Λύσεις Χωρίς Internet

Παρότι σήμερα με την εκτεταμένη εγκατάσταση δικτύων κινητής τηλεφωνίας και σταθερών συνδέσεων σχεδόν παντού, υπάρχει περίπτωση σε μια μεγάλης έκτασης φυσική καταστροφή τα δίκτυα τηλεφωνίας και Internet να μην είναι διαθέσιμα για πολλές ώρες ή ακόμα και ημέρες στην περιοχή της καταστροφής και κοντά σε αυτή. Οι δύο βασικοί λόγοι είναι: (α) λόγω υπερφόρτωσης των δικτύων (προσωρινό πρόβλημα), (β) λόγω καταστροφών στις αντίστοιχες υποδομές (πιο μόνιμο πρόβλημα). Ως αποτέλεσμα, το "last mile gap" καθίσταται πλέον καθολικό, όχι απλώς διαχειριστικό ως προς τις διαθέσιμες πληροφορίες, αλλά με πλήρη αδυναμία επικοινωνίας από και προς τον πληθυσμό μέσα στο "hotzone".

Η ομάδα GZteam εξετάζει μεθοδολογικά αλλά και σε πρακτικό επίπεδο στο πεδίο τα αντίστοιχα περιστατικά στην Ελλάδα και στο εξωτερικό τις τελευταίες δύο δεκαετίες, καθώς και τον τρόπο αντιμετώπισης τέτοιων προβλημάτων σε μεγάλες καταστροφές. Τέτοιες είναι ο μεγάλος σεισμός της Αϊτής (2010) και η καταστροφή στη Fukushima (2011) μετά το τσουνάμι, αλλά και οι πλημμύρες στη δυτική Αττική (2017), οι πυρκαγιές στο Μάτι (2018) και στη βόρεια Εύβοια (2021). Σε όλες υπάρχει το κοινό γνώρισμα του "last mile gap", την αδυναμία όχι μόνο πρόσβασης αλλά και πληροφόρησης του πληθυσμού εντός της πληγείσας περιοχής, για αρκετές ώρες ή και μέρες μετά το κύριο συμβάν.

Όταν πρόκειται για τη μεταφορά εργαλείων και υπηρεσιών όπως της πλατφόρμας GZ σε κατάσταση λειτουργίας αμιγώς εκτός δικτύου (offline mode), υπάρχουν διάφορες τεχνικές λύσεις. Μερικές είναι εύκολες, απλές και γρήγορες, αλλά περιορισμένων δυνατοτήτων, ενώ άλλες είναι πιο σύνθετες, απαιτούν προσεκτική τεχνική σχεδίαση και υλοποίηση, με πολύ περισσότερες όμως δυνατότητες. Η δεύτερη κατηγορία είναι αυτή τη στιγμή υπό μελέτη και ανάπτυξη από την GZteam, με σκοπό να δημιουργηθεί μια ξεχωριστή σειρά εργαλείων και υπηρεσιών για λειτουργία offline, άμεσα διαθέσιμα για κατέβασμα, εγκατάσταση ή και τροποποίηση ανάλογα τις απαιτήσεις του εκάστοτε περιστατικού.

Προς το παρόν, στην πρώτη κατηγορία εύκολων και απλών λύσεων μπορούν να εφαρμοστούν τα παρακάτω:

1. proxy server: Χρήση ως mirroring / caching συγκεκριμένων sites, ώστε να είναι διαθέσιμα σε επίπεδο τοπικού wifi και μόνο περιοδική ενημέρωση (sync) περιεχομένου, τυπικά κάθε 1-2 ώρες.

2. web server: Πλήρης φιλοξενία συγκεκριμένων sites και υπηρεσιών τοπικά, με ελάχιστες ή καθόλου απαιτήσεις ενημέρωσης (sync) ακόμα και με φυσικά μέσα (storage media), αλλά σε πιο περιορισμένη τους έκδοση ώστε να μπορούν να λειτουργήσουν αντίστοιχα σε πολύ πιο περιορισμένη υποδομή (hardware) σε σχέση με την επιλογή #1.

