ZAPLANOWANE CELE
w zakresie kontroli emocji
Poznanie metod radzenia sobie ze stresem
Kształtowanie umiejętności rozpoznawania własnych emocji i technik kontroli własnych emocji.
Poznanie sposobów radzenia sobie z presją rówieśniczą.
Budowanie odporności psychicznej.
Poznanie i wyrabianie nawyku stosowania technik relaksacyjnych.
Nabycie umiejętności łączenia aktywności fizycznej, kulturalnej, kontaktu z naturą ze zdrowiem psychicznym, praktykowanie zachowań prozdrowotnych.
Rozwijanie nawyków zdrowego stylu życia, takich jak regularna aktywność fizyczna, zdrowe nawyki żywieniowe i odpowiednia ilość snu.
Budowanie umiejętności pracy zespołowej i współpracy podczas różnych aktywności.
Nawiązywanie relacji międzykulturowych poprzez uczestnictwo w wydarzeniach kulturalnych.
Kształtowanie postawy tolerancji dla odmiennych poglądów.
Ćwiczenie umiejętności cierpliwego wysłuchania rozmówcy.
Utrwalanie postawy zrozumienia i szacunku dla środowiska naturalnego.
Kształtowanie świadomości ekologicznej i odpowiedzialności za ochronę środowiska.
Rozwijanie umiejętności obserwacji i docenianie przyrody w odniesieniu do zdrowia psychicznego.
Kształtowanie Kompetencji Wellbeing.
Rozwój samodzielności i pewności siebie, radzenie sobie w nowych sytuacjach w nowym środowisku
Rozwijanie umiejętności planowania i organizacji czasu, zwłaszcza w kontekście harmonogramu aktywności fizycznych i kulturalnych.
Kształtowanie nawyku systematycznego podejścia do różnych działań.
Ćwiczenie zdolności do przejęcia odpowiedzialności za własne działania i konsekwencje tych działań.
Kształtowanie umiejętności wyrażania swoich myśli i uczuć z pewnością siebie, ale bez naruszania granic rozmówcy.
Rozwijanie umiejętności kontrolowania i wyrażania emocji w odpowiedni sposób.
Wyrabianie zdolności do analizy własnych działań i wnioskowania z doświadczeń.
Kształtowanie umiejętności dokonywania wyboru w podejmowaniu nowych wyzwań.
Umiejętność kontrolowania własnych aktywności wynikających z potrzeby chwili.
„Zrozumienie własnych emocji to pierwszy krok do budowania głębokich i trwałych relacji.”
„Dbaj o swoją psychikę… poznaj samego siebie, bo gdy poznajemy siebie, możemy nauczyć się, jak o siebie dbać.” – Sokrates
Emocje są stanami psychicznymi, które dostarczają informacji o najbliższym otoczeniu i o nas samych. Dzięki nim wiemy, co się z nami w danej sytuacji dzieje. Dzięki emocjom zdobywamy też wiedzę na temat innych osób, ich odczuć, intencji i zamiarów. Ta wiedza także może być zachęcać nas do działania lub odbierać nam siły.
Emocje mogą trwać krócej albo nieco dłużej. Pojawiają się i znikają. Mają różne natężenie, czyli mogą być bardzo delikatne i bardzo silne. Mówimy czasami, że ktoś „działa pod wpływem emocji” albo „zachowuje się emocjonalnie”.
Odczuwanie emocji jest rzeczą naturalną, ale ich nazywanie wymaga uważności i precyzji. Nie sposób jednoznacznie odczytać z naszej twarzy, co czujemy w danym momencie.
A może to być:
akceptacja, bezradność, bezsilność, beztroska, błogość, czujność, czułość, desperacja, , docenienie, dyskomfort, ekscytacja, entuzjazm, euforia, frustracja, furia, gniew, irytacja, lęk, miłość, mściwość, napięcie, niechęć, niezadowolenie, obawa, obojętność, oburzenie, odprężenie, odraza, oszołomienie, ożywienie, poczucie winy, podekscytowanie, podniecenie, podziw, pogarda, przeczuwanie, przerażenie, przyjemność, radość, rozbawienie, rozczarowanie, rozpacz, satysfakcja, serdeczność, skrępowanie, smutek, spełnienie, strach, sympatia, szczęście, tęsknota, troska, ufność, ulga, upokorzenie, uraza, uwielbienie, wdzięczność, wesołość, współczucie, wstręt, wstyd, wściekłość, wzburzenie, zachwyt, zacietrzewienie, zadowolenie, zakłopotanie, zaskoczenie, zazdrość, zdenerwowanie, zdziwienie, zestresowanie, złość, zmęczenie, zniecierpliwienie, życzliwość.
