‬ആദം (عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ ) വസിച്ചിരുന്ന സ്വർഗ്ഗത്തെക്കുറിച്ച് പ്രധാനമായും രണ്ട് അഭിപ്രായങ്ങളാണ് പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിലുള്ളത്. ഇബ്നു കസീർ (رحمه الله ) ഇവ രണ്ടും തന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിൽ കൃത്യമായി ചർച്ച ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

• അഭിപ്രായം 1: ഇത് യഥാർത്ഥ സ്വർഗ്ഗമാണ് (Jannathul-Ma'wa)

ഭൂരിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാരുടെയും അഭിപ്രായമാണിത്. ആകാശങ്ങൾക്ക് മുകളിലുള്ള, മുത്തഖീങ്ങൾക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട അതേ സ്വർഗ്ഗത്തിലാണ് ആദം (عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ ) കഴിഞ്ഞിരുന്നത്.
കഴിഞ്ഞഭാഗത്ത് പറഞ്ഞ സൂറത്തുൽ Baqarah യിലെ 35 ആം ആയത്തിൽ "നീയും നിന്റെ ഇണയും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ താമസിക്കുക" എന്ന ഖുർആനിക പ്രയോഗത്തിലെ 'അൽ-ജന്ന' എന്നത് ആ യഥാർത്ഥ സ്വർഗ്ഗത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് എന്ന് ഇവർ വാദിക്കുന്നു.

• അഭിപ്രായം 2: ഇത് ഭൂമിയിലെ ഒരു സ്വർഗ്ഗമാണ് (Heaven on Earth)
മറ്റൊരു വിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാരും (ഉദാഹരണത്തിന് Abu Muslim Al Isafahani) അത് പോലെ Mu’atazila വാദക്കാരും പറയുന്നത് , ഇത് ഭൂമിയിലെ ഉയർന്ന ഒരു പ്രദേശത്തുള്ള ഉദ്യാനമായിരുന്നു എന്നാണ്. അവരുടെ ചില ന്യായങ്ങൾ ഇവയാണ്:

1. യഥാർത്ഥ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചവർക്ക് അവിടെ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടുകയോ വിലക്കപ്പെട്ട മരങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയോ ഇല്ല.

2. ഇബ്ലീസ് അവിടേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് അസാധ്യമാണ്, കാരണം അവൻ നേരത്തെ തന്നെ അല്ലാഹുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവനാണ്.

• ഇബ്നു കസീറിന്റെ (رحمه الله ) വിശകലനം

ഇമാം ഇബ്നു കസീർ (رحمه الله ) ഈ രണ്ട് വാദങ്ങളെയും വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ട് ഭൂരിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാരുടെ (ജുംഹൂർ) അഭിപ്രായത്തിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. അതായത്, ആദം (അ) ആകാശത്തിലെ യഥാർത്ഥ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെയാണ് വസിച്ചിരുന്നത്. അതിന് തെളിവ് ആയിട്ട് ഒരു പാട് ആയത്തുകളും Musa عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ- Adam عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണവും എല്ലാം കൊണ്ട് വരുന്നു ( സഹീഹ് ബുഖാരി)

ഇബ്ലീസ് എങ്ങനെ അവിടെ എത്തി?
ഇബ്ലീസിനെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയതാണല്ലോ, പിന്നെ എങ്ങനെ അവൻ ആദം (عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ ) മിനെ വഴിതെറ്റിച്ചു? ഇതിന് ഇബ്നു കസീർ (رحمه الله ) നൽകുന്ന ചില ഉത്തരങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്:

1. സ്വർഗ്ഗത്തിന് പുറത്ത് നിന്ന്: ഇബ്ലീസ് സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ കവാടത്തിന് പുറത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് അവരെ വസ്‌വാസ്‌ വഴി പ്രലോഭിപ്പിച്ചു എന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.

2. പ്രവേശനം അനുവദിക്കപ്പെട്ടു: അല്ലാഹു അവനെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പദവികൾ നീക്കി പുറത്താക്കിയെങ്കിലും, പരീക്ഷണാർത്ഥം ഒരു പ്രത്യേക സമയത്തേക്ക് അവിടെ പ്രവേശിക്കാൻ അവന് അനുവാദം നൽകിയിട്ടുണ്ടാകാം.

3. മറഞ്ഞിരുന്നുള്ള പ്രവേശനം: പാമ്പിന്റെയോ മറ്റോ ഉള്ളിൽ ഒളിച്ചിരുന്ന് അവൻ അകത്ത് കടന്നു എന്ന ചില ഇസ്രായീലീ കഥകൾ അല്ലെങ്കിൽ റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ഇബ്നു കസീർ (رحمه الله ) ഇതിനെ പൂർണ്ണമായും അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.

അല്ലാഹുവിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾ മാറ്റാൻ ആർക്കും കഴിയില്ല. ആദം (അ) സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങുക എന്നത് അല്ലാഹു മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച (ഖദർ) ഒരു കാര്യമായിരുന്നു. ആദമിനെ ഭൂമിയിലെ ഖലീഫയാക്കാനാണ് താൻ പടക്കുന്നത് എന്ന് സൃഷ്ടിപ്പിന് മുമ്പ് തന്നെ അല്ലാഹു മലക്കുകളോട് പറഞ്ഞത് ഓർക്കുന്നില്ലേ?അതിനാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ആ താമസം ഒരു താൽക്കാലിക ഘട്ടം മാത്രമായിരുന്നു.