3. ERCC/VOSOCC server: Αντικατάσταση όλων των βασικών εργαλείων και υπηρεσιών της επιλογής #2 με συγκεριμένες εφαρμογές τύπου Emergency Response Coordination Center (ERCC) / Virtual On-Site Operations Coordination Centre (VOSOCC), παρόμοια με αυτά που χρησιμοποιούν οι ομάδες έρευνας και διάσωσης (USAR). Παρόμοια λύση με την επιλογή #2, αλλά αποκλειστικά για συγκεκριμένα εργαλεία και δυνατότητες.

4. RSS/Atom/CAP/xml server: Περιορισμός των λύσεων των επιλογών #2 και #3 αποκλειστικά και μόνο σε επίπεδο οργανωμένης δημοσίευσης και ανταλλαγής μηνυμάτων, με δομή συμβατή με τυποποιημένα πρωτόκολλα όπως τα Common Alerting Protocol (CAP), RDF Site Summary (RSS/Atom), κτλ. Για τους παραλήπτες αρκεί οποιασδήποτε αντίστοιχη εφαρμογή (xml reader).

5. NAS node: Περιορισμός της λύσης της επιλογής #4 αποκλειστικά και μόνο στη διάθεση των αντίστοιχων αρχείων στο τοπικό δίκτυο wifi ως Network Attached Storage (NAS), τυπικά μέσω ενός στάνταρ πρωτοκόλλου ανταλλαγής αρχείων όπως HTTP ή FTP. Επειδή δεν απαιτείται server με πλήρεις δυνατότητες, η συγκεκριμένη λύση μπορεί να υλοποιηθεί έχοντας απλά ένα wifi hotspot με δυνατότητα διαμοιρασμού κάποιου storage media, π.χ. USB stick ή SD card.

Σε επίπεδο συνδεσιμότητας, τα παραπάνω μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις επιλογές υποδομής (hardware):

1. static node: Εφαρμόζεται όταν υπάρχει διαθέσιμη σταθερή σύνδεση Internet σε κάποιο σημείο, όπως για παράδειγμα σε κάποιο κέντρο ανεφοδιασμού καυσίμων, σίτισης, ιατρικής βοήθειας, κτλ. Εκτός από το σταθερό δίκτυο τηλεφωνίας, ως συνδεσιμότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και τυχόν εγκατεστημένη δορυφορική σύνδεση (satellite Internet).

2. mobile node: Εφαρμόζεται όταν δεν υπάρχει δυνατότητα σταθερής συνδεσιμότητας ή όταν απαιτείται συνεχής κίνηση εντός της πληγείσας περιοχής. Η διαθέσιμη χωρητικότητα του δικτύου είναι κατά κανόνα πολύ πιο περιορισμένη σε σχέση με την επιλογή #1, όμως το πλεονέκτημα είναι ότι ολόκληρο το τοπικό wifi είναι επίσης "κινούμενο" και άρα διαθέσιμο εκ περιτροπής σε μεγαλύτερη έκταση / πληθυσμό.

3. IoT node: Εφαρμόζεται όταν η λύση της επιλογής #2 είναι πολύ ακριβή ή πρακτικά μη εφικτή για πολύ μεγάλης έκτασης ανάπτυξη μέσα στην πληγείσα περιοχή. Πρακτικά αφορά σε λύσεις πολύ πιο φθηνές (Internet-of-Things), μαζικές και με απλές υπηρεσίες, διαθέσιμες σε πολλά διάσπαρτα σημεία μέσα στο hotzone, πλήρως αυτόνομα ενεργειακά και με περιστασιακή ή καθόλου ενημέρωση (sync) περιεχομένου - αναλώσιμες μονάδες.

Αυτή τη στιγμή η ομάδα GZteam δουλεύει διάφορες ιδέες σε όλα τα παραπάνω, αξιολογώντας την ευκολία χρήσης, την ταχύτητα ανάπτυξης στο hotzone, καθώς και την ανθεκτικότητά τους σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Οποιαδήποτε νέα εφαρμογή, υπηρεσία και υλικό ολοκληρωθεί σε επίπεδο υλοποίησης και εκτεταμένων δοκιμών στο πεδίο, φυσικά θα συμπεριληφθεί στην πλατφόρμα GZ και θα είναι διαθέσιμα όπως κάθε άλλο εργαλείο της πλατφόρμας.