Czasami niezwykle trudno jest określić emocje człowieka. Dlatego ważne jest, żebyśmy potrafili je rozpoznawać, nazywać i o nich otwarcie mówić.
Kiedy pojawiają się emocje, powodują zmiany w:
· naszej fizjologii (np. wydzielanie określonych hormonów)
· w ciele (np. przyspieszone bicie serca, pocenie się)
· w mimice (np. uniesione brwi, opadnięte kąciki ust)
· myśleniu
· zachowaniu
Sygnały te nie zawsze są jednoznaczne.
Dlatego rozmawiaj o swoich emocjach.
Stworzono różne klasyfikacje emocji. Jedna z nich wprowadza pojęcie emocji podstawowych (strach, złość, smutek, radość i zaskoczenie, wstręt). Można je stosunkowo łatwo rozpoznać. Niestety jest ich tylko sześć. Pozostałe emocje są mieszanką emocji podstawowych, a ich rozpoznanie komplikuje się.
STRACH to stan silnego emocjonalnego napięcia, pojawiający się w sytuacjach realnego niebezpieczeństwa. Wywołuje reakcję przygotowującą organizm do ucieczki lub walki. Towarzyszą temu: szybsza praca serca, więcej adrenaliny, napięcie mięśni, szybszy oddech, rozszerzenie źrenic, bardzo mocno uniesione górne powieki i brwi, usta otwarte albo lekko rozciągnięte w poziomie.
ZŁOŚĆ to wyraz niezadowolenia i wzburzenia wywołanego przykrym, zewnętrznym bodźcem. Na twarzy pojawiają się zaciśnięte i napięte wargi, brwi ściągnięte w dół i ku sobie, a do tego uniesione górne powieki, piorunujące spojrzenie.
SMUTEK to reakcja na sytuacje, których nie chcielibyśmy przeżyć takie, jak strata, brak, porażka. Powoduje najczęściej wycofanie, brak chęci do podejmowania aktywności. W mimice widać opuszczone kąciki ust, opuszczone dolne powieki, spuszczony wzrok, a samo spojrzenie wydaje się nieostre; brwi opadające, a czasami przy zmarszczonym czole uniesiona ich wewnętrzna strona.
RADOŚĆ to intensywne, chwilowe doświadczenie przyjemnego pobudzenia, które można rozpoznać po reakcjach ciała takich, jak śmiech, bogata gestykulacja, okrzyki. Towarzyszy zabawie, wykonywanym aktualnie czynnościom fizycznym lub intelektualnym albo przywoływanym w pamięci wspomnieniom. Na twarzy widać zmarszczki po zewnętrznej stronie oczu (tzw. kurze łapki), uniesione policzki, widoczny ruch mięśni wokół oczu.
ZASKOCZENIE to reakcja na kogoś lub coś co jest inne, niż oczekiwano. Pojawia się w sytuacji, kiedy przewidywania nie spełniają się. Rozpoznaje się po widocznych szeroko otwartych oczach i ustach, zdecydowanie uniesionych brwiach. Zaskoczenie jest bardzo krótkotrwałe i zazwyczaj pociąga za sobą inne emocje. W połączeniu z radością daje zachwyt, a ze smutkiem – rozczarowanie.
WSTRĘT to rodzaj dystansowania się, silnej niechęci wobec jakiegoś obiektu, zachowania lub sytuacji. Nie jest wynikiem racjonalnego myślenia, ale raczej odpowiedzią organizmu na zewnętrzne bodźce będące przykre, odrażające lub niebezpieczne o charakterze materialnym (np. wąż czy wydzielina) lub abstrakcyjnym (np. nieróbstwo). Na twarzy górna warga jest uniesiona, nos zmarszczony, a nozdrza uniesione.
Gdzie w ciele odczuwamy emocje?
