Poczucie wartości

Poczucie własnej wartości w naszym życiu

Poczucie własnej wartości to ogólnie rzecz biorąc sposób, w jaki postrzegamy samych siebie. Z tego też powodu wypadałoby tę cechę intensywnie rozwijać w sobie. W tym celu wystarczy po prostu o siebie dbać i się szanować. Poczucie własnej wartości jest jednym z podstawowych aspektów wpływających na jakość naszego życia.

Poczucie własnej wartości jest jednym z kluczy do zrozumienia zarówno siebie, jak i innych osób z naszego otoczenia. Stanowi ono cały fundament naszej tożsamości. Jest także naszym głównym źródłem wsparcia.

Według Nathaniela Brandena, silne poczucie własnej wartości można zbudować pamiętając o następujących kwestiach:

• Żyj w pełni świadomie.

• Naucz się akceptować siebie samego.

• Pozbądź się nieuzasadnionego poczucia winy.

• Żyj odpowiedzialnie.

• Żyj autentycznie, tak jak Ty chcesz,

• Pomóż kształtować poczucie własnej wartości u innych, szczególnie  przyjaciół i znajomych.

Poczucie własnej wartości nie zależy od niczego będącego poza naszą kontrolą. Wręcz przeciwnie, w całości jest uzależnione od naszej własnej racjonalności, odpowiedzialności i uczciwości.

Jeśli nie będziemy analizować poziomu naszego własnego poczucia własnej wartości, nikt inny nie zrobi tego za nas. Zatrzymywanie się i obserwowanie tego, jacy jesteśmy i jak siebie samych oceniamy jest fundamentalną częścią zrozumienia pułapek, jakie stawiamy sobie na własnej ścieżce wiodącej przez życie.

Źródła niskiego poczucia własnej wartości

Poniżej znajdziesz omówienia najpowszechniejszych przyczyn niskiego poczucia własnej wartości.

Brak wsparcia u rodziców

• niepoświęcanie dostatecznej ilości uwagi dzieciom,

• porównywanie dziecka do jego rodzeństwa lub rówieśników,

• zbyt częste stosowanie kar i upomnień,

• konieczność „zasłużenia” przez dziecko na czułość i pozytywne nastawienie,

• częste kłótnie między rodzicami,

• wszelkie negatywne zachowania wobec dziecka (np. obarczanie zbyt wielkimi problemami, wyśmiewanie).

Skrajnym przypadkiem, ale szczególnie silnie wpływającym na obniżenie poczucia własnej wartości, jest każda forma przemocy i znęcania się nad dzieckiem.

Trudne przeżycia z rówieśnikami

Nastolatki, a nawet młodsze dzieci potrafią nieraz trwale wpłynąć na swoich rówieśników. Czasem wynika to z pewnej „inności” danego dziecka – na przykład należenia do innej grupy etnicznej albo posiadanie odmiennych zainteresowań. Innym razem bez żadnej logicznej przyczyny niektóre dzieci stają się kozłami ofiarnymi dla grupy.

Doświadczenia wyśmiewania, przemocy, czy zwykłego braku akceptacji ze strony rówieśników może poważnie zaburzyć samoocenę na długie lata – szczególnie jeśli w porę nie zareaguje żaden dorosły, łagodząc sytuację.

Toksyczne związki

Niskie poczucie własnej wartości może się formować także w wieku dorosłym. Taką przyczyną może być długotrwałe pozostawanie w toksycznej relacji – szczególnie romantycznej i bardzo zażyłej.

Przykładami nieakceptowalnych zachowań w związku, które niszczy samoocenę drugiej strony, jest na przykład:

• każda forma przemocy i wyśmiewania,

• wmawianie negatywnych cech, wytykanie wad,

• obwinianie za niezależne od danej osoby wydarzenia,

• porównywanie do innych osób (w tym byłych partnerów),

• zdrada.

Niestety, im bardziej negatywna i niestabilna samoocena, tym również łatwiej w taki toksyczny związek wejść i trudniej go opuścić.

Nagromadzenie trudnych sytuacji

Niestety, czasem po prostu splot przypadków sprawia, że mamy w życiu „gorszy okres”. Jeżeli taki stan utrzymuje się długo i nie możemy sobie samodzielnie z nim poradzić, to istnieje niemała szansa, że nasze poczucie własnej wartości na tym ucierpi.

Jak zachować wiarę w siebie, gdy w jednym roku zostawia nas żona i wyrzucają z pracy? Jak utrzymać poczucie własnej wartości na wysokim poziomie, gdy nie zdajemy roku na studiach i wciąż jesteśmy samotni?

Dodatkowym zagrożeniem w takiej sytuacji jest wyuczona bezradność, czyli utrata poczucia kontroli nad własnym życiem. To z kolei prowadzi do błędnego koła wzajemnego zwiększania poczucia bezradności i obniżania samooceny.

Dlaczego warto pracować nad pozytywną samooceną?

Niskie poczucie własnej wartości – konsekwencje

Słaba samoocena to nie tylko gorsze samopoczucie – może być to też powód wielu dalece poważniejszych problemów. Oto kilka z nich:

• Kiepska relacja i nastawienie do siebie 

• Zdradliwy perfekcjonizm 

• Niezadowolenie ze swojego ciała 

• Przewrażliwienie na krytykę 

• Towarzyszący lęk, stres i strach 

• Przedkładanie innych ponad samego siebie

Czy masz wysoką samoocenę? Przetestuj ją!

Najpowszechniej stosowaną metodą mierzenia samooceny (w ten sposób zmierzysz też niskie poczucie własnej wartości) jest Skala Samooceny Rosenberga. Na każde pytanie należy wystawić ocenę w oparciu o następujące rodzaje odpowiedzi:

• A. Zdecydowanie się zgadzam

• B. zgadzam się

• C. nie zgadzam się

• D. zdecydowanie się nie zgadzam

Na każde pytanie należy wystawić ocenę w oparciu o następujące rodzaje odpowiedzi:

1. Czuję, że jestem osobą godną uznania, przynajmniej tak bardzo jak inni ludzie.

2. Jestem przekonany, że mam dobre cechy.

3. Jestem w stanie robić rzeczy tak dobrze, jak większość ludzi.

4. Mam pozytywne nastawienie do siebie.

5. Ogólnie jestem z siebie zadowolony.

6. Czuję, że nie mam z czego być dumnym.

7. Ogólnie rzecz biorąc, jestem skłonny myśleć, że jestem porażką.

8. Chciałbym mieć więcej szacunku do siebie.

9. Są chwile, kiedy naprawdę myślę, że jestem bezużyteczny.

10. Czasami myślę, że nie jestem dobrą osobą.

Metodologia oceny każdej odpowiedzi jest zgodna z następującymi wytycznymi:

• Pytania od 1 do 5 – odpowiedzi od A do D są oceniane od 4 do 1.

• Od pytań 6 do 10 – odpowiedzi od A do D są oceniane od 1 do 4.

Rozwiązanie:

W skali można uzyskać od 10 do 40 punktów. Uważa się, że problematyczną i zbyt niską samoocenę oznacza wynik połowy lub mniej punktów (mniej niż 20).

Jak pracować nad poczuciem własnej wartości?

Wiesz już, że utrzymywanie poczucia własnej wartości na wysokim i stabilnym poziomie jest niezwykle ważne. Oto kilka sposobów, jak możesz sam pracować nad swoją samooceną.

• Bądź dla siebie miły 

• Pozwól sobie na błędy 

• Skoncentruj się na tym, co możesz zmienić 

• Rób to, co cię uszczęśliwia 

• Świętuj małe sukcesy 

• Bądź dobry dla innych 

• Pracuj nad asertywnością 

• Nie porównuj się do innych 

• Unikaj słów „zawsze, nigdy”

• Pozbądź się „wampirów energetycznych”