีรีนาคพรตเป็นวัดโบราณ  เดิมมีชื่อเรียกว่า "วัดลั่นทม" บ้าง  "วัดเขา" บ้าง  "วัดเขานครสวรรค์" บ้าง  จนถึงสมัย ร.4 ใช้ชื่ออย่างเป็นทางการว่า "วัดเขาบวชนาค"  แต่หลักฐานจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ  มีชื่ออย่างอื่นคือ "วัดสุวรรณคีรีนาคพรต"  ต่อมาในราวปี พ.ศ. 2425 พระยาราชสัมภารากร (เลื่อน  สุรนันท์)  ได้เขียนบอกชื่อขณะเดินทางผ่านไปเมืองเชียงใหม่ว่า "วัดหัวเมือง"  ประมาณปี พ.ศ. 2449 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  รัชกาลที่ 5 วัดนี้จึงมีชื่ออย่างเป็นทางการจนถึงปัจจุบันว่า "วัดจอมคีรีนาคพรต"  แต่คนทั่วไปยังคงเรียกว่า "วัดเขาบวชนาค" หรือเรียกแบบย่อ ๆ ว่า "วัดเขา"

ในอดีตวัดจอมคีรีนาคพรตมีหลายชื่อก็เพราะ

• ชื่อว่า "วัดลั่นทม" ก็เพราะว่า มีต้นลั่นทม(ลีลาวดี)เป็นจำนวนมากขึ้นรอบบริเวณรอบโบสถ์

• ชื่อว่า "วัดเขา"หรือ "วัดเขานครสวรรค์" ก็เพราะในเมืองนครสวรรค์  มีวัดนี้เพียงแห่งเดียวที่ตั้งอยู่บนเขา  

สมัยนั้นวัดคีรีวงศ์และวัดวรนาถบรรพต (วัดเขากบ) ยังไม่ได้สร้าง

•  ชื่อว่า "วัดเขาบวชนาค" ก็เพราะว่า เดิมในจังหวัดนครสวรรค์มีวัดนี้เพียงแห่งเดียวที่บวชนาคได้  

เพราะอุโบสถวัดนี้มีวิสุงคามสีมาถูกต้องตามพระธรรมวินัย  สามารถใช้เป็นที่อุปสมบทกรรมได้  ส่วนวัดอื่น ๆ ยังไม่มีความพร้อมในส่วนนี้

• ชื่อว่า "วัดจอมคีรีนาคพรต" ก็เพราะว่า วัดนี้มีพญานาคซึ่งเป็นเทพชั้นผู้ใหญ่มาบำเพ็ญพรต(รักษาศีล)และอารักขา  

แม้ในซุ้มเรือนแก้วของอุโบสถก็มีรูปนาค ๓ เศียรทั้งสองข้าง

วัดนี้ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านทิศตะวัน ออก ฝั่งเดียวกับสถานีรถไฟนครสวรรค์ใต้สะพานเดชาติวงศ์เพียงเล็กน้อย ปัจจุบันนี้การคมนาคมดีขึ้น จึงสะดวกต่อการสัญจรไปมา ถ้านั่งรถไฟจากกรุงเทพฯ ลงที่สถานีนครสวรรค์ (หนองปลิง) จะมีรถเมล์ประจำทางและแท็กซี่คอยให้ความสะดวกจนถึงซุ้มประตูวัด ส่วนทางเรือ นั้นไม่ค่อยสะดวกเหมือนแต่ก่อน เพราะประชาชนหันมานิยมการขึ้นรถเพราะสะดวกกว่าหลายเท่า ดังนั้นความสำคัญของเรือจึงน้อยลง

แต่ก็ยังมีเรือแล่นผ่านไปมาอยู่เสมอ สำหรับภายในบริเวณวัดแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ส่วนหนึ่งตั้งอยู่บนยอดเขาสูง เป็นที่ตั้งโรงอุโบสถที่ศักดิ์สิทธิ์และวิหาร รวมทั้งมณฑปและเจดีย์ อีกส่วนหนึ่งตั้งอยู่บริเวณเชิงเขา เป็น ที่ตั้งศาลาการเปรียญ กุฎิ สำหรับภิกษุสามเณรได้อาศัยบำเพ็ญสมณะธรรมและเป็นที่บำเพ็ญบุญของพุทธ ศาสนิกชน ถาวรวัตถุ โรงอุโบสถที่เรียกว่า"โบสถ์เทวดาสร้าง" เป็นทรงแบบโบราณเครื่องบนเป็นไม้สักล้วน มุงกระเบื้องยาว 6 วา 2 ศอกกว้าง 4 วา 1 ศอก มีพะไลโดยรอบไม่ปรากฎแน่ชัดว่าสร้างมาตั้งแต่ครั้งไหน ทราบแต่ว่ามีการปฏิสังขรณ์บ้างเป็นครั้งคราว 

ตำนานโบสถ์เทวดาสร้าง

     วัดจอมคีรีนาคพรต  มีสิ่งพิเศษกว่าวัดอื่นๆในประเทศคือ  โบสถ์ที่นี่เป็นโบสถ์โถง  ชาวบ้านเรียกว่า"โบสถ์เทวดาสร้าง" คือมีลักษณะเป็นรูปศาลาโถง ไม่มีผนังทั้งสี่ด้าน ทรงแบบโบราณ เครื่องบนเป็นไม้สักล้วน มุงกระเบื้องยาว 6 วา 2 ศอก กว้าง 4 วา 1 ศอก มีพะไลโดยรอบ

 ตำนาน เรื่องโบสถ์เทวดาสร้างนี้ เล่ากันต่อๆมาว่า เมื่อชาวบ้านเริ่มสร้างอุโบสถ ได้ติดตั้งเสาพร้อมเครื่องบนให้เป็นรูปโครงของอุโบสถ ตกกลางคืนก็ได้ยินเสียงมโหรีปี่พาทย์ มีเสียงอึกทึกครึมโครมและแสงสว่าง ซึ่งสว่างไปทั่วบริเวณยอดเขา ชาวบ้านต่างพากันแปลกใจจึงปลุกกันลุกขึ้น ทุกคนได้ยินเสียงนั้นเหมือนกัน ด้วยความสงสัยจึงพากันไปดูก็ปรากฏแก่ตาว่า งานที่ทำไว้นั้นสำเร็จหมดและไม่ ปรากฏว่ามีใครเข้าไปทำเลยแม้แต่คนเดียว คือไม่พบมนุษย์ผู้ใดในที่นั้นเลย จึงเป็นที่แปลกประหลาดมหัศจรรย์มาก พวกชาวบ้านจึงหยุดการก่อสร้างไว้เพียงเท่านั้น  เพราะเห็นว่าเทวดาลงมาสร้างไว้สำเร็จแล้วยังมีวัตถุประกอบเรื่องนี้อีกแห่งหนึ่งอยู่ทางเหนือของภูเขาที่ตั้งวัดนี้ ประมาณ 400 เมตร มีภูเขาลูกหนึ่งชาวบ้านเรียกกันว่า “เขาโรงครัว” ว่าเป็นที่เทวดาทำครัว เพราะมีหินเป็นรูปขนมจีน รูปครก และเครื่องประกอบการทำครัวต่างๆ ปรากฏอยู่ และที่เชิงเขาด้านหนึ่งเรียกกันว่า “ทะเลน้ำข้าว” เพราะพื้นที่บริเวณนั้นเป็นพื้นที่เรียบไม่มีหญ้าขึ้นปรากฏอยู่จนทุกวันนี้

ในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี  จะมีงาน "ไหว้พระปิดทองวัดจอมคีรีนาคพรต" ในวันนั้นทุกคนที่มาร่วมงาน จะได้กราบไหว้ปิดทองพระประธานในอุโบสถเทวดาสร้าง เพื่อขอพรให้เป็นศิริมงคลแก่ตน                             

เรื่อง ราวของตำนานนี้เกิดขึ้นเมื่อกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี พม่ายกทัพมาตีไทย ขณะที่ทหารไทยได้ตั้งค่ายพักแรมอยู่ตามบริเวณวัดเขาบวชนาค  วันหนึ่งปรากฏว่าเกิดพายุฝนหนัก ทหารทั้งสองทัพได้พากันเข้าไปอาศัยอยู่บริเวณอุโบสถนี้ ปรากฏว่าทหารเข้าพักอาศัยได้หมดทั้งกองทัพ ทั้งๆ ที่อุโบสถไม่ได้ใหญ่โตอะไรมากนัก โดยอภินิหารนี้เองชาวจังหวัดนครสวรรค์จึงเชื่อว่าเป็นโบสถ์เทวดาสร้างจริง

ต่อมาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ สมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงรัชกาลที่ 5 แห่งราชวงศ์จักรีได้เสด็จประพาสจังหวัดนครสวรรค์ ยังได้ทดลองว่าโบสถ์จะบรรจุคนได้มากจริงหรือไม่ โดยทรงนำข้าราชบริพารที่ตามเสด็จทั้งหมดเข้าในอุโบสถนี้ ก็ไม่เต็มอีก ทำให้ชาวจังหวัดนครสวรรค์มีความเชื่ออย่างแน่นแฟ้นว่าเป็นโบสถ์ที่เทวดา สร้างจริงๆ

เนื่อง จากบริเวณวัดจอมคีรีนาคพรตเป็นป่าทึบรกรุงรังมาก บังเอิญเกิดไฟป่าไหม้ครั้งใหญ่ ถาวรวัตถุของวัด เช่น หลังคาวิหาร และมณฑปถูกไฟไหม้เกือบหมด คงเหลือแต่โบสถ์เทวดาสร้างเพียงหลังเดียวเท่านั้นที่รอดพ้นจากไฟไหม้อย่าง น่าอัศจรรย์ต่อมามีการเกิดขึ้นของชุมชน มีคนมาอาศัยอยู่พอสมควร เรียกว่าชุมชนวัดเขา และ ชุมชนวัดเขาโรงครัว อยู่ตรงข้ามฝังถนนของวัดจอมคีรีนาคพรต

ขนาดพื้นที่

       วัดจอมคีรีนาคพรต (วัดเขา) ตั้งอยู่เลขที่ 3 บ้านเขาบวชนาค หมู่ที่ 4 ต.นครสวรรค์ออก อ.เมือง จ.นครสวรรค์  ริมถนนพหลโยธิน  ก่อนข้ามสะพานเดชาติวงศ์เข้าสู่ตัวเมือง  ห่างจากตัวเมืองประมาณ 1 กม. บนเนื้อที่ 74 ไร่ 3 งาน 18 ตารางวา

อาณาเขตติดต่อ

       บิ๊กซีสาขานครสวรรค์1 แม่น้ำเจ้าพะยา ริมชล

จำนวนประชากร

มีประชากรรวมทั้งสิ้นประมาณ 2500 คน เป็นจำนวนที่ไม่แน่นอนและมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

       ภูมิปัญญาชาวบ้านด้านศิลปกรรมที่นับได้ว่าเป็นเอกลักษณ์ของชาวนครสวรรค์ ได้แก่ การทอเสื่อหวาย การทำเครื่องจักสาน การทำลอบดักปลา การทำเรือยาว การแสดงหุ่นเชิดกระบอก

การทำเครื่องจักสาน

          การทำเครื่องจักสานเป็นหัตถกรรมพื้นบ้านที่ทำกันทั่วไปในท้องถิ่นชนบทบ้านดงชะพลู เขตอำเภอโกรกพระ จังหวัดนครสวรรค์ เป็นหมู่บ้านหนึ่งที่มีชื่อเสียงทางด้านการทำเครื่องจักสานมานาน เครื่องจักสานที่นิยมทำ ได้แก่ ตะกร้า กระจาด กระบุง กระด้ง ตะแกรง ตลอดจนเสื่อลำแพน โดยชาวบ้านได้รับความรู้เกี่ยวกับการทำเครื่องจักสานมาจากบรรพบุรุษของตน นับเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่สามารถผลิตเครื่องใช้ไม้สอยได้เองจากวัสดุที่มีอยู่ในท้องถิ่น

การทำเรือยาว

       นครสวรรค์เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีประเพณีการแข่งเรือยาว ดังนั้น การทำเรือยาวจึงจัดเป็นศิลปกรรมท้องถิ่นอย่างหนึ่งของจังหวัดนครสวรรค์ วัดที่มีการทำเรือยาวมาแต่โบราณ ได้แก่ วัดตะเคียนเลื่อน และวัดเกาะหงษ์  การทำเรือยาวลำหนึ่่งต้องใช้เวลา ๓๐-๖๐ วัน จึงจะแล้วเสร็จ เรือยาวของนครสวรรค์จะมีลักษณะหัวเรียว ท้ายเรียว ป่องตรงกลาง

การแสดงหุ่นกระบอก

          หุ่นกระบอกคณะที่มีชื่อเสียงของจังหวัดนครสวรรค์ ได้แก่ หุ่นกระบอกของแม่รำไพ รุ่งรัตน์ และหุ่นกระบอกคณะแม่เชวง อ่อนละม้าย  หุ่นกระบอกคณะแม่เชวง อ่อนละม้าย เป็นหุ่นกระบอกคณะแรกของเมืองไทยที่มีประวัติสืบทอดมาแต่สมัยรัชกาลที่ ๕ ประมาณกว่าร้อยปีล่วงมาแล้ว โดยนายเหน่ง เป็นเจ้าของหุ่น และไ้ด้ถ่ายทอดให้แก่ลูกหลาน

กิจกรรมสัมพันธ์ชุมชน

       งานวัดเขา การรักษาพยาบาลฟรี เข้าร่วมโครงการต่างๆของโรงเรียน รณรงค์ต่อต่างยาเสพติด

วิธีสร้างความสัมพันธ์ของโรงเรียนกับชุมชน

       โรงเรียนมีการอำนวยสถานที่เป็นลานจอดรถเมื่อมีงานวัดเขา บริษัทน้ำอัดลมเอสอำนวยเครื่องมือต่างๆ เพื่อช่วยในการจัดกิจกรรมของโรงเรียน หน้าโรงเรียนมีสถานบริการเกี่ยวกับสุขภาพ นักเรียนโรงเรียนวัดเขาสามารถเข้ารักษาพยาบาลได้ฟรี

ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์ของโรงเรียนกับชุมชน

       พื้นที่ที่ใกล้เคียงกัน ผู้ปกครองของนักเรียนส่วนใหญ่เป็นคนในชุมชน 

การสร้างความคุ้นเคยของโรงเรียนกับสมาชิกในชุมชน

       การให้ผู้ปกครองที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียง สามารถเข้าร่วมกิจกรรมกับทางโรงเรียน เช่น กิจกรรมวันพ่อ วันแม่ วันเด็ก

การให้บริการทางวิชาการของโรงเรียนกับชุมชน

       ทางโรงเรียนได้จัดตั้งคณะกรรมการขึ้น เมื่อมีการประชุม จะมีคณะกรรมการที่มาจากชุมชน เช่น หัวหน้าชุมชน ผู้ใหญ่บ้าน หัวหน้าผู้ปกครอง ให้ได้เข้าร่วมประชุม แสดงความคิดเห็นต่างๆ สร้างสรรค์ความคิดต่างๆ เพื่อนักเรียน