Smutek – poczucie zmęczenia, spadku energii, ospałość, często chęć pozostania w łóżku, czasami ból w klatce piersiowej/trzewiach, płacz, trudności w połykaniu, duszności, zawroty głowy, opadnięte ramiona.
Złość – napięte mięśnie, zaciśnięte zęby, dłonie zaciśnięte w pięści, rumieńce/wypieki na twarzy, czasami płacz, przyspieszone bicie serca.
Strach – duszności, szybkie bicie serca, uczucie ściśniętego gardła i dławienia się, napięte/drżące mięśnie, zaciśnięte zęby, niekiedy mdłości, pocenie się, poczucie marznięcia, różne objawy w brzuchu.
Radość – energia, ożywienie i lekkość w ciele, chęć śmiania się, rozluźnienie w ciele, wypieki na twarzy.
Wstręt – mdłości, odruch wymiotny, krztuszenie się, ściskanie w gardle, niechęć do jedzenia i picia, mdlenie.
Nad emocjami warto mieć kontrolę, nie wolno im się całkowicie poddawać i sterować, ale nie należy też ich dusić w sobie. Unikanie konfrontacji i udawanie, że nic się nie dzieje, ma negatywny wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne.
Wyciszaj umysł
Otaczaj się dobrymi ludźmi
Mów o swoich emocjach
Dbaj o ciało
Uważność to świadomość obecnej chwili. Pomaga nam zrozumieć, że nie jesteśmy naszymi myślami, uczuciami, doznaniami - one tylko przez nas przechodzą. Pozwala jednocześnie dokładnie relacjonować nam to, co czujemy innym osobom.
Ćwiczenie 1 - Co teraz czuję?
Znajdź sobie wygodne miejsce, w którym będziesz mogła/mógł posiedzieć spokojnie kilka minut, i ewentualnie zamknij oczy.
Po kilku głębokich wdechach i wydechach, skup się na oddechu.
Zwróć uwagę na wszystkie odczucia, jakich doświadczysz. Nie osądzaj ich ani nie próbuj zmienić.
Jeżeli zauważysz, że twój umysł błądzi, delikatnie skieruj uwagę z powrotem na oddech.
Zastanów się, czego doświadczyłaś/łeś? Jakie doznania zauważyłaś/eś? Co Ci przeszkadzało? Co Ci ułatwiało wyłapywanie różnych doznań?
Ćwiczenie 2 - Gdzie to czuję?
Znajdź sobie wygodne miejsce, w którym będziesz mogła/mógł posiedzieć spokojnie kilka minut, i ewentualnie zamknij oczy.
Przypomni sobie, jakie emocje towarzyszyły Ci w ostatnim czasie? Wybierz kilka z nich o różnym stopniu intensywności i przyjemności.
Zastanów się w jakich momentach życia pojawiały się? Gdzie w ciele je odczuwałaś/eś?
Spróbuj określić: Na jakie obszary Twojego ciała emocje mają największy wpływ? Które z emocji wpływają najbardziej na Twoje ciało?
Ćwiczenie 3 - Napnij i rozluźnij?
Znajdź sobie wygodne miejsce, w którym będziesz mogła/mógł posiedzieć spokojnie kilka minut, i ewentualnie zamknij oczy.
Napinaj kolejno różne części ciała, tak mocna, jak się da, przez 5 sekund, a następnie rozluźnij mięśnie.
Przeprowadź to zadanie przez całe ciało.
Na zakończenie napnij całe ciało, a następnie je rozluźnij.
Odpowiedz sobie na pytania: Który obszar najtrudniej jest rozluźnić? W sytuacji stresu, gdzie odczuwasz największe napięcie?
Ćwiczenie 4 - Oddech na 4
Znajdź sobie wygodne miejsce, w którym będziesz mogła/mógł posiedzieć spokojnie kilka minut, i ewentualnie zamknij oczy.
Wykonaj głęboki wdech, licząc do 4; wstrzymaj oddech, licząc do 4; wykonaj wydech, licząc do 4; wstrzymaj oddech; licząc do 4
Kontynuuj ćwiczenie przez ok 3 minuty
Odpowiedz sobie na pytania: Co Cię rozpraszało? Jak się czułaś/łeś po ćwiczeniu? Co powinno się zmienić, żeby było łatwiej wykonać to ćwiczenie?
Ćwiczenie 5 - Medytacja
https://youtu.be/flykA4fIxiI?feature=shared
Emocje mają pośredni lub bezpośredni wpływ na zdrowie i funkcjonowanie całego organizmu. Pozytywne emocje, takie jak radość, miłość, satysfakcja obniżają poziom kortyzolu, pobudzają wydzielanie oksytocyny i działają korzystnie na funkcjonowanie układu odpornościowego. Wpływają na harmonijną aktywność układu nerwowego i krążenia, co sprzyja pracy ważnych narządów (serca, mózgu).
Emocje negatywne, zwłaszcza długotrwały stres, złość i smutek powodują zwiększenie poziomu cytokin, które przyczyniają się do stanów zapalnych stawów, chorób serca i nowotworów. Ponadto długotrwały stres negatywnie wpływa na funkcjonowanie układu krążenia i nerwowego, zwiększa ryzyko depresji, chorób serca, cukrzycy.
Najczęstsze objawy zaburzeń emocjonalnych u dorosłych to:
zachowania niezgodne z normami społecznymi,
apatia,
pobudzenie ruchowe,
problemy ze snem,
problemy z wyrażaniem i okazywaniem uczuć,
wybuchy złości,
zaburzenia apetytu,
problemy z koncentracją i skupieniem,
zmienność zachowań.
Można w to nie wierzyć, można się z tego śmiać. Nawet lepiej.
Nauka potwierdza, że głośnym rechotem przedłużamy sobie życie. A co ciekawsze, wystarczy tylko poudawać wesołość. Chodzi o to, że nasz mózg nie odróżnia, kiedy imitujemy jakąś emocję, a kiedy jest ona prawdziwa. Kto robi przestraszoną minę, ten wzmacnia swój strach, natomiast ten, kto poprzez szeroki uśmiech manifestuje, że jest w dobrym nastroju, szybko poczuje się jeszcze radośniej.
Śmiechoterapia nie jest tylko rozrywką, lecz także ćwiczeniem, które ma poprawić krążenie krwi, dotlenić organizm i pomóc pozbyć się stresu. W jej trakcie dobrze jest poczuć się jak na świetnej zabawie i by gromki śmiech płynął z serca i brzucha.
W czasie zajęć wykorzystuje się klaskanie w dłonie (w ten sposób aktywujemy receptory na dłoniach i podnosimy tym samym swój poziom energii); wykonuje się ćwiczenia oddechowe (przeponą); naśladuje się dziecięce zabawy i wykonuje ćwiczenia śmiechowe. Nie opowiada się tu żadnych dowcipów – bo ideą jogi śmiechu jest śmiech bezwarunkowy, rozśmieszanie bez powodu.
Trzeba po prostu głośno się śmiać.
Na co dzień używamy tylko pół litra pojemności płuc. – To najgłębszy wdech i wydech, jaki możemy osiągnąć. Podczas śmiechu – o litr więcej.
Śmiech stabilizuje też ciśnienie krwi, podnosi dotlenienie organizmu i redukuje działanie kortyzolu – hormonu stresu. Zajęcia śmiechowe znacząco podnoszą skuteczność i wydajność w wykonynanych obowiązkach.
Wibrujący podczas śmiechu ruch przepony jest masażem serca, płuc, żołądka i przewodu pokarmowego. W śmiechu biorą aktywny udział mięśnie twarzy (głównie szczęki, policzków i nosa). Gdy pokładamy się ze śmiechu, wykonujemy ruchy ramion, rąk i nóg, a ich mięśnie się rozluźniają.
W trakcie śmiechu, a zwłaszcza podczas śmiechoterapii, do naszego krwioobiegu dostają się substancje poprawiające właściwości krwi, lepiej zaczynają pracować gruczoły dokrewne, serce, wątroba, śledziona, a zmieniające się naprężenia mięśni sprzyjają ustępowaniu niektórych chorób, szczególnie tych o podłożu psychosomatycznym.
W trakcie śmiechu następuje zwiększenie liczby i aktywności komórek odpornościowych, które bronią nas przed chorobotwórczymi mikroorganizmami i zwalczają komórki rakowe. Śmiechoterapia usuwa też zmęczenie, likwiduje stany depresyjne, lęki, uwalnia od stresów i napięć wewnętrznych, wzmacnia potencję seksualną i zapewnia zdrowy